Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2014 r., II FZ 1300/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2014 r., II FZ 1300/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Małgorzata Wolf-Kalamala, , , po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 322/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi T. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 322/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek T. Z. o przyznanie prawa pomocy w sprawie zainicjowanej jego skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 30 stycznia 2014 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej.

3 Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu opisanego wyżej postanowienia podał, że T. Z. we wniesionej skardze wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył przy tym, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż zawiesił działalność gospodarczą w dniu 10 marca 2014 r., a jedyny dochód w kwocie 1.500 zł osiąga z działalności ogrodniczej, którą prowadzą jego rodzice. Wyjaśnił, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi, tj. 6-letnim synem i 4-letnią córką oraz żoną, której dochód wynosi 1.800 zł i która nie posiada żadnego majątku. Wnioskodawca wskazał ponadto, że jest właścicielem domu o pow. 107 m² i nieruchomości gruntowej o pow. 900 m². Ponadto podał, że na koszty utrzymania rodziny składają się opłaty za: gaz 300 zł, prąd 200 zł, wodę, śmieci 100 zł oraz leki, jedzenie i utrzymanie samochodu 1.900 zł.

4 Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne dokumenty źródłowe w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania sprawy w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał dowodowy. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 7 maja 2014 r., a zatem termin do jego wykonania upływał z dniem 14 maja 2014 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy.

5 W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że skarżący pomimo wezwania, nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przedstawienia dowodów wskazujących na trudną sytuację materialną.

6 Strona zakwestionowała powyższe postanowienie i w zażaleniu wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący przekonywał, że – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji – w sposób szczegółowy udokumentował, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Skarżący powtórzył zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy dane dotyczące jego sytuacji materialnej i rodzinnej. Jednocześnie wyjaśnił, że nie zdołał zgromadzić dokumentów, do nadesłania których został przez Sąd wezwany. Ponadto skarżący oświadczył, że mimo starań nie był w stanie zgromadzić środków na pokrycie kosztów sądowych.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

9 Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania. Zadaniem podmiotu wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów sądowych. Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna i osobista strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a.

10 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

11 W przedmiotowej sprawie przede wszystkim zwrócić uwagę należy na brak możliwości dokonania oceny rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego i jego rodziny. Wobec wątpliwości co do sytuacji majątkowej strony referendarz sądowy, działając w oparciu o art. 255 p.p.s.a., rozpoczął postępowanie wyjaśniające występując do skarżącego o przedłożenie odpowiednich dokumentów i udzielenie dodatkowych informacji w tym zakresie (zob. wezwanie z dnia 30 kwietnia 2014 r. – k. 23 akt sądowych). Skarżący jednak w ogóle nie zareagował na przedmiotowe wezwanie, mimo iż udzielenie odpowiedzi wymagało od niego w przeważającej części złożenia oświadczeń (np. w zakresie miesięcznych kosztów utrzymania, posiadanego majątku ruchomego itp.) lub dostarczenia dokumentów, takich jak wyciągi z rachunków bankowych, czy zaświadczenia o zarobkach, których uzyskanie obiektywnie rzecz ujmując nie powinno nastręczać trudności. Za niewiarygodne należy zatem uznać twierdzenia skarżącego, że nie był on w stanie sprostać przedmiotowemu obowiązkowi. Co więcej skarżący mając świadomość, że jego bierna postawa w istocie zadecydowała o niekorzystnym dla niego rozstrzygnięciu w kwestii zwolnienia od kosztów sądowych – nawet na etapie zażalenia nie podjął próby wyjaśnienia i doprecyzowania jego sytuacji materialnej i rodzinnej, poprzestając na powtórzeniu danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy.

12 Podkreślenia wymaga, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, która nie przedstawia żądanych informacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jej postępowania. W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, który może – tak jak w niniejszej sprawie – okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy.

13 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

14 art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.