Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2014 r., II FZ 415/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2014 r., II FZ 415/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski, , , po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 1071/13 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi A. S. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r., I SA/Rz 1071/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi A. S. (dalej zwanej: "skarżącą") w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

3 W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca w skardze z dnia 26 listopada 2013 r. (data wpływu do sądu pierwszej instancji), wniosła o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Rz 548/08. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w R. wniósł o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 10 kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

4 Jako podstawę zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego sąd pierwszej instancji powołał art. 124 § 1 pkt 6 w związku z art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.").

5 Zauważono, że jak wynika z akt sprawy Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia 25 października 2013 r. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 10 kwietnia 2008 r. Postanowienie to wydano na skutek złożenia przez skarżącą wniosku z dnia 26 września 2013 r., w którym konieczność wznowienia postępowania uzasadniono treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt SK 18/09 (sentencję ogłoszono w dniu 27 sierpnia 2013 r. w Dz. U. poz. 985), orzekającego o niezgodności z Konstytucją art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.).

6 Odnosząc powołane przepisy prawa do zaistniałego stanu faktycznego sąd wskazał, że skoro w niniejszej sprawie przed wniesieniem skargi organ podatkowy wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną, sąd był zobowiązany do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

7 Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych.

8 Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 i art. 276 oraz art. 7 p.p.s.a. poprzez niesłuszne zawieszenie postępowania sądowego, podczas gdy WSA w Rzeszowie powinien był rozpoznać wniesioną przez skarżącą skargę o wznowienie postępowania sądowego.

9 W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono przebieg postępowania oraz wyrażono pogląd, że art. 56, a w konsekwencji również art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie znajdują zastosowania w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem. Za powyższym stanowiskiem w ocenie strony skarżącej przemawia to, że kontrola sądowa w postępowaniu wznowieniowym skierowana jest przeciwko prawomocnemu orzeczeniu. Zauważono, że pogląd ten znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (postanowienie NSA z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1293/09, postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Go 575/13, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA").

10 Wskazano również, że art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 p.p.s.a. muszą być interpretowane ściśle bowiem zawieszenie postępowania wiąże się ze zwłoką w załatwieniu sprawy, co pozostaje w opozycji z wyrażonym w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakazem rozpatrywania przez sądy spraw bez nieuzasadnionej zwłoki oraz wyrażoną w art. 7 p.p.s.a. zasadą szybkości postępowania sądowoadministracyjnego.

11 Jako dodatkowy argument przemawiający za niezawieszaniem postępowania sądowego w niniejszej sprawie strona skarżąca wskazała fakt, że aktualnie nie toczy się wznowione postępowanie podatkowe, bowiem zostało ono zawieszone przez Dyrektora Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia 8 stycznia 2014 r.

12 W piśmie procesowym z dnia 28 lutego 2014 r. skarżąca, załączając kserokopię postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 lutego 2014 r. utrzymującego w mocy postanowienie wydane przez ten organ w pierwszej instancji, podkreśliła, iż utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia skutkowałoby tym, że oba postępowania wznowieniowe byłyby zawieszone i skarżąca zostałaby pozbawiona możliwości rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

13 W odpowiedzi na zażalenie Dyrektor izby Skarbowej wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.

16 Przedmiotem sporu na obecnym etapie postępowania jest zasadność zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Podstawą zakwestionowanego przez stronę rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji stanowi art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 p.p.s.a. Na podstawie art. 56 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe ulega zawieszeniu. Stosownie do art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w przypadku, o którym mowa w art. 56 p.p.s.a. Dla stwierdzenia prawidłowości zastosowania wskazanych przepisów w okolicznościach niniejszej sprawy szczególne znaczenie ma treść art. 276 p.p.s.a., zgodnie z którym do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.

17 Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela pogląd prezentowany dotychczas w orzecznictwie, zgodnie z którym z uwagi na to, że art. 276 p.p.s.a., w przypadku postępowania ze skargi o wznowienie postępowania sądowego, odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, należy też stosować w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego – art. 56 i art. 124 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 3744/13; z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 3693/13; z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 3694/13; z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 3746/13, publ. CBOSA).

18 Chociaż ustawodawca w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozróżnia pojęcie skargi (którym posługuje się w art. 56 p.p.s.a.) skargi kasacyjnej i skargi o wznowienie postępowania (choćby w art. 232 § 1, art. 50, art. 173 § 1, art. 277 p.p.s.a.), to w ramach postępowania sądowego rozgranicza też – używając odrębnych nazw na poszczególne tryby postępowań – postępowanie przed sądem pierwszej instancji, postępowanie ze skargi kasacyjnej i ze skargi o wznowienie postępowania (tytuł Działu III, IV, VII p.p.s.a.). Dlatego też, respektując przymiot racjonalności ustawodawcy, nie należy – wbrew wyraźnym wskazaniom ustawodawcy z art. 56 p.p.s.a. in fine – ograniczać odpowiedniego zastosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji poprzez brak zastosowania art. 56 w postępowaniach sądowych, tylko do zwyczajnego postępowania sądowego – jeżeli takie ograniczenie nie zostało wprowadzone w Dziale VII p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 437/14, publ. CBOSA)

19 Należy zauważyć, iż w art. 56 p.p.s.a. opisany jest jedyny przypadek zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji m.in. wszczęcia nadzwyczajnego postępowania prowadzącego do wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Hipoteza tej normy prawnej stanowi o uprzedniości zainicjowania postępowania administracyjnego w stosunku do postępowania sądowoadministracyjnego, a taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.

20 Skoro w niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w R. postanowieniem z dnia 25 października 2013 r. wznowił na żądanie strony postępowanie podatkowe w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 10 kwietnia 2008 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, natomiast skargę o wznowienie postępowania skarżąc wniosła pismem z 26 listopada 2013 r., to słusznie skonstatował sąd pierwszej instancji, że wystąpiła obligatoryjna przesłanka zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego wynikająca z art. 124 § 1 pkt 6 w zw. z art. 56 p.p.s.a.

21 Wskazać należy, że odrębność postępowania ze skargi o wznowienie od postępowania wymiarowego, akcentowana w przywołanych przez stronę orzeczeniach nie jest okolicznością uzasadniającą interpretację art. 56 p.p.s.a. wbrew przyjętej w tym przepisie treści.

22 Wbrew twierdzeniom strony, zaskarżone postanowienie nie narusza wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. zasady szybkości postępowania administracyjnego, a także wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nakazu rozpatrywania przez sądy spraw bez nieuzasadnionej zwłoki. Skoro ustawodawca nałożył na sąd obowiązek zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji, o której mowa w art. 56 p.p.s.a. to zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oczekiwaniu na wynik wznowionego postępowania podatkowego nie może być traktowane jako naruszenie zasady szybkości postępowania.

23 Argumentacja strony zmierzająca do wskazania, że pozostawienie w obrocie prawnym postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego prowadzi do sytuacji, w której oba postępowania wznowieniowe (zarówno podatkowe jak i sądowoadministracyjne) pozostają zawieszone również nie może przemawiać za przyjęciem prawidłowości proponowanej przez stronę skarżącą wykładni art. 56 p.p.s.a. Warto przy tym zaznaczyć, że inne są podstawy zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie oraz postępowania podatkowego toczącego się przed Dyrektorem Izby Skarbowej w R.

24 Uwzględniając powyższą argumentację i oceniając prawidłowość rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w zakresie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.