Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2009 r., II FSK 832/08

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2009 r., II FSK 832/08

Tekst

TEZY

1 Konsekwencją wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji, zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), jest także uprawnienie strony do poinformowania Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (art. 42 § 1 ustawy) za pośrednictwem tego organu. Wówczas za datę zawiadomienia Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa - w rozumieniu tego przepisu - należy uznać datę zawiadomienia organu.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2008 r. sygn.akt. I SA/Kr 1155/07 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

3 Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Kr 1155/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę B. K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 lipca 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

4 W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w dniu 24 sierpnia 2007 r. skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 18 lipca 2007 r., doręczonego skarżącemu w dniu 25 lipca 2007 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przedmiotową skargę sporządził i wniósł adwokat. Opłata sądowa od skargi została złożona w formie znaków sądowych. Pismem z dnia 3 października 2007 r. Sąd wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa uprawniającego do reprezentowania skarżącego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. W odpowiedzi na niniejsze wezwanie pełnomocnik złożył stosowne pełnomocnictwo, równocześnie podnosząc w piśmie z złożonym w dniu 18 października 2007 r., że dniu 23 sierpnia 2007 r. skarżący wypowiedział pełnomocnictwo. Pismo z dnia 23 sierpnia zostało dołączone do wyjaśnień pełnomocnika w formie załącznika. W dniu 25 października Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie, a w dniu 26 października wezwał o uiszczenie opłaty sądowej od skargi. W odpowiedzi na niniejsze wezwania skarżący w dniu 8 listopada 2007 r. podpisał skargę i uiścił opłatę sądową.

5 Sąd pierwszej instancji - uzasadniając rozstrzygnięcie - powołał się na art. 42 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. i stwierdził, że przepisy dopuszczają możliwość występowania w sprawie pełnomocnika, pomimo wypowiedzenia pełnomocnictwa. W świetle cytowanego wyżej przepisu - pomimo wypowiedzenia stosunku pełnomocnictwa przez skarżącego w dniu 23 sierpnia 2007 r., adwokat miał obowiązek działania za swojego mocodawcę jeszcze przez okres dwóch tygodni, a wypowiedzenie odniosło skutek prawny w stosunku do Sądu dopiero z dniem zawiadomienia Sądu o wypowiedzeniu, tj. z dniem 18 października 2007 r. Ponadto, w swoim piśmie z dnia 23 sierpnia 2007 r. sam skarżący wyraźnie wskazał, że podtrzymuje w całości złożoną przez pełnomocnika w jego imieniu skargę. Z powyższego jednoznacznie wynika, że w niniejszej sprawie skarga została złożona za pośrednictwem adwokata, a nie przez samego skarżącego. Na marginesie sprawy można zauważyć, że skarga nie posiadała braków formalnych w postaci braku podpisu, a zatem skarżący nieprawidłowo został wezwany przez Sąd do podpisania skargi.

6 Sąd wskazując na treść § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) - zwanego dalej rozporządzeniem skarga podlegała wpisowi stałemu w wysokości 100 zł uznał, że skarga nie została jednak w należyty sposób opłacona, ponieważ nie dokonano uiszczenia opłaty sądowej zgodnie z dyspozycją art. 219 § 2 p.p.s.a, zgodnie z którym opłatę uiszcza się gotówką lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Przepis ten nie przewiduje natomiast uiszczenia opłaty sądowej poprzez naklejenie znaków opłaty sądowej na piśmie. Powyższe oznacza, że wymagana opłata nie została skutecznie wniesiona, a zatem pomimo obowiązku wynikającego z art. 219 § 1 p.p.s.a pełnomocnik skarżącego wnosząc przedmiotową skargę nie uiścił wpisu od niej. Powyższy brak formalny skargi, w sytuacji gdy podlega ona wpisowi stałemu a została wniesiona bez jego uiszczenia, przez profesjonalnego pełnomocnika, skutkuje odrzuceniem skargi zgodnie z art. art. 221 p.p.s.a. Powyższej oceny nie zmienia fakt zawiadomienia Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa po wniesieniu skargi przez pełnomocnika ani też wniesienia przez skarżącego opłaty sądowej w dniu 8 listopada i podpisania własnoręcznie skargi art. 221 p.p.s.a stanowi bowiem o odrzuceniu skargi "wniesionej" przez adwokata lub radcę prawnego, tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie. Zawiadomienie Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa i powiadomienie o dalszym, samodzielnym, występowaniu przed Sądem wywiera skutek "na przyszłość" i nie zmienia faktu, że skarga została wniesiona przez adwokata. Z kolei podpisanie skargi w dniu 8 listopada 2007 r. i uiszczenie w tym samym dniu przez skarżącego opłaty nastąpiło już po terminie do wniesienia skargi, nie można zatem uznać, że skarga została w terminie wniesiona czy też opłacona przez skarżącego.

7 Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości skargą kasacyjną podatnika, który wnosząc o jego uchylenie i nadanie skardze dalszego biegu, zarzucił obrazę prawa materialnego, tj. art. 42 § 2 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez wyrażenie błędnego poglądu prawnego, że równocześnie z wypowiedzeniem adwokatowi pełnomocnictwa skarżący nie zwolnił go z obowiązku działania jeszcze przez dwa tygodnie, jakkolwiek nie było żadnych podstaw do poczynienia takich ustaleń, a zgromadzone w sprawie dowody pozwalały na przyjęcie, że B. K. od chwili wypowiedzenia pełnomocnictwa działał w sprawie osobiście, bez pełnomocnika, którego zwolnił z obowiązku dalszego działania, a zatem nie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

8 Autor skargi kasacyjnej wskazał, że w dniu 24 sierpnia 2007 r. B. K. zwolnił dotychczasowego pełnomocnika z obowiązku podejmowania dalszych czynności procesowych, a zatem zawodowy pełnomocnik nie miał obowiązku dokonać wymaganej opłaty. B. K. działał już osobiście, bez pełnomocnika a wezwany do usunięcia braków formalnych skargi wniósł opłatę od skargi w kwocie 100 zł. Jednocześnie skarżący przekazał pełnomocnikowi informację, że zawiadomił on o fakcie wypowiedzenia pełnomocnictwa Dyrektora Izby Skarbowej w K., oświadczając ponadto wobec Dyrektora Izby Skarbowej, że przesłaną przez pełnomocnika skargę kasacyjną w całości podtrzymuje. Z powyższego wynika, że pełnomocnik po powiadomieniu go o wypowiedzeniu w dniu 24 sierpnia 2007 r. (w ostatnim dniu przewidzianym do wniesienia skargi kasacyjnej) mając formalną możliwość uiszczenia w przepisany sposób stałej opłaty sądowej 100 zł, nie uczynił tego, albowiem został zwolniony przez B. K. od obowiązku działania na jego rzecz. Tym samym skarga, mimo że w istocie została przesłana do Dyrektora Izby Skarbowej przez adwokata, winna być traktowana jako wniesiona przez stronę osobiście, a zatem rygory związane z działaniem w sprawie fachowego pełnomocnika nie mogą mieć w tym przypadku zastosowania. W konsekwencji powyższego skarga kasacyjna nie mogła zostać odrzucona.

9 Na marginesie skarżący wskazał, że nie ma racji Sąd stwierdzając, iż wypowiedzenie odniosło skutek prawny dopiero w dniu 18 października 2007 r., a więc w dniu zawiadomienia przez byłego pełnomocnika Sądu o wypowiedzeniu. B. K. poinformował o fakcie wypowiedzenia pełnomocnictwa Dyrektora Izby Skarbowej pismem z dnia 23 sierpnia 2007 r., które zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 23 bądź 24 sierpnia 2007 r. i to właśnie od tego dnia należy wypowiedzenie traktować jako skuteczne.

10 Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skarga może zostać odrzucona w przypadku gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany pismem z dnia 25 października 2007 r. do podpisania skargi oraz w dniu 26 października 2007 r. do uiszczenia opłaty sądowej. Wobec powyższego B. K. osobiście podpisał i uiścił wymaganą opłatę w przewidzianym terminie, tj. w dniu 8 listopada 2007 r.

11 Tym samym nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, że w związku z upływem terminu do wniesienia skargi, podpisanie i uiszczenie w tym terminie opłaty nie może odnosić skutku. W sytuacji, gdy skarga posiada w momencie wniesienia braki, które następstwie wezwania zostały przez skarżącego uzupełnione - skarga jest traktowana jak wniesiona w terminie.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

14 Zgodnie z art. 34 p.p.s.a., strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Z wykładni tego przepisu wynika, że wszelkie czynności dokonane przez pełnomocnika w granicach umocowania, pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego, co oznacza, że wszelkie czynności procesowe pełnomocnika, jak i wszelkie jego zaniechania mające miejsce w zakresie udzielonego mu pełnomocnictwa, pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla mocodawcy.

15 Wskazać jednak należy, że w myśl art. 42 § 1 p.p.s.a., wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go o tym, zaś w stosunku do strony przeciwnej i innych uczestników - od dnia doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd. Ponadto mocodawca stawający jednocześnie z pełnomocnikiem może niezwłocznie prostować lub odwoływać oświadczenia pełnomocnika, o czym stanowi art. 41 p.p.s.a.

16 W ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 42 § 2 p.p.s.a. gdyż powyższy przepis dotyczy działania pełnomocnika na przyszłość i tylko w sytuacji, gdy to on sam wypowiedział pełnomocnictwo. Ten przepis nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, gdyż to mocodawca wypowiedział pełnomocnictwo pełnomocnikowi. Istotne jest natomiast ustalenie momentu, w którym Sąd dowiedział się o cofnięciu pełnomocnictwa, bo to od tego momentu należało kierować wszelkie pisma do strony i wzywać ją do uzupełniania braków formalnych skargi. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia 23 sierpnia 2007 r. (k.21) - nadanym w dniu 24 sierpnia 2007 r. - B. K. poinformował Dyrektora Izby Skarbowej w K., że z dniem 23 sierpnia 2007 r. wypowiedział pełnomocnictwo mecenasowi A. P. oraz, że podtrzymuje w całości złożoną w jego imieniu skargę. Datę tę należy więc uznać za moment, od którego strona nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wprawdzie organ administracji przesłał pismo strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dopiero w dniu 11 października 2007 r., jednak skoro zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, to należy uznać, że zawiadomienie o wypowiedzeniu pełnomocnictwa zostało złożone w dniu 24 sierpnia 2007 r. Od tego momentu strona działała sama.

17 Reasumując należy wskazać, że konsekwencją wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji, zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., jest także uprawnienie strony do poinformowania Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa (art. 42 § 1 p.p.s.a.) za pośrednictwem tego organu. Wówczas za datę zawiadomienia Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa - w rozumieniu tego przepisu - należy uznać datę zawiadomienia organu.

18 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 182 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Brak było podstaw do zastosowania tej części art. 185 §1 p.p.s.a., która mówi o przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż wojewódzki sąd administracyjny nie będzie ponownie rozpoznawał kwestii braków formalnych skargi, lecz merytorycznie rozpozna skargę.