Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2015 r., II FZ 326/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2015 r., II FZ 326/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 640/14 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 640/14 w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 25 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od osób prawnych za 2003 r. postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 640/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu wniosku R. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej jako "Spółka") odmówił Spółce przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 640/14.

3 Przedstawiając w uzasadnieniu powyższego postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 25 marca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2003 r.

4 Pismem złożonym w dniu 24 lutego 2015 r. Spółka wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jednocześnie składając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 29 stycznia 2015 r. prezes Spółki nie mogła być obecna na rozprawie, ze względu na ważne obowiązki służbowe w radiu. Dodano, że o zapadłym wyroku prezes Spółki dowiedziała się podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z pracownikiem sekretariatu sądu, w dniu 18 lutego 2015 r. Podkreślono, że Spółka działała bez profesjonalnego pełnomocnika, a nadto nie została przez Sąd prawidłowo pouczona o konsekwencjach niestawiennictwa na rozprawie, które było nieobowiązkowe. Zdaniem Spółki, pouczenie zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy (o możliwości złożenia w terminie 7 dni wniosku o sporządzenie uzasadnienia w przypadku wyroku oddalającego skargę) nie wyczerpuje obowiązku nałożonego na sąd dyspozycją art. 6, w związku z art. 107 i art. 141 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."

5 Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

6 Przywołując treść art. 86 § 1 i art. 87 § 1 P.p.s.a. Sąd stwierdził, że w realiach sprawy Spółka zachowała 7-dniowy termin od dnia ustania przyczyny uchybienia, bowiem o treści wyroku dowiedziała się w dniu 18 lutego 2015 r., natomiast wniosek złożono w biurze podawczym Sądu w dniu 24 lutego 2015 r. Jednakże na podstawie oświadczeń zawartych we wniosku o przywrócenie terminu Sąd nie mógł uznać, że Spółka uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu.

7 Po pierwsze, wskazane ważne obowiązki służbowe, jak wynika z treści wniosku uniemożliwiały jedynie przedstawicielowi Spółki stawiennictwo na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. Tym samym nic nie stało na przeszkodzie, by o treści zapadłego rozstrzygnięcia prezes Spółki dowiedziała się w inny sposób, choćby drogą telefoniczną (np. za pośrednictwem jakiegokolwiek pracownika radia), a następnie podpisany przez siebie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nadała w urzędzie pocztowym, z zachowaniem 7-dniowego terminu na jego złożenie. Niezrozumiałym jest fakt, że przedstawiciel Spółki taką (co istotne skuteczną) próbę podjął dopiero 18 lutego 2015 r. Trudno bowiem sobie wyobrazić, że wskazane ważne obowiązki służbowe prezesa trwały nieprzerwanie od 29 stycznia najpierw do dnia 5 lutego 2015 r., kiedy upływał termin na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku, a następnie do 18 lutego 2015 r., uniemożliwiając mu wykonanie telefonu do sądu i sporządzenie krótkiego pisma, zawierającego żądanie doręczenia uzasadnienia wyroku. Wobec tego powyższa okoliczność nie mogła skutkować przywróceniem wnioskowanego terminu.

8 Po wtóre, złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest czynnością odformalizowaną, która nie wymaga ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Tym samym okoliczność, że Spółka działała bez adwokata lub radcy prawnego także nie może skutkować przywróceniem przedmiotowego terminu.

9 Wreszcie po trzecie, kwestionowanie prawidłowości pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie również nie może stanowić okoliczności, która uzasadniałaby przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podkreślenia wymaga, że Spółka w dniu 22 grudnia 2014 r. odebrała zawiadomienie o terminie rozprawy (k-198), które zawiera pouczenie, że niestawiennictwo na rozprawie nie stanowi przeszkody do rozpoznania sprawy (pkt 1 pouczenia). Należy również wskazać, że w pkt 3 zawarte jest pouczenie o możliwości, m.in. w przypadku oddalenia skargi - złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Ponadto wskazano, że oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 P.p.s.a.). Takie pouczenie wbrew stanowisku Spółki, wypełnia nałożony dyspozycją art. 6 P.p.s.a, obowiązek udzielania przez sąd stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych i pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Skoro zatem Spółka nie wskazała okoliczności, które uniemożliwiały jej złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie, Sąd na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. odmówił przywrócenie terminu.

10 W zażaleniu na postanowienie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu zawitego do złożenia wniosku o sporządzenie na piśmie i doręczenie wyroku z dnia 29 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 640/14 - zgodnie ze złożonym wnioskiem.

11 W uzasadnieniu Spółka w pierwszej kolejności przytoczyła obszerny fragment zaskarżonego postanowienia, w którym to Sąd nie uznał, że Spółka uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia, a w ocenie Spółki uzasadnienie tych twierdzeń budzi poważne wątpliwości, ponieważ opiera się na luźnych dywagacjach Sądu pierwszej instancji.

12 W dalszej części uzasadniania Spółka przytoczyła treść art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego wskazując, że problem do rozstrzygnięcia w sprawie pozostawała jedynie kwestia uprawdopodobnienia przez Spółkę braku jej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku.

13 Jednocześnie zarzucając, że rozstrzygając kwestię braku winy, Sąd nie wziął w ogóle pod uwagę orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego potwierdzającego tezę, że co do zasady, podstawą do przywrócenia terminu wniesienia skargi może stanowić błędne pouczenie przez organ administracji o terminie i sposobie wniesienia skargi, także brak takiego pouczenia.

14 W przedmiotowej sprawie pouczenie zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy nie zawierało treści wskazanych w postanowieniu z dnia 29 grudnia 2005 r., sygn. akt II FZ 776/05, tj. pouczenia Spółki, że jej obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, ale na rozpowie może zapaść wyrok, który nie podlega doręczeniu stronie, a którego zaskarżenie będzie możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia wyroku, dlatego uchybienie terminu nastąpiło - wbrew twierdzeniem Sądu - bez winy Spółki.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

16 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

17 Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., strona, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ww. ustawy). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.).

18 Jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Spółka wskazała błędne pouczenie zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy, które nie zawierało treści wskazanych w postanowieniu z dnia 29 grudnia 2005 r. sygn. akt II FZ 776/05 tj., że obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa oraz że na tej rozprawie może zapaść wyrok, który nie podlega doręczeniu stronie.

19 W ocenie Sąd odwoławczego, oczekiwanie Spółki na nadesłanie przez Sąd pierwszej instancji odpisu wyroku z uzasadnieniem nie może być potraktowane jako niezawinione, mając na uwadze okoliczności, że Spółka była zawiadomiona o terminie rozprawy, po zamknięciu której zapadł wyrok. W tym miejscu odnosząc się do przywołanego postanowienia NSA sygn. akt II FZ 776/05 należy wskazać, że postanowienie to dotyczyło odmiennego stanu faktycznego, w którym skarżący nie został pouczony o terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Natomiast w rozpoznawanej sprawie Spółka została pouczona o tym terminie, tak więc powoływanie się przez Spółkę na powyższe postanowienie nie jest zasadne ze względu na inny stan faktyczny.

20 Sąd pierwszej instancji prawidłowo pouczył Spółkę o sposobie i terminie wniesienia środka odwoławczego oraz o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, co wynika z treści pouczenia.

21 Nie mamy tu też do czynienia z sytuacją błędnego pouczenia, na które powołuje się Spółka, bowiem pouczenie skierowane do Spółki stanowiło o terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Rolą, jaką musi spełniać pouczenie nie jest kazuistyczne i alternatywne przedstawianie możliwych do zaistnienia sytuacji w zależności od zachowania się strony w postępowaniu, a takiego pouczenia oczekuje Spółka, ale rolą pouczenia kierowanego do stron jest poinformowanie strony o jej prawach i obowiązkach i konsekwencjach ich niewykonania.

22 Brak prawidłowego pouczenia nie może być zatem w tym przypadku wskazywany jako uzasadniona podstawa do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

23 W rozpoznawanej sprawie Spółka przy dochowaniu należytej staranności mogła i powinna bezpośrednio po rozprawie uzyskać telefoniczną informację w sekretariacie Sądu o treści wyroku i złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Kierując się doświadczeniem życiowym należy przyjąć, że Spółka, która nie bierze udziału w rozprawie we własnej sprawie (stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe), powinna jednak wykazać zainteresowanie wynikiem rozprawy w możliwie najkrótszym terminie, na co słusznie wskazywał Sąd pierwszej instancji.

24 Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że Spółka we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

25 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.