Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2017 r., II FZ 336/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2017 r., II FZ 336/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1200/16 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1200/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") odmówił J. P. (dalej: "Skarżąca") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a.").

3 Z uzasadnienia WSA wynika, że postanowieniem z dnia 23 listopada 2016 r. WSA odrzucił skargę Skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 lipca 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Pismem z dnia 6 grudnia 2016 r. Skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Skarżącej oświadczył, ze nigdy nie otrzymał korespondencji, ani zawiadomienia (awiza) z WSA. O sprawie dowiedział się z treści postanowienia WSA z dnia 23 listopada 2016 r., które doręczono mu osobiście w dniu 30 listopada 2016 r.

4 WSA w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdził, że Skarżąca spełniła jedynie dwie z trzech przesłanek zawartych w art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. warunkujących przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Wniosek złożyła z zachowaniem 7 dniowego terminu od ustania przyczyny uchybienia oraz dokonała czynności, dla której był określony termin. Niemniej jednak, w ocenie WSA, Skarżąca nie uprawdopodobniła, że niedochowanie terminu było przez nią niezawinione.

5 W dniu 20 stycznia 2017 r. zwrócono się do operatora pocztowego z reklamacją przesyłki poleconej o nr [...] skierowanej do dor. pod. P. P., adres: B. [...], zobowiązując do wskazania dat pierwszego oraz powtórnego awizowania przesyłki oraz podania, gdzie pozostawiono zawiadomienie o możliwości odbioru pisma. W odpowiedzi z dnia 7 lutego 2017 r. Poczta Polska S. A. Biuro Kontroli i Zarządzania Bezpieczeństwem poinformowała, że na podstawie danych zarejestrowanych w systemie informatycznym ustalono, iż przesyłka o nr [...] była awizowana w dniach: 13 października 2016 r. i 21 października 2016 r., a zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 31 października 2016 r. Ponadto, jak wynika z oświadczeń listonosza Urzędu Pocztowego W., w związku z tym, że adresat nie posiada skrzynki oddawczej, wszystkie zawiadomienia pozostawiane są w drzwiach wejściowych do biura.

6 W zażaleniu na powyższe postanowienie, pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi z dnia 14 lipca 2017 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz Skarżącej.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

8 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

9 Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem.

10 Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (lekka postać winy), nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. także postanowienia NSA: z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

11 Z kolei w myśl art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., a taka sytuacja miała miejsce w analizowanej sprawie, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 tego artukułu. Stanowi on, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Wreszcie w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni, od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W takiej sytuacji, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi art. 73 § 4 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe (Dz. U., poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. doręczyć pismo sądowe należy, zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm., dalej: "rozporządzenie"). W myśl § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu i potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Awizowaną przesyłkę przechowuje się w placówce pocztowej operatora lub w urzędzie gminy przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia, wówczas placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych 7 dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia oraz zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem, o czym stanowi § 8 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia.

12 Z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach ustawy oraz rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16; opublikowane w: www.orzecznia.nsa.gov.pl).

13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że analiza akt rozpoznawanej sprawy wskazuje, iż powyższy tryb doręczania spornej przesyłki został zachowany. Otóż, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz do uzupełnienia jej braków formalnych zostało wysłane na wynikający ze skargi adres pełnomocnika Skarżącej, tj. ul. P. [...]. Wobec braku możliwości doręczenia spornej przesyłki pełnomocnikowi osobiście, przesyłka listowna, zawierająca wezwania, jak wynika z adnotacji na kopercie, była dwukrotnie awizowana w dniach 13 października 2016 r. i 21 października 2016 r., o czym adresat był poinformowany, poprzez umieszczenie zawiadomień w drzwiach wejściowych do wyżej opisanego biura. W związku z niepodjęciem przez adresata pisma w placówce pocztowej przesyłka została zwrócona nadawcy w dniu 31 października 2016 r. Zatem doręczenie zostało uznane za dokonane w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. ze skutkiem na dzień 27 października 2016 r. Zauważyć należy, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie wraz z adnotacjami urzędowymi zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone (postanowienie z dnia 16 grudnia 2011 r., I FSK 1861/11, LEX nr 1148521).

14 Istotny w niniejszej sprawie jest fakt, że przeprowadzone przez WSA postępowanie wyjaśniające potwierdziło, iż przesyłka nr [...] skierowana do pełnomocnika Skarżącej była awizowana w dniach: 13 października 2016 r. i 21 października 2016 r., a zwrot przesyłki do nadawcy nastąpił w dniu 31 października 2016 r. Ponadto, jak wynika z oświadczeń listonosza Urzędu Pocztowego W., w związku z tym, że adresat nie posiada skrzynki oddawczej wszystkie zawiadomienia pozostawiane są w drzwiach wejściowych do wyżej opisanego biura.

15 W kontekście powyższego stwierdzić należy, że podniesione we wniosku okoliczności nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Słusznie WSA ocenił, że nieodbieranie przez pełnomocnika Skarżącej korespondencji jest co najmniej następstwem niedbalstwa (lekka postać winy), co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Fachowy pełnomocnik jest zobowiązany w taki sposób zorganizować pracę prowadzonej przez siebie kancelarii, aby reprezentowane przez niego strony nie poniosły szkody związanej z uchybieniem terminu do dokonania czynności procesowych. Jednocześnie należy powtórzyć, że wszelkie zaniedbania pełnomocnika w postępowaniu, dotykają bezpośrednio strony przez niego reprezentowanej (por. postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 431/05, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Wa 218/11; opublikowane w: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

16 Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez WSA okolicznościach faktycznych, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Dlatego też w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia.