Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2013 r., II FZ 306/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2013 r., II FZ 306/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA (del.) Zbigniew Romała po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 1578/12 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 24 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

2 J. M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

3 w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 24 października

4 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r.

5 Postanowieniem z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 1578/12 WSA w Łodzi zawiesił postępowanie w sprawie.

6 W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że przed tamtejszym Sądem, pod sygn. akt I SA/Łd 1537/12, toczy się postępowanie w sprawie ze skargi J. M.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 22 października 2012 r.

7 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. oraz określenia straty z prowadzonej działalności gospodarczej za 2008 r. Sąd podał, że w dniu 6 marca 2012 r. w sprawie tej zapadł wyrok oddalający skargę, wyrok ten nie jest prawomocny.

8 Zdaniem WSA w Łodzi wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie przed prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie podatku dochodowego za 2008 r. byłoby niecelowe, albowiem określenie zobowiązania podatkowego za 2008 r. oraz określenie straty z prowadzonej w tym roku działalności gospodarczej niewątpliwie ma wpływ na określenie zobowiązania podatkowego w kolejnym roku podatkowym. Sąd zwrócił uwagę, że wyrok wydany w sprawie I SA/Łd 1537/11 nie jest prawomocny, a zatem do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania wydanie orzeczenia

9 w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. byłoby przedwczesne.

10 W tej sytuacji WSA w Łodzi, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia

11 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst

12 jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej jako "P.p.s.a.", zawiesił postępowanie

13 w sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się w sprawie

14 I SA/Łd 1537/12, uznając, że wynik tego postępowania będzie miał niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

15 W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu J. M. P., reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata A. M., zarzucił mu naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie wskutek przyjęcia, że rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, tj. postępowania w przedmiocie podatku dochodowego za 2008 r., podczas gdy wskazane przez Sąd postępowanie toczy się niezależnie od niniejszej sprawy i nie ma wpływu na jej wynik.

16 W uzasadnieniu zarzucono, że Sąd nie miał dostatecznych podstaw do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Wskazano, że postępowanie, od którego wyniku Sąd uzależnił rozstrzygnięcie, toczy się własnym torem, równolegle do danej sprawy. Jego wynik nie ma wpływu na wynik postępowania, którego dotyczy skarżone postanowienie. Strona zwróciła uwagę, że kwestia stosowania art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. była przedmiotem zagadnienia prawnego skierowanego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który

17 w uchwale z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt II FPS 4/08 stwierdził m.in., że powyższa regulacja dotyczy sytuacji, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania.

18 Następnie strona przywołała kilka orzeczeń sądów administracyjnych, w których wskazano, że przyjęte rozumowanie kwestii prejudycjalnej charakteryzuje się istnieniem ścisłego wniosku między sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten musi jednak polegać na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Związek postępowań, o których mowa

19 w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. musi więc być bezpośredni, zaś wpływ pośredni nie jest przesłanką zawieszenia postępowania przed sądem administracyjnym.

20 Zdaniem strony relacja, jaka zachodzi pomiędzy zawieszonym postępowaniem

21 a postępowaniem, od wyniku którego Sąd uzależnił wydanie rozstrzygnięcia, nie jest relacją bezpośrednią. A zatem, brak jest podstaw do zawieszenia postępowania

22 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r.

23 Końcowo strona podniosła, że w doktrynie podkreśla się, iż nie jest usprawiedliwione wstrzymanie biegu postępowania w sprawach tego samego rodzaju, od czasu prawomocnego zakończenia sprawy, w której już zapadło orzeczenie, ale zostało zaskarżone do sądu wyższej instancji.

24 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

25 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

26 Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo

27 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.

28 Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w postępowaniu zawieszonym. Oznacza to, że regulacja ww. przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej (zagadnienia wstępnego), czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. W postępowaniu sądowoadministracyjnym pojęcie zagadnienia wstępnego należy rozumieć jako przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik postępowania. Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o sytuację, w której sąd nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, które powstało lub wyłoniło się w toku postępowania sądowego. Tylko wówczas zawieszenie postępowania może okazać się konieczne (B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 1, Warszawa 2008, s. 206).

29 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.

30 Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony

31 w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia

32 24 listopada 2008 r., sygn. akt II FPS 4/08 (ONSAiWSA 2009/4/62), zgodnie z którym

33 art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. nie stanowi podstawy do zawieszenia przez wojewódzki sąd administracyjny z urzędu postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w innej sprawie tego samego rodzaju, w której zapadło już orzeczenie, ale zostało ono zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

34 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiotowej sprawie nie było celowe zawieszenie postępowania, gdyż postępowanie sądowe, na które powoływał się Sąd pierwszej instancji, nie stanowi przyczyny prejudycjalnej, która powinna być rozstrzygnięta przed rozstrzygnięciem sporu w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia WSA w Łodzi nie wskazał, jaki wpływ ma określenie zobowiązania podatkowego za 2008 r. oraz określenie straty z prowadzonej w tym roku działalności gospodarczej na określenie zobowiązania podatkowego w kolejnym roku podatkowym. Tymczasem obowiązkiem sądu jest rozważenie, a w konsekwencji wyjaśnienie przesłanek uzasadniających zawieszenie postępowania w sprawie

35 (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt I GZ 35/12, LEX nr 1136617, czy z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt II FZ 821/12, LEX nr 1223295).

36 W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że nie jest usprawiedliwione wstrzymanie biegu postępowania w sprawach tego samego rodzaju, do czasu prawomocnego zakończenia sprawy, w której już zapadło orzeczenie, ale zostało zaskarżone do sądu wyższej instancji (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2006, s. 282; postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt II FZ 7/11, LEX nr 783845, dotyczące zależności w podatku dochodowym od osób fizycznych rozstrzygnięcia za 2003 r. od zaskarżonego wyroku za 2002 r.).

37 Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela powyższe stanowisko. Nie sposób bowiem dostrzec żadnych przeszkód, które uniemożliwiałyby Sądowi pierwszej instancji samodzielne rozstrzygnięcie spornej sprawy i czyniłyby koniecznym oczekiwanie na prawomocne zakończenie postępowania kasacyjnego w innej sprawie. Wprost przeciwnie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powinien w sposób niezależny od toczącego się równolegle postępowania drugoinstancyjnego zbadać legalność decyzji podatkowej wydanej w niniejszej sprawie, w granicach zakreślonych przez art. 134 § 1 P.p.s.a., albowiem prawo strony do rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej bez nieuzasadnionej zwłoki należy uznać za priorytetowe (por. postanowienie NSA z dnia

38 1 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OZ 635/12, LEX nr 1223973).

39 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji. Nie przekazano przy tym sprawy do ponownego rozpoznania, bowiem uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania wydanego z urzędu, nie powoduje konieczności rozpoznania kwestii zawieszenia postępowania ponownie.