Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r., II FZ 143/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2012 r., II FZ 143/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 października 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1251/11 w przedmiocie opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 19 października 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1251/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 6 maja 2011 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r.

3 Pismem z dnia 25 października 2011 r. skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia powyższego orzeczenia i doręczenie jego odpisu.

4 Na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 października 2011 r. wezwano stronę do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania. W treści wezwania wyjaśniono, że jeżeli powyższa opłata nie zostanie uiszczona w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, Przewodniczący zarządzi jej ściągnięcie od strony na podstawie art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192).

5 W zażaleniu A. M. wniósł o uchylenie powyższego zarządzenia zarzucając błędną wykładnię art. 234 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący powołał się na pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt II FZ 453/09, zgodnie z którym powołany przepis "nie uprawnia przewodniczącego do wzywania strony do uregulowania opłaty kancelaryjnej za sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem".

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

8 Na wstępie podkreślenia wymaga, że w świetle art. 234 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może ulegać wątpliwości, iż za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem (poza nie mającym znaczenia w niniejszej sprawie wyjątkiem dotyczącym orzeczeń doręczanych z urzędu) pobiera się opłatę kancelaryjną, której wysokość precyzuje § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych. Zgodnie z powołanym przepisem aktu wykonawczego, opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia (...) pobiera się w kwocie 100 zł.

9 Z treści rozpoznawanego zażalenia wynika, że wątpliwości skarżącego nie dotyczą wysokości żądanej opłaty, lecz zasadności wydania przez Przewodniczącego Wydziału zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w oparciu o art. 234 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie bowiem do powołanej regulacji, "opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisów art. 220 nie stosuje się".

10 Podniesiona kwestia stanowi źródło rozbieżności w judykaturze. W orzecznictwie prezentowane jest bowiem – przywołane przez skarżącego – stanowisko wskazujące na brak podstawy prawnej do wydania zarządzenia wzywającego stronę do uiszczenia opłaty kancelaryjnej, z uwagi na przewidziane w art. 234 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyłączenie zastosowania art. 220 cytowanego Prawa (por. np. postanowienia NSA: z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II FZ 345/11 i z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 538/11 – treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl).

11 W rozstrzygnięciach Naczelnego Sądu Administracyjnego obecny jest również pogląd przeciwny, podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie (por. np. postanowienia NSA: z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 510/11 oraz z dnia 20 czerwca 2008 r., sygn. akt II GZ 127/08 i z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II OZ 389/10 - treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl). Zwolennicy tej koncepcji poszukują uzasadnienia dla wydawania spornych zarządzeń w treści samego art. 234 § 2 powołanego Prawa, w którym mowa jest o "pobraniu" opłaty. Sformułowanie takie nakazuje bowiem podjęcie działań zmierzających do uzyskania należnej kwoty. W ramach tych działań przewodniczący może natomiast wydać odpowiednie zarządzenie. W literaturze podkreśla się ponadto, że ściągnięcie opłaty kancelaryjnej w drodze egzekucyjnej powinno być poprzedzone odpowiednim wezwaniem do uiszczenia opłaty sądowej (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis Warszawa 2008, str. 432 oraz H. Knysiak – Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., pod red. T. Wosia, LexisNexis Warszawa 2011, str. 950). Celowość wydawania spornych zarządzeń jest podyktowana nie tylko względami ekonomii procesowej, ale służy także realizacji obowiązku informowania stron postępowania, przewidzianego w art. 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący nie był reprezentowany przez adwokata czy radcę prawnego. Na rozprawie w dniu 19 października 2011 r. A. M. został wprawdzie pouczony, że wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem podlega opłacie kancelaryjnej w kwocie 100 zł, jednakże nie został uprzedzony o skutkach nieuiszczenia tejże opłaty (por. protokół rozprawy k. 21 akt sądowych). Mając zatem na względzie, że nieopłacenie wskazanej kwoty wiązałoby się z dolegliwymi dla strony konsekwencjami, tj. ściągnięciem opłaty kancelaryjnej w trybie egzekucji, prowadzącej m. in. do powiększenia kosztów obciążających stronę (koszty postępowania egzekucyjnego), za uzasadnione należało przyjąć skierowanie do skarżącego wezwania o wskazanej na wstępie treści.

12 Na marginesie powyższych rozważań zwrócenia uwagi wymaga, że przyjęte rozwiązanie nie kłóciło się z istotą uregulowania zawartego w art. 234 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ratio legis powołanego unormowania sprowadza się bowiem do zapewnienia stronie prawa do sądu poprzez wprowadzenie odstępstwa od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych czynności przed uiszczeniem należnej opłaty. Wyłączenie zastosowania art. 220 cytowanego Prawa skutkuje bowiem w szczególności tym, że strona otrzyma odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem niezależnie od tego, czy uiściła opłatę kancelaryjną. Nieopłacony – mimo wezwania - wniosek o doręczenie wyroku nie zostanie zatem pozostawiony bez rozpoznania, a strona, która uzyska odpis orzeczenia będzie mogła uruchomić instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Z tego punktu widzenia o ile analizowana norma wyklucza możliwość odmowy doręczenia odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem (w razie złożenia przez stronę stosownego wniosku), o tyle nie czyni niedopuszczalnym, czy też niezgodnym z prawem zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej (nie zawierającego rygoru pozostawienia wniosku bez rozpoznania).

13 W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podjęte przez Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie działania (wydanie zarządzenia o wezwaniu A. M. do uiszczenia opłaty kancelaryjnej) nie przeczyły celom realizowanym przez analizowany przepis i nie naruszały prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego zarządzenia.

14 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.