Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r., II FZ 345/11

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r., II FZ 345/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Edyta Anyżewska, po rozpoznaniu w dniu 20 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 kwietnia 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 1099/10 w zakresie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych stanowiących wynagrodzenie przysługujące biegłemu postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2011 r., III SA/Wa 1099/10, Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał M. M. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, w wysokości 100 zł, za odpis wyroku tego Sądu z dnia 28 marca 2011 r. wraz z uzasadnieniem, w terminie 7 dni, informując o rygorze egzekucyjnego ściągnięcia tej opłaty, w trybie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej Ppsa.

3 Na powyższe zarządzenie skarżąca wniosła zażalenie wskazując, że w sytuacji gdy wyrok jest niekorzystny doręczenie jego odpisu jest obowiązkiem Sądu. Ponadto Sąd pobrał już opłatę za prowadzenie sprawy. W dalszej części zażalenia strona powołała się na swoją trudną sytuację materialną, jak również wyraziła swoje niezadowolenie z w/w wyroku z dnia 28 marca 2011 r., podnosząc zarzut jego bezprawności.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5 W pierwszym rzędzie należy zauważyć, że istotnie Sąd wojewódzki miał obowiązek doręczyć stronie odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem w związku z jej wnioskiem, złożonym w trybie art. 141 § 2 Ppsa. Zgodnie bowiem z tym przepisem, w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku.

6 Trzeba jednak przypomnieć, że wspomniany wniosek podlega opłacie kancelaryjnej, stosownie do art. 234 § 1-2 Ppsa. Przepisy te stanowią, że za stwierdzenie prawomocności oraz wydanie odpisów, zaświadczeń, wyciągów i innych dokumentów na podstawie akt, pobiera się opłatę kancelaryjną, z zastrzeżeniem § 3. Opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 i art. 221 nie stosuje się.

7 Wysokość opłaty kancelaryjnej wynosi 100 zł, stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. nr 221, poz. 2192). Zgodnie z tym przepisem, opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł.

8 Jakkolwiek więc brak uiszczenia opłaty kancelaryjnej nie wstrzymuje doręczenia odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem, to nie oznacza to nieodpłatności tej czynności Sądu. Przy tym opłata kancelaryjna jest opłatą odrębną od wpisu sądowego, pobieranego "za prowadzenie sprawy", jak to ujęła strona. Stosownie bowiem do art. 212 § 1 Ppsa, opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna.

9 Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca zgłaszająca – jak w niniejszej sprawie (k. 26 akt sądowych) – żądanie doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem powinna uiścić z tego tytułu opłatę kancelaryjną należną przy zgłoszeniu wniosku w tym przedmiocie.

10 Nie można we wskazanym kontekście uwzględnić argumentów strony odnoszących się do jej sytuacji materialnej, jak też krytycznej oceny uzyskanego w sprawie wyroku. Żadna z tych kwestii nie może być przedmiotem oceny Sądu odwoławczego w przedmiotowym postępowaniu wpadkowym. Na swoją sytuację finansową strona może wskazywać w ramach wszczynanego na jej wniosek postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy, obejmującego m. in. zwolnienie od kosztów sądowych (zob. art. 243 i n. Ppsa). Natomiast instancyjna ocena wyroku Sądu pierwszej instancji może zostać dokonana wyłącznie w ramach rozpoznania ewentualnej skargi kasacyjnej od niego.

11 Niezależnie od powyższego zaskarżone zarządzenie należy uchylić, jakkolwiek z innych względów, aniżeli wywiedzione przez stronę.

12 Sąd odwoławczy w niniejszym składzie konsekwentnie prezentuje bowiem pogląd, że w razie nieuiszczenia należnej opłaty kancelaryjnej przewodniczący zarządza jej ściągnięcie od strony, która złożyła wniosek o doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, bez uprzedniego wzywania do wniesienia tej opłaty. Art. 234 § 2 Ppsa nie upoważnia przewodniczącego do wzywania strony do uregulowania opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem (zob. post. NSA z dnia: 28 października 2009 r., II FZ 453/09; 26 marca 2008 r., II FZ 118-119/08; 18 grudnia 2007 r., II FZ 636/07; 16 listopada 2007 r., II FZ 561/07; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

13 Tym samym Sąd nie podziela w powyższym zakresie stanowiska prezentowanego niekiedy w doktrynie, że wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej uzasadnione jest względami ekonomii procesowej (zob. Komentarze do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: J.P. Tarno, Warszawa 2010, s. 549; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Warszawa 2008, s. 737). Pogląd ten nie znajduje oparcia w jednoznacznej treści art. 234 § 2 zdanie trzecie Ppsa (art. 220 § 1 Ppsa nie stosuje się). Zarazem należy wskazać, że w literaturze prezentowane jest też stanowisko zbieżne z wyrażonym przez Sąd kasacyjny (zob. Komentarz B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata, M. Niezgódki-Medek, Warszawa 2005, s. 573 i n.).

14 W tym stanie rzeczy zaskarżone zarządzenie nie powinno było zostać wydane. Z tych też względów zażalenie należało uznać za zasadne (choć z innych przyczyn niż podniesione przez stronę).

15 Orzeczenie niniejsze nie zmienia przy tym sytuacji skarżącej, która w celu uniknięcia przymusowego ściągnięcia przedmiotowej opłaty kancelaryjnej powinna niezwłocznie ją uiścić. Stąd też Sąd kasacyjny stwierdza, że nie zachodzi w omawianym przypadku sytuacja, o której mowa w art. 134 § 2 w zw. z art. 193, art. 197 § 2 i art. 198 Ppsa (orzekania na niekorzyść strony, wbrew tzw. zakazowi reformationis in peius). Obowiązki strony wynikają z omówionych wyżej przepisów prawa i nie mogą być inaczej ukształtowane w drodze zarządzenia przewodniczącego, wydanego bez podstawy prawnej.

16 Podstawę prawną niniejszego postanowienia stanowiły art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 Ppsa.