Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., II FZ 1024/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., II FZ 1024/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 października 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 146/12 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. z dnia 21 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie wznowienie postępowania w sprawie podatku od środków transportowych za 2003 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 146/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił W. K. (skarżącemu) przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 21 września 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego w sprawie podatku od środków transportowych za 2003 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd przedstawił, że uzupełnionym na formularzu PPF wnioskiem z dnia 17 kwietnia 2012 r. skarżący wystąpił do Sądu pierwszej instancji o zwolnienie od kosztów sądowych, Z oświadczenia strony o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący nie Jest właścicielem nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 EUR. Skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Podał także, że komornik odebrał mu bydło i sprzęt rolniczy.

3 Postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

4 Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, przedstawiając trudną sytuację życiową. Uchylił się jednak od przedstawienia sytuacji swojej żony podnosząc, że mają rozdzielność majątkową.

5 W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że z uwagi na uchylenie się przez skarżącego obowiązkowi złożenia kompletnej dokumentacji, nie można było przyjąć, iż dokonał on wszelkich starań by w sposób zupełny zobrazować swoją sytuację finansową, a w konsekwencji wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy.

6 W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że postanowienie nie przestawia w żadnym przypadku jego trudnej sytuacji finansowej i w załączeniu przesłał postanowienie komornika z dnia 24 sierpnia 2012 r. umarzające postępowanie egzekucyjne.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

9 Zgodnie z dyspozycją art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 dalej w skrócie: p.p.s.a.) strony postępowania ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ustawodawca jako odstępstwo

10 Sygn. akt II FZ 1024/12

11 od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony stworzył instytucję pomocy prawnej, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Instytucja ta - uregulowana w oddziale 2 rozdziału 3 p.p.s.a. - stanowi lex specialis względem normy z art. 199 p.p.s.a. Art. 246 p.p.s.a. określa przesłanki przyznania pomocy prawnej. Zgodnie z § 1 pkt 2 wskazanego artykułu, osobie fizycznej można przyznać pomoc prawną w zakresie częściowym dopiero wówczas gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. II OZ 322/08). Podobny pogląd został wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r. (sygn. I GZ 147/08), gdzie stwierdzono: "Ciężar dowodu, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy". Uwagi te odnoszą się także do kwestii pomocy prawnej w zakresie częściowym.

12 Wyrażony w orzecznictwie pogląd co do ciężaru dowodu w kwestii przyznania pomocy prawnej jest także ugruntowany w doktrynie: "Zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Ż użycia w tych przepisach określenia -gdy wykaże- wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania" (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgodka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009 r., s. 694 i n.).

13 W rozpoznawanej sprawie to na skarżącym spoczywał obowiązek udowodniania, że jego sytuacja materialna kwalifikuje go do przyznania mu pomocy prawnej w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu (zgodnie z dyspozycją art. 252 p.p.s.a.), nie wystarcza do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu tzw. dokumenty źródłowe. W analizowanej sprawie skarżący został

14 Sygn. akt II FZ 1024/12

15 wezwany pismem z dnia 26 kwietnia 2012 r. do przedłożenia stosownych dokumentów. Tym samym prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że nie dysponuje dostatecznie uprawdopodobnionymi oświadczeniami skarżącego, które uzasadniałyby przyznanie prawo pomocy. Z taką a nie inną oceną WSA w Gdańsku skarżący powinien był się liczyć, gdy nie dopełniał ciążącego na nim obowiązku uprawdopodobnienia wskazanymi dokumentami swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08).

16 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadne były wątpliwości Sądu pierwszej instancji co do deklarowanej przez skarżącego sytuacji materialnej.

17 Konkludując, działania Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie były prawidłowe, a wydane orzeczenie pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa dotyczącymi przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 255 p.p.s.a.

18 Odnosząc się do przedstawionych w zażaleniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego dokumentów - tj. postanowień Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Bytowie umarzających postępowanie egzekucyjne wobec bezskuteczności egzekucji, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ocenia on zgodność orzeczenia o przyznanie prawa pomocy z prawem, nie jest natomiast właściwy do rozpoznawania wniosków o przyznanie prawa pomocy. W tym zakresie właściwy jest wyłącznie wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 § 1 p.p.s.a., por. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2008 r., II OZ 727/08, opubl. w Lex pod nr 493627).

19 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.