Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2015 r., II FSK 668/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2015 r., II FSK 668/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Sławomir Presnarowicz, del. WSA Cezary Koziński, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 728/12 w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 11 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 3) przyznaje od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz r.pr. R. K. kwotę 300 (trzysta) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 728/12) oddalił skargę K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 maja 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r.

3 Ze stanu sprawy przedstawionego w uzasadnieniu wyroku wynika, że skarżący złożył dniu 10 lutego 2011 r. zeznanie podatkowe za 2010 r. W dokumentach tych widnieje, że skorzystał z prawa odliczenia: od dochodu przed opodatkowaniem kwoty 274,41 zł poniesionej z tytułu użytkowania sieci internet oraz od podatku kwoty 710,47 zł tytułu zastosowania ulgi na wychowanie pełnoletniego uczącego się dziecka. Z przekazanej do organu podatkowego "informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za rok 2010" wynika, że córka podatnika studentka osiągnęła w roku 2010 dochód podlegających opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27 lub art. 30b ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307 ze zm.) dalej: u.p.d.o.f. w łącznej wysokości przekraczającej kwotę 3.089 zł. Zatem w rozpatrywanej sprawie wystąpiła negatywna przesłanka do skorzystania przez skarżącego z ulgi prorodzinnej w postaci odliczenia od podatku kwoty 1/6 kwoty zmniejszającej podatek za każdy miesiąc, w którym podatnik wykonywał władzę rodzicielską. Wobec powyższego organ podatkowy pierwszej instancji określił stronie zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 2.491 zł. Jednocześnie organ pierwszej instancji podkreślił, że zeznaniem podatkowym PIT-37 za 2010 r. wykazano podatek w wysokości 1.781 zł, zatem kwota podatku do zapłaty wynosi 710 zł.

4 Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego w niespornie ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy, mając na uwadze szczegółowo przywołane przepisy ustawy podatkowej, w zakresie korzystania z odliczeń na uczące się dorosłe dziecko, organ pierwszej instancji prawidłowo zakwestionował odliczenie od podatku kwoty 710,47 zł, skoro córka skarżącego osiągnęła w badanym roku podatkowym dochód w wysokości przekraczającej 3.089 zł. Odnosząc się do postawionego zarzutu uzyskania od pracownika urzędu skarbowego w S. błędnej informacji o sposobie rocznego rozliczenia i korzystania z ulgi z tytułu wychowania dziecka, organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie tej toczyło się odrębne postępowanie skarbowe, po zakończeniu którego udzielono podatnikowi odpowiedź pismem z dnia 11 maja 2012 r. uznając wniesioną skargę na działanie tego pracownika za bezzasadną.

5 W skardze do Wojewódzki Sąd Administracyjny skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi strona stwierdza, że przed złożeniem zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2010 dokonał niezbędnych czynności mających na celu ustalenie, iż może skorzystać z preferencyjnego rozliczenia (wspólnie z dzieckiem), bowiem udał się do urzędu skarbowego i na zadane urzędnikowi pytanie, czy może rozliczyć się z córką, która w dniu 21 sierpnia 2010 r., zawarła związek małżeński, otrzymał odpowiedź, iż może dokonać rozliczenia dochodów wspólnie z córką, gdy uzyskany przez nią dochód do dnia zawarcia związku małżeńskiego nie przekroczył kwoty 3.089 zł.

6 W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

7 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że w sprawie skarżący co do zasady nie kwestionuje faktu, iż nie przysługiwało mu prawo do odliczenia od podatku za 2010 r., kwoty 710,47 zł z tytułu ulgi na uczące się dorosłe dziecko, skoro dochody córki w analizowanym roku podatkowym przekroczyły kwotę 3.089 zł.

8 Sąd pierwszej instancji odnosząc się natomiast do postawionego przez skarżącego zarzutu dotyczącego uzyskania od pracownika urzędu błędnej informacji rocznego rozliczenia i korzystania z ulgi z tytułu wychowania dziecka wyjaśnił, że w sprawie tej toczyło się odrębne postępowanie skargowe, w toku którego między inny wyjaśnienia składali pracownicy referatu obsługi bieżącej w tym B. P.. Po zakończeniu tego postępowania udzielono podatnikowi odpowiedź - pismem z dnia 11 maja 2012 r. - uznając wniesioną skargę za bezzasadną. Sąd podkreślił, że podmiotom prawa podatkowego na uniknięcie konsekwencji niewłaściwego zastosowania obowiązującego prawa pozwala jedynie wystąpienie o udzielenie pisemnej interpretacji prawa podatkowego w indywidualnej sprawie, bowiem zastosowanie się do wydanej przez organ podatkowy interpretacji, nie może szkodzić podatnikowi, nawet gdyby ta interpretacja przed jej zmianą okazała się błędna.

9 W skardze kasacyjnej wniesionej na powyższy wyrok podatnik domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz, a także o zasądzenie zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w wysokości 1,5 krotności stawki minimalnej (niepokrytych przez skarżącego w całości ani w części).

10 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

11 I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 121 § 1 i z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że Dyrektor Izby Skarbowej naruszył zasadę zaufania do organu, poprzez dokonanie błędnych ustalenia faktycznych w zakresie błędnego pouczenia skarżącego;

12 II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 121 § 2 Ordynacji podatkowej i z art. 235 Ordynacji podatkowej, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że Dyrektor Izby Skarbowej nie dostosował się do obowiązku udzielenia przez organ informacji i błędnie pouczył skarżącego;

13 III. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 122 i z art. 235 Ordynacji podatkowej, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że Dyrektor Izby Skarbowej nie podjął wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym;

14 IV. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 123 § 1 i z art. 235 Ordynacji podatkowej, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że Dyrektor Izby Skarbowej nie zapewnił skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu;

15 V. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 i z art. 235 Ordynacji podatkowej, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że Dyrektor Izby Skarbowej zaniechał wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, pozwalających na dokonanie poczynionych w toku postępowania ustaleń stanu faktycznego sprawy i ustalenie, że okoliczności sprawy zostały dostatecznie przez organ drugiej instancji udowodnione, co dało podstawę do określenia zobowiązana podatkowego w wysokości wskazanej w treści zaskarżonej decyzji;

16 VI. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 191 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że Dyrektor Izby Skarbowej w nie wyjaśnił okoliczności faktycznych sprawy.

17 Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu.

20 Zasada samoopodatkowania jest podstawową zasadą obowiązującą w polskim systemie podatkowym. Polega ona na tym, że podatnik sam oblicza podstawę opodatkowania, nalicza podatek i odprowadza go do organu podatkowego. Na podatniku ciąży obowiązek i odpowiedzialność za prawidłowe zaliczenie przychodów, kosztów uzyskania oraz zastosowania odpowiedniego sposobu obliczenia podatku. Składając deklarację podatkową podatnik jest obowiązany dokonać tego w sposób zgodny z prawem. Jakiekolwiek nieprawidłowości obciążają w związku z tym podatnika (art. 21 ust. 1 pkt 1 i § 3 Ordynacji podatkowej).

21 Faktem jest, że przepisy prawa podatkowego cechuje zmienność i znaczny stopień złożoności. Zważywszy na powyższe cechy ustawodawca wprowadził instytucję urzędowych interpretacji prawa podatkowego, która daje możliwość występowania przez podmioty zainteresowane do organu administracji publicznej z wnioskiem dotyczącym oceny przez ten organ, czy wnioskodawca prawidłowo kwalifikuje zastosowanie obowiązujących przepisów prawa podatkowego do podanego stanu faktycznego. Tylko pisemna interpretacja wydana na wniosek podatnika i zastosowanie się przez podatnika do powyższej oceny chroni go przed negatywnymi konsekwencjami podatkowymi. Ustawodawca w przepisach art. 14a-14e, art. 14k-14p Ordynacji podatkowej stanowi, że podatnik który zastosuje się do informacji uzyskanej od organu interpretacyjnego nie będzie ponosił konsekwencji podatkowych i w ten sposób zabezpieczył go przed skutkami zastosowanie się do wadliwej interpretacji.

22 W rozpoznawanej sprawie jedynym zarzutem sformułowanym przez autora skargi kasacyjnej jest okoliczność udzielenia podatnikowi przez pracownika organu podatkowego błędnego pouczenia co do możliwości skorzystania z tzw. ulgi rodzinnej (ulgi z tytułu wychowywania dziecka).

23 Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów należy wskazać, że urzędnik niesprawujący funkcji organu administracji, nie ma żadnej mocy decyzyjnej. Tylko na organie podatkowym spoczywa obowiązek udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień w postępowaniu podatkowym. Zakres tego obowiązku, jak wskazano na wstępie, należy interpretować przy uwzględnianiu przepisów Rozdziału 1a – Interpretacje przepisów prawa podatkowego, a zatem należy zakreślić granice tego obowiązku do wąsko pojętego postępowania podatkowego (B.Adamiak [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wrocław 2010, Unimex, s. 566).

24 Reasumując należy stwierdzić, że powołane w skardze kasacyjnej okoliczności nie mają jakiegokolwiek wpływu na wydanie przez organ podatkowy decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w wysokości zgodnej z prawem.

25 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

26 O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

27 O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu rozstrzygnięto na podstawie art. 250 p.p.s.a.