Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2016 r., II FZ 118/16

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2016 r., II FZ 118/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1059/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 8 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1059/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że Skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem (uczniem liceum ogólnokształcącego), małżonkowie nie posiadają żadnego majątku, od marca 2015 r. nie osiągają żadnych dochodów, skarżący od marca 2014 r. leczy chorobę zwyrodnieniową stawów kolanowych, był rehabilitowany i dwukrotnie operowany, z uwagi na brak efektów zastosowanego leczenia został skierowany na kolejną operację, ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć pracy, obecnie skarżący i jego rodzina otrzymują pomoc od rodziców skarżącego, którą określił "na poziomie poniżej minimum egzystencji". Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a.") referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 14 dni wskazanych w wezwaniu dokumentów. Pełnomocnik skarżącego wniósł o przedłużenie o co najmniej 14 dni terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów ze względu na – jak to określił – konieczność zgromadzenia i przeanalizowania obszernej dokumentacji z udziałem skarżącego. Wskazał także, że nie dysponuje dokumentacją wymienioną w wezwaniu. Jednocześnie pełnomocnik nadesłał: kopie wyciągów z rachunku bankowego skarżącego za okres od 20 marca do 19 lipca 2015 r., na którym we wskazanym okresie nie dokonano żadnych transakcji i którego saldo wynosiło 74,05 zł; mało czytelne kopie zdjęć stron internetowych banków obrazujących stan konta za okres od 1 kwietnia do 21 sierpnia 2015 r., na którym jedynymi księgowanymi operacjami były opłaty bankowe oraz stan konta za okres od 1 kwietnia do 21 sierpnia 2015 r., którego saldo końcowe było ujemne i wynosiło 0,52 zł, przy czym z dowodów tych nie sposób wywieść kto jest posiadaczem ww. rachunków, kopię wniosku o rozliczenie konta płatnika składek RD-3, złożonego przez skarżącego w ZUS w dniu 23 lipca 2015 r. wraz z odpowiedzią ZUS, z której wynika, że z uwagi na błędne dokumenty rozliczeniowe brak jest możliwości poprawnego rozliczenia konta, kopie pisma i zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego, z których wynika, że zaległości podatkowe skarżącego wynoszą 292.406,70 zł. Referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedziony został sprzeciw.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że Skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wykonał nałożonego na niego obowiązku przedstawienia stosownej dokumentacji, która umożliwiłaby ocenę jego sytuacji materialnej.

4 Pełnomocnik skarżącego wywiódł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia z dnia 14 stycznia 2015 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Autor zażalenia zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

5 - art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie przyznania prawa pomocy,

6 - art. 163 § 1 - § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd I instancji nieprawidłowego uzasadnienia postanowienia,

7 - art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP na skutek ograniczenia praw Skarżącego do sądu na skutek bezzasadnej odmowy przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.

8 W uzasadnieniu podniesiono, że WSA w Gdańsku dokonał błędnej oceny sytuacji majątkowej Skarżącego oraz, że odmowa uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy prowadzi do pozbawienia Skarżącego prawa do sądu.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a.") osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. W tym celu strona powinna złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o swoim stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. Niedopełnienie powyższego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony.

12 Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie, zgodził się z Sądem I instancji, że skarżący uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Podkreślić należy, że pomimo wezwania o przedstawienie stosownej dokumentacji, która ukazywałaby jego trudną sytuację majątkową, Skarżący uchylił się od tego obowiązku. Nadesłane dokumenty nie mogły stać się podstawą do odtworzenia sytuacji majątkowej Skarżącego. W rezultacie, Sąd I instancji pozbawiony został możliwości dokonania oceny czy zaszły okoliczności określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uzasadniające przyznanie Skarżącemu prawa pomocy. Tym samym orzeczenie WSA w Warszawie należy uznać za prawidłowe.

13 Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów Konstytucji RP wskazać należy, że skoro Skarżący nie przedstawił wskazanych przez Sąd I instancji dokumentów przedstawiających jego trudną sytuację majątkową, to rozstrzygnięcie którym odmówiono mu przyznania prawa pomocy, nie może zostać potraktowane jako ograniczające prawo Skarżącego do sądu. Z tego powodu zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP jest niezasadny.

14 Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut dotyczący naruszenia art. 163 § 1 - § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo uzasadnił orzeczenie. Wskazał bowiem podstawę prawną rozstrzygnięcia, jak również powody, z których odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy.

15 Reasumując, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.