Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r., II FSK 619/12

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r., II FSK 619/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędziowie NSA Stefan Babiarz, WSA del. Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 września 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 526/11 w sprawie ze skargi H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. [pic]

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 21 września 2011 r. I SA/Gd 526/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę H. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 13 kwietnia 2011 r. nr 1305/11 w przedmiocie postępowania egzekucyjnego.

3 Przedstawiając stan faktyczny sprawy, Sąd pierwszej instancji podał, że H. L. pismem z 23 września 2010 r. złożył skargę na czynności egzekucyjne i jednocześnie wniósł o umorzenie lub zawieszenie egzekucji. Pismo to zostało skierowane do Dyrektora Izby Skarbowej w G. za pośrednictwem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. (organu egzekucyjnego). Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 15 grudnia 2010 r. uznał skargę za nieuzasadnioną. Jednocześnie, postanowieniem z tego samego dnia, przekazał organowi egzekucyjnemu podanie zobowiązanego celem rozpatrzenia. Organ egzekucyjny zwrócił się do Wójta Gminy K. (wierzyciela) o zajęcie stanowiska w kwestii zasadności umorzenia lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego.

4 Wójt Gminy K. postanowieniem z dnia 30 grudnia 2010 r. uznał za niedopuszczalne zarzuty zobowiązanego oraz uznał za niedopuszczalne umorzenie lub zawieszenie prowadzonej egzekucji.

5 W zażaleniu na powyższe postanowienie H. L. wniósł o jego uchylenie i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podniósł, że złożył wniosek o wyłączenie Wójta Gminy oraz podległych mu pracowników od rozpoznania wszelkich jego spraw. Ponieważ wniosek ten nie został prawomocnie rozpoznany, Wójt Gminy nie powinien podejmować wobec niego żadnych czynności.

6 Powołanym na wstępie postanowieniem z 13 kwietnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. uchyliło postanowienie Wójta Gminy K. i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji.

7 W ocenie organu odwoławczego zobowiązany nie wskazał żadnego z zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej wymienionych w art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej "u.p.e.a."). Zdaniem organu, nawet gdyby przyjąć, że strona sformułowała zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., należałoby je uznać za wniesione po terminie. W konsekwencji brak było podstaw do wydania postanowienia w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów.

8 Kolegium wskazało następnie, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują wydania przez wierzyciela postanowienia w przedmiocie uznania za niedopuszczalne umorzenia lub zawieszenia prowadzonej egzekucji. Wierzyciel nie zajmuje stanowiska w kwestii zasadności takiego wniosku. Brak więc było podstaw prawnych dla wydania przez Wójta rozstrzygnięcia w tym zakresie.

9 W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. L. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 54 i 59 u.p.e.a. oraz art. 138 § 2 Kpa. Zarzucił błędne przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że jego pismo z 23 września 2010 r., uruchamiało postępowanie w sprawie zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Pismo to zawierało wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na zasadzie art. 59 u.p.e.a. Złożenie takiego wniosku nie było zaś ograniczone żadnym terminem. Skarżący wskazał, że wielokrotnie w pismach kierowanych do organu egzekucyjnego, jak i do Dyrektora Izby Skarbowej, podnosił okoliczności będące podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego (przedawnienie; nieistnienie obowiązku podatkowego). Posiadając te informacje organ egzekucyjny był obowiązany umorzyć postępowanie egzekucyjne. Skarżący zarzucił także, że organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich podniesionych w zażaleniu zarzutów.

10 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że skarga nie jest zasadna.

12 W uzasadnieniu wskazał między innymi, że organ odwoławczy — trafnie odczytując intencje skarżącego — dostrzegł, że w pismo z 23 września 2010 r. nie zawierało zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. W konsekwencji prawidłowo stwierdził, że nieuprawnione było wszczęcie postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów, w trybie określonym w art. 34 u.p.e.a. Ta konkluzja powodowała zaś konieczność uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania, co organ odwoławczy uczynił.

13 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 59 u.p.e.a., Sąd zwrócił uwagę, że ustawodawca nie przewidział w takim przypadku możliwości wypowiedzenia się wierzyciela przed podjęciem takiego rozstrzygnięcia. Dopiero po wydaniu postanowienie o umorzeniu postępowania, przyznał wierzycielowi prawo wniesienia zażalenia. Także w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego (art. 56 u.p.e.a.) ustawodawca nie przewidział możliwości zajęcia stanowiska przez wierzyciela przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze właściwie zatem oceniło, że procesowa wypowiedź wierzyciela o niedopuszczalności umorzenia (zawieszenia) egzekucji nie miała podstawy prawnej i w konsekwencji zasadnie uchyliło postanowienie Wójta oraz umorzyło postępowanie pierwszej instancji.

14 W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej, H. L. postawił zarzut naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej "p.p.s.a."). Zdaniem skarżącego, Sąd miał nie tylko prawo, ale i obowiązek, dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego (nawet, gdy zarzut nie został w skardze podniesiony). Powinien zatem uwzględnić okoliczności i zarzuty podniesione przez skarżącego, co do prowadzonej egzekucji, to jest zarzuty:

15 — prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego, należącego do innego podmiotu, aniżeli wymieniony w tytule wykonawczym (art. 81 § 1 u.p.e.a.), ponadto — bez uprzedniego (a przynajmniej jednoczesnego) zawiadomienia go o wszczęciu egzekucji;

16 — prowadzenia egzekucji mimo podniesienia zarzutu przedawnienia oraz zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej do spełnienia egzekwowanego świadczenia.

17 Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

19 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem podlega oddaleniu.

20 Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zdania są podzielone co do sposobu konstruowania podstawy kasacyjnej z udziałem tego przepisu. Z jednej strony podnosi się, że dla prawidłowego skonstruowania zarzutu konieczne jest powiązanie tego przepisu z innymi przepisami prawa, które sąd powinien był zastosować w sprawie, ale ich nie zastosował (wyroki NSA: z dnia 28 lutego 2012 r., II OSK 2395/10, z dnia 8 października 2010 r. , II FSK 964/09, z dnia 29 maja 2009 r., II FSK 127/08). Z kolei druga grupa poglądów wskazuje na możliwość skonstruowania podstawy kasacyjnej z udziałem tylko tego przepisu i co więcej- odmiennie iż grupa pierwsza- dopuszcza możliwość wskazywania zarzutem naruszenia tego przepisu także ustaleń faktycznych, których sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę (wyroki NSA: z dnia 2 września 2008 r., I FSK 1046/07, z dnia 29 kwietnia 2009 r., II FSK 91/08, z dnia 25 września 2009 r., II FSK 629/08, z dnia 8 października 2007 r., I FSK 1240/06, z dnia 17 października 2006 r., I FSK 56/06 z dnia 20 grudnia 2005 r., II FSK 264/05). W związku z powyższymi kwestiami Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że konstruując podstawę skargi kasacyjnej skarżący tylko w jednym aspekcie powiązał ją z art. 81 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego dotyczącego innego podmiotu. Uwzględniając powyższe poglądy Sąd mimo tego odniesie się merytorycznie do tak skonstruowanej skargi kasacyjnej.

21 W szczególności za pozbawione podstaw należy uznać stanowisko skarżącego co do błędu dotyczącego osoby zobowiązanego. Niespornym jest, że należności objęte egzekucją to należności podatkowe, z tytułu łącznych zobowiązań pieniężnych za lata 1998, 2006, 2007 i 2009. Łączne zobowiązania pieniężne dotyczyły zobowiązanych: A. L. i H. L. Zgodnie z art. 27 e u.p.e.a. tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków (bez względu na to, kogo obciąża z mocy decyzji podatkowej zaległość podatkowa) wówczas, gdy egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych. Ma to wówczas znaczenie dla ochrony małżonka niebędącego zobowiązanym do korzystania ze środków prawnych. W sytuacji natomiast, gdy zobowiązanym byli oboje małżonkowie, a egzekucję prowadzono do środków ze sprzedaży nieruchomości (akt notarialny zawierał tylko H. L.) stanowiącej majątek osobisty tego zobowiązanego to organ podatkowy - tu: wierzyciel - mógł dokonać wyboru do kogo skieruje egzekucję (art. 6c w związku z art. 3 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 25 listopada 1984 r. o podatku rolnym, Dz. U. z 2006 r. , nr 136, poz. 969 ze zm. i art. 92 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Wynika to z solidarnego charakteru zobowiązania podatkowego małżonków i istoty tej solidarności w prawie podatkowym (T. Brzezicki, Opłata adiacencka z tytułu podziału nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności P.P.L. i FS 2012 r., nr 8, str. 16, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 maja 2008 r., I SA/ Rz 231/08 Lex nr 377689, wyrok NSA z dnia 20 listopada 2008 r., II FSK 1310/06 Lex nr 519506). Skierowanie więc egzekucji tylko do jednego ze współzobowiązanych było tylko dokonaniem wyboru uprawionego, zgodnie z art. 91 i 92 § 1 ord. pod. w związku z art. 366 § 1 k.c.

22 Nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wzruszenie zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia uznanie przez sąd, że brak oznaczenia fantazyjnego przy wykazaniu rachunku bankowego i zobowiązanego nie narusza prawa. Nazwa firmy podatnika: "M. Z. G. (Gmina Z.)" nie miała i nie ma samodzielności podmiotowej w obrocie. Zgodnie z art. 434 k.c. firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych. Dodatki te dodane do imienia i nazwiska mają za cel lepsze zidentyfikowanie przedsiębiorcy posługującego się firmą. Zatem skoro i tak przedsiębiorcą był H. L. to brak wykazania tych dodatków identyfikujących go jako przedsiębiorcę nie był naruszeniem prawa w stopniu mającym istotne znaczenie dla wspomnianej sprawy skoro nie uniemożliwił prawidłowego zidentyfikowania zobowiązanego.

23 Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. przez prowadzenie egzekucji mimo zarzutu przedawnienia. Otóż zauważyć należy, że wierzycielem egzekwującym był wójt gminy K., a organem prowadzącym egzekucję - Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. jako organ egzekucyjny. W konsekwencji skoro wierzyciel - zgodnie z zaskarżonymi tytułami zaopatrzonymi w klauzulę wykonalności, a także zgodnie z pismem z dnia 23 lipca 2010 r. - nie wyrażał zgody na ograniczenie i na odstąpienie od czynności egzekucyjnych, to ich przeprowadzenie przez organ egzekucyjny było po ochroną art. 29 § 1 u.p.e.a., który zabrania temu organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Sąd pierwszej instancji trafie przywołał ten przepis.

24 W tym stanie sprawy skarga kasacyjna jest nieuzasadniona i dlatego Sąd orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a.