Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2007 r., II FSK 475/06

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2007 r., II FSK 475/06

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Jarosława K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 listopada 2005 r. sygn. akt I SA/Gd 1621/02 w sprawie ze skargi Jarosława K. na decyzję Izby Skarbowej w G. z dnia 28 czerwca 2002r. (...) w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Jarosława K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 II FSK 475/06

UZASADNIENIE

3 Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w oddalił skargę Jarosława K. na decyzję Izby Skarbowej w G. w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

4 Powyższą decyzją Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w K., którą organ ten orzekł o odpowiedzialności Jarosława K. za zaległości podatkowe spółki "P." Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 1998 r. i od stycznia do lutego 1999 r. wraz z odsetkami za zwłokę, w podatku dochodowym od osób fizycznych za styczeń 1999 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. wraz z odsetkami za zwłokę.

5 W uzasadnieniu swej decyzji Izba podała, iż decyzja urzędu skarbowego orzekająca o odpowiedzialności Jarosława K. jest zasadna, albowiem działania zmierzające do wyegzekwowania niewpłaconych zobowiązań z majątku spółki okazały się bezskuteczne. W związku z brakiem realizacji wymagalnych zobowiązań ze strony spółki "P." Urząd Skarbowy w K. wystawił w pierwszej kolejności upomnienia na przedmiotowe zaległości podatkowe, a następnie tytuły wykonawcze. Postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku spółki wykazało brak wierzytelności i innych praw majątkowych, a także majątku ruchomego i nieruchomego.

6 Jarosław K. w okresie powstania przedmiotowych zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych, podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku od towarów i usług był członkiem zarządu tej spółki i nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości jej upadłości, gdy był jednoosobowym członkiem zarządu. Nie wykazał również, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy. Nie wskazał też mienia spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wskazane w zaskarżonej decyzji zobowiązania podatkowe spółki "P.", które wobec ich nieuregulowania przez spółkę stały się zaległościami podatkowymi, były w dacie podejmowania decyzji orzekającej odpowiedzialność podatkową skarżącego, określone decyzjami wymiarowymi, funkcjonującymi w obrocie prawnym i wiążącymi dla organów podatkowych orzekających w niniejszej sprawie i podatnika. Zatem o istnieniu przedmiotowych zaległości podatkowych nie rozstrzygała, wbrew wywodom skarżącego, opinia biegłego rewidenta ani też wyrok Sądu Rejonowego w K.

8 Stwierdzono, iż kwestionowanie w niniejszej sprawie ciążących na spółce "P." zobowiązań podatkowych we wskazanych tytułach podatkowych nie mogło mieć wpływu na jej wynik, albowiem przedmiotem tej sprawy nie było określenie zobowiązań podatkowych spółce. Tym samym Sąd nie badał zasadności zarzutów stawianych w tym zakresie przez skarżącego.

9 Zdaniem Sądu decyzję orzekającą odpowiedzialność podatkową skarżącego za zaległości podatkowe spółki Urząd Skarbowy podjął, jak wymaga tego art. 116 par. 1 Ordynacji podatkowej, po ustaleniu, iż egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Ponadto z notatek sporządzonych przez poborców skarbowych w roku 2000 i w roku następnym wynikało, że siedziba spółki "P." była zamknięta, likwidator spółki w siedzibie jej nie urzędował i w związku z tym nie było możliwości, aby podjąć jakiekolwiek czynności wobec spółki.

10 W niniejszej sprawie Sąd przyjął, iż skarżący był członkiem jednoosobowego zarządu spółki w okresie od dnia 5 listopada 1998 r. do dnia 26 marca 1999 r., tj. do dnia odwołania go uchwałą Zgromadzenia Wspólników "P." spółki z o.o.

11 Bezsporne w sprawie jest, że skarżący nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości jak również nie wszczął postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości, twierdząc, że w dacie jego odwołania z funkcji prezesa istniały środki finansowe oraz majątek pozwalający swobodnie pokryć zobowiązania podatkowe spółki. Nie zachodziły więc, zdaniem skarżącego, okoliczności uzasadniające skierowanie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Przeczy temu jednak fakt, iż ciążące na spółce zobowiązania podatkowe nie zostały uregulowane w czasie gdy był on prezesem zarządu i za jego członkostwa w zarządzie stały się one zaległościami podatkowymi.

12 W tych okolicznościach Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, iż skarżący nie wykazał, że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły bez jego winy oraz nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja była możliwa.

13 Jarosław K. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu:

14 1/ naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 106 par. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z błędną wykładnią i zastosowaniem art. 200 par. 1 oraz art. 123 par. 1 i art. 148 par. 1 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik tego postępowania,

15 2/ błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu braku wiarygodności dokumentu zawierającego oświadczenie skarżącego o rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu spółki "P." z o.o. w C. bez uzasadnienia zajętego stanowiska pomimo podtrzymania wszelkich twierdzeń i oświadczeń przez skarżącego na rozprawie. Błąd ten doprowadził do nieuprawnionej konkluzji o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe miesiąca lutego 1999 r. skoro termin płatności podatków ustalonych decyzjami wymiarowymi upływał 25 marca 1999 r., a więc po dacie ustąpienia skarżącego z zarządu,

16 3/ błędne ustalenia faktyczne polegające na przyjęciu że postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku spółki wykazało brak wierzytelności i praw majątkowych w sytuacji całkowitej bierności i faktycznego zaniechania postępowania egzekucyjnego,

17 4/ błędne twierdzenia wynikające z fałszywego założenia, że skarżący będąc pozbawiony wstępu do siedziby spółki "P." i dostępu do jej dokumentów księgowych mógł w jakikolwiek sposób przedstawić dowody przeciwne na istnienie majątku spółki nieujawnionego przez opieszałych poborców skarbowych zadowalających się notatkami o zamkniętych drzwiach siedziby spółki stanowiącymi podstawę do uznania bezskuteczności egzekucji,

18 5/ niewypowiedzenie się w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przez Sąd co do wszystkich wniosków i twierdzeń złożonych przez stronę skarżącą w piśmie procesowym z 20 września 2005 r., co stanowi naruszenie art. 114 par. 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi co stanowiło w konsekwencji naruszenie art. 116 par. 1 w związku z art. 122 Ordynacji podatkowej.

19 Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania.

20 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd stwierdził, że bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji pozostają zarzuty podniesione w piśmie procesowym z dnia 20 września 2005 r. odnośnie niepouczenia skarżącego o konieczności informowania organu o zmianie adresu zamieszkania i kierowania w wyniku tego przez organ korespondencji na nieaktualny adres zamieszkania skarżącego.

21 Skarżący wskazał, że uzasadnieniem wniosków złożonych w piśmie procesowym z dnia 20 września 2005r były nowe dowody ujawnione po wydaniu zaskarżonych decyzji oraz nowe fakty nieznane w dacie wnoszenia skargi, które Sąd Administracyjny pominął. Istotnym dla oceny podstaw kasacyjnych jest złożony przez skarżącego dokument urzędowy w postaci zaświadczenia o zameldowaniu Urzędu Miejskiego w Gdańsku stwierdzający, że od dnia 3 stycznia 2002 r. skarżący dokonał zmiany miejsca zameldowania na pobyt stały. Dowód ten ma zasadnicze znaczenie dla wykazania naruszenia w postępowaniu przed organem I instancji przepisów art. 200 par. 1 w związku z art. 123 par. 1 i art. 148 par. 1 Ordynacji podatkowej. Sąd Administracyjny przeszedł nad tym zarzutem w uzasadnieniu pisemnym do porządku twierdząc, że nie miało to wpływu na ocenę legalności zaskarżonego orzeczenia. Jednakże w ustnym uzasadnieniu podanym skarżącemu po zamknięciu rozprawy Sąd przyznał fakt naruszenia prawa strony do zapoznania się i wypowiedzenia co do wyników postępowania dowodowego przed organem I instancji. Stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia nie zawierało odniesienia się do podniesionych zarzutów, że ani postanowienie o wszczęciu postępowania, ani wcześniejsze zawiadomienia nie zawierały żadnych pouczeń skarżącego o konieczności informowania urzędu skarbowego o zmianie adresu zamieszkania wbrew wyraźnemu nakazowi wynikającemu z art. 9 Kpa mającemu pełne zastosowanie w niniejszym postępowaniu. Skarżący wyjaśniał, że zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przesłano skarżącemu nie na adres jego zamieszkania uniemożliwiając mu wypowiedzenie się i zgłoszenie dowodów.

22 Kolejnym dowodem pominiętym przez Sąd, a podniesionym przez skarżącego na naruszenie przez organy skarbowe przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik postępowania jest uznanie istnienia odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń 1999 r. Skarżący powołując się na dowody przeprowadzone przed Sądem Rejonowym w K. wykazywał, że podatek dochodowy od osób prawnych za 1998 r. nie wystąpił wskutek istnienia straty oraz podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 1999 nie wystąpił wskutek braku wypłaty wynagrodzeń.

23 Uznanie przez Sąd administracyjny, że nastąpiła bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec spółki "P." stanowi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na jego wynik. Skoro w postępowaniu przed organami obu instancji nie wykazano w ogóle żadnego postępowania egzekucyjnego zmierzającego do egzekwowania zaległości spółki "P." ani żadnej choćby minimalnej próby ustalenia majątku spółki zadowalając się zamkniętymi drzwiami siedziby co stanowi samo w sobie pogwałcenie wszystkich zasad prowadzenia egzekucji administracyjnej to nie ziściły się przesłanki zastosowania odpowiedzialności skarżącego wywodzonej z zastosowania wobec niego przepisu art. 116 par. 1Ordynacji podatkowej.

24 Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

25 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

26 Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

27 1. W związku ze sposobem jej zredagowania należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 par. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny - poza przypadkami nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że w ramach kasacyjnej kontroli zaskarżonego orzeczenia nie może wykraczać poza powołane podstawy kasacyjne.

28 2. Pierwszy z zarzutów - dotyczący naruszenia art. 106 par. 2 p.p.s.a. jest niezrozumiały. Przepis ten ma charakter porządkowy; reguluje bowiem kolejność zabierania głosu przez strony, po złożeniu sprawozdania oraz stanowi, że strony mogą ponadto wskazywać podstawy prawne i faktyczne swych żądań i wniosków. Naruszenie tego przepisu mogłoby polegać na pozbawieniu strony któregoś z tych uprawnień /zgłoszenia żądań, złożenia wyjaśnień/ bądź odstąpienia od kolejności zabierania głosu. Z protokołu rozprawy nie wynika, by tego rodzaju uchybienia miały miejsce, a skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia zastrzeżenia do protokołu /art. 105 p.p.s.a./. Wskazany przepis nie pozostaje w jakimkolwiek związku z "błędną wykładnią i zastosowaniem art. 200 par. 1 oraz art. 123 par. 1 i art. 148 par. 1 Ordynacji podatkowej", a naruszenie tych ostatnich przepisów nie może stanowić "zarzutów kasacyjnych" /por. wyrok z dnia 23 marca 2006 r. II FSK 1031/05 - ONSAiWSA 2006 nr 6 poz. 176/. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jakiegokolwiek odniesienia się do art. 104 par. 2 p.p.s.a.

29 3. Zarzuty dotyczące błędnych ustaleń faktycznych /pkt 2 i 3/ bądź "błędnych twierdzeń /pkt 4/ wynikają z nieznajomości - bądź niezrozumienia - istoty sądowej kontroli działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest wyłącznie pod względem zgodności z prawem /art. 1 par. 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych/. W związku z tym Sąd żadnych ustaleń faktycznych nie dokonuje, dowodów nie ocenia, a postępowanie dowodowe prowadzi jedynie uzupełniająco i w ograniczonym zakresie /dowód z dokumentów/ w sytuacji, gdy poweźmie wątpliwości wymagające wyjaśnienia /art. 106 par. 3 p.p.s.a./. W tej sytuacji kontrola zaskarżonej decyzji sprowadzała się do oceny legalności prowadzonego przez organ podatkowy postępowania oraz zastosowania przepisów prawa materialnego.

30 W zarzutach objętych punktami 2-4 nie powołano żadnego przepisu procedury sądowej, którego Sąd I instancji, dokonując tej kontroli, miałby naruszyć. Uniemożliwia to sądowi kasacyjnemu kontrolę ich zasadności.

31 4 Uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 141 par. 4 p.p.s.a. /w skardze kasacyjnej wskazano, co Sąd uznaje za oczywistą omyłkę, art. 114/ sprowadza się do podważania ustaleń faktycznych, które legły u podstaw decyzji określającej spółce z o.o. "P." zaległość podatkową. Jest to oczywiste nieporozumienie co wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny na str. 5 uzasadnienia wyroku. Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd ustosunkował się w uzasadnieniu wyroku /str. 9/ do kwestii związanych ze zmianą adresu i możliwością wypowiedzenia się w sprawie zebranego w sprawie materiału. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z poglądem Sądu nie oznacza, że uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom określonym w art. 141 par. 4 p.p.s.a. Z tego punktu widzenia należy je oceniać jako wręcz wzorcowe.

32 5. Wnioski końcowe o umorzeniu postępowania /kasacyjnego?/ po uchyleniu zaskarżonego wyroku nie znajdują oparcia w treści art. 176 p.p.s.a.

33 W tej sytuacji skarga kasacyjna, jako oczywiście bezzasadna, podlegała oddaleniu /art. 184 p.p.s.a./. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 tej ustawy.