Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 231/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 231/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1591/15 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 24 września 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1591/15, odrzucił skargę K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca – K. G. działając poprzez pełnomocnika – adwokata B. J., wniosła do WSA w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2015 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2015 r., pełnomocnik Skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez złożenie oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższego wezwania wynika, że zostało one doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 19 czerwca 2015 r. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik Skarżącej przy piśmie z dnia 24 czerwca 2015 r. nadesłał pełnomocnictwo procesowe do działania w imieniu Skarżącej przed sądami administracyjnymi udzielone adwokatowi W. G. oraz radcy prawnemu D. J. Z.

4 Sąd I instancji uznał, że pomimo prawidłowo doręczonego wezwania pełnomocnik Skarżącej nie uzupełnił prawidłowo braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie. W zakreślonym terminie pełnomocnik Skarżącej nadesłał pełnomocnictwo procesowe, jednakże wynika z niego, iż Skarżąca ustanowiła swoim pełnomocnikiem adwokata W. G. oraz radcę prawnego D. J. Z. do występowania przed sądami administracyjnymi. Natomiast skargę w imieniu Skarżącej złożył jej pełnomocnik - adwokat B. J. Złożone pełnomocnictwo nie obejmuje zatem swym zakresem umocowania powyższego pełnomocnika do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Tym samym należało uznać, że nie wynika z niego umocowanie osoby, która podpisała skargę w imieniu strony skarżącej, a właśnie do nadesłania takiego dokumentu pełnomocnik Skarżącej był wzywany. W związku z powyższym Sąd przyjął, że Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

5 Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało pismo zatytułowane "skarga kasacyjna". Postanowieniem z dnia 29 października 2015 r. Sąd I instancji odrzucił tę skargę kasacyjną uznając, że na postanowienie o odrzucenie skargi przysługuje zażalenie.

6 Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 lutego 2016 r. uchylił postanowienie z dnia 29 października 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA stwierdził, że Sąd I instancji powinien potraktować pismo Skarżącej zatytułowane "skarga kasacyjna" jako zażalenie i w tym kierunku nadać pismu dalszy bieg.

7 W piśmie tym, stanowiącym w istocie zażalenie, wniesiono o uchylenie postanowienia z dnia 24 września 2015 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Autor zażalenia zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miał wpływ na wynik sprawy, tj.:

8 - art. 49 § 1 p.p.s.a. art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo, iż skarga nie była obarczona brakiem formalnym i nie istniały przeszkody w nadaniu skardze prawidłowego biegu albowiem adw. B. J. działał na podstawie i w granicach pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego przez radcę prawnego D. J. Z. na podstawie art. 39 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o radcach prawnych ewentualnie poprzez stwierdzenie, iż nie uzupełniono skargi w wyznaczonym terminie,

9 - art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie obowiązku złożenia pełnomocnictwa pomimo, iż zostało ono złożone wcześniej (wraz z odwołaniem od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego) i znajdowało się w aktach sprawy,

10 - art. 36 pkt 1 w zw. z art. 39 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż załączone do akt sprawy pełnomocnictwo z dnia 7 stycznia 2015 r. i udzielone na jego podstawie pełnomocnictwo substytucyjne z dnia 14 stycznia 2015 r. nie były pełnomocnictwami uprawniającymi pełnomocnika oraz pełnomocnika substytucyjnego do działania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, choć wyraźnie to z treści pełnomocnictwa wynikało i uznanie, iż wniesiona przez pełnomocnika substytucyjnego skarga posiada braki formalne,

11 - art. 39 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż pełnomocnictwo substytucyjne udzielone adw. B. J. nie upoważniało go do złożenia skargi, a co za tym idzie, koniecznym było wezwanie pełnomocnika do uzupełnienia braków formalnych skargi,

12 - art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm., dalej: "p.u.s.a.") oraz art. 1 i 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie w dokonywaniu interpretacji (wykładni) treści pełnomocnictwa z dnia 7 stycznia 2015 r., z którego wynikało umocowanie w sprawie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych do zastępstwa skarżącego przed wszystkimi organami administracyjnymi, instancjami sądowymi i umocowanie do sporządzenia oraz wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym, z prawem substytucji i w konsekwencji uznanie go za niewłaściwe do działania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym;

13 - art. 39 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez uznanie, iż dla złożenia skargi adw. B. J. winien legitymować się pełnomocnictwem choć działał na podstawie i w granicach pełnomocnictwa substytucyjnego udzielonego dnia 14 stycznia 2015 r. przez radcę prawnego D. J. Z., a pełnomocnictwo substytucyjne nie zostało w żaden sposób ograniczone w stosunku do pełnomocnictwa głównego,

14 - art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw z art. 57 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez niedokładne, nieprecyzyjne, budzące wątpliwości określenie w wezwaniu rzekomych braków formalnych skargi i odrzucenie skargi pomimo niezachowania wymogu sformułowania wezwania do usunięcia braków formalnych w sposób jasny i niebudzący wątpliwości, a następnie wyprowadzenie z tego skutków niekorzystnych dla strony,

15 - art. 133 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych pomimo, iż w aktach sprawy znajdowało się zarówno pełnomocnictwo, jak i pełnomocnictwo substytucyjne, a więc wydanie orzeczenia z pominięciem dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważa, co następuje:

17 Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

18 Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Jednocześnie na podstawie art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli wnosi je pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Następnie w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli wskutek niezachowania wymogów formalnych pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku nieuzupełnienia we wskazanym wyżej terminie braków formalnych skargi sąd stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odrzuca skargę.

19 Z akt sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego, składając skargę do Sądu I instancji, nie przedłożył pełnomocnictwa do reprezentowania swojego mocodawcy. WSA w Warszawie wezwał go do usunięcia braku formalnego skargi w terminie siedmiu dni. Pouczył także stronę o konsekwencjach nieusunięcia tego braku. Pełnomocnik w wskazanym terminie przedstawił pełnomocnictwo dla adw. W. G. oraz radcy prawnego D. J. Z., z prawem substytucji. Nie przedstawione zostało jednak pełnomocnictwo substytucyjne dla adw. B. J. Obowiązek wykazania pełnomocnictwa (umocowania) wchodzi w rachubę zarówno wówczas, gdy dokonujący czynności procesowej pełnomocnik działa na podstawie pełnomocnictwa udzielonego bezpośrednio przez stronę (uczestnika postępowania), jak i wówczas, gdy działa na podstawie tzw. pełnomocnictwa substytucyjnego. W tym drugim wypadku wykazanie pełnomocnictwa przez pełnomocnika substytucyjnego polega na przedstawieniu oryginału (uwierzytelnionego odpisu) dokumentu pełnomocnictwa substytucyjnego oraz dokumentu pełnomocnictwa udzielonego osobie, która wystawiła pełnomocnictwo substytucyjne, chyba że dokument pełnomocnictwa w oryginale (uwierzytelnionym odpisie) został wcześniej złożony do akt sprawy. W analizowanej sprawie adw. B. J. przedstawił jedynie pełnomocnictwo główne. W takich okolicznościach Sąd I instancji został pozbawiony możliwości zweryfikowania czy adw. B. J. został faktycznie i zgodnie z prawem umocowany do zastępczego reprezentowania K. G. Otrzymane przez niego wezwanie dotyczyło wykazania swojego umocowania do działania w sprawie, którego to nie należy mylić z przedłożeniem jednego lub kilku dokumentów, z których będzie wynikało pełnomocnictwo pochodzące od strony.

20 Odnosząc się do zarzutów dotyczących okoliczności złożenia właściwych pełnomocnictw do akt administracyjnych, wskazać należy, że złożenie przez pełnomocnika pełnomocnictwa do akt administracyjnych podczas postępowania przed organami podatkowymi nie można traktować, jako złożonego do akt postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można utożsamiać wskazanej w art. 37 § 1 p.p.s.a. pierwszej czynności procesowej z czynnością dokonaną przed organami podatkowymi. Wspomniana w art. 37 § 1 p.p.s.a. regulacja dotyczy postępowania sądowego, tak samo jak zawarty w art. 46 § 3 p.p.s.a. obowiązek pełnomocnika dołączania pełnomocnictwa. Zdaniem sądu nie budzi wątpliwości, że oba te przepisy odnoszą się do postępowania przed sądami administracyjnymi i oba dotyczą akt sądowych danej sprawy. Tym samym sąd podziela dominującą w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładnię art. 37 § 1 p.p.s.a., w myśl której nie zwalnia od obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym fakt, że stosowny dokument został już dołączony do akt administracyjnych sprawy (tak NSA w orzeczeniach: sygn. akt II FSK 829/07 z dnia 22 sierpnia 2008 r.; sygn. akt I FSK 347/08 z dnia 23 września 2008 r., sygn. akt II FSK 1692/07 z dnia 13 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 413/09 z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 3487/13 z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 3769/13 z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt I FSK 1175/14 z dnia 7 sierpnia 2014 r., publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej zwana: "CBOSA"). Należy również podzielić wyrażone w doktrynie stanowisko wskazujące, że złożenie pełnomocnictwa do akt sprawy w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku dołączenia pełnomocnictwa do akt sprawy przy pierwszej czynności procesowej przed sądem administracyjnym (art. 37 § 1 p.p.s.a.), nawet jeżeli pełnomocnictwo to zawierało w swej treści umocowanie do reprezentacji przed sądami administracyjnymi (tak M. Grego-Hoffmann, Wykazanie pełnomocnictwa w Rola pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, publ. LEX/el). Trafnie w tej publikacji wskazano, że za prawdziwością tego twierdzenia przemawia kilka argumentów. Po pierwsze sprawa prowadzona przed organem administracji publicznej jest sprawą administracyjną, nie można zatem przyjmować, że postępowanie przed sądem administracyjnym jest kontynuacją postępowania przed organem, skoro przedmiotem rozstrzygania w sądzie administracyjnym jest sprawa sądowoadministracyjna. Po drugie nie istnieje ciągłość pomiędzy postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Po trzecie organ administracji jest zobowiązany przekazać sądowi akta sprawy administracyjnej będącej przedmiotem kontroli. Jednak przesłanie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu jest konieczne albowiem materiał zgromadzony w aktach sprawy, przekazany przez organ administracyjny ulega zwrotowi po zakończeniu postępowania. Po czwarte istnieje odmienny krąg pełnomocników uprawnionych do reprezentacji przed organem administracji publicznej oraz przed sądem administracyjnym.

21 Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przekonuje również argumentacja przedstawiona przez pełnomocnika w zażaleniu, jakoby wezwanie z dnia 17 czerwca 2015 r. zostało źle sformułowane. Sąd I instancji wskazał jasno, że wzywa do złożenia oryginału lub potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu strony skarżącej (....). Wezwanie to zostało skierowane do adw. B. J. W takiej sytuacji pełnomocnik jako profesjonalista powinien zdawać sobie sprawę, że przedstawienie jedynie pełnomocnictwa głównego albo pełnomocnictwa substytucyjnego nie jest wystarczające do właściwego udokumentowania umocowania do działania w imieniu Skarżącej. Okoliczność użycia przez Sąd I instancji liczby pojedynczej słowa "pełnomocnictwo" nie ma na gruncie analizowanej sprawy znaczenia. Wynika to z faktu, iż wezwanie do przedstawienia pełnomocnictwa procesowego należy rozpatrywać nie tylko w kontekście fizycznego dokumentu (substratu materialnego) ale przede wszystkim umocowania adw. B. J. do działania w imieniu Skarżącej. To natomiast wynika dopiero z przedstawienia dwóch dokumentów, składających się na jedno pełnomocnictwo pochodzące od strony postępowania sądowoadministracyjnego.

22 Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.