Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2020 r., II FSK 472/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2020 r., II FSK 472/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala, Sędzia del. WSA Mirosław Surma (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lipca 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 88/19 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Ministra Finansów z dnia 7 listopada 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1.Wyrokiem z 11 lipca 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 88/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę A. G. na decyzję Ministra Finansów z 7 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty legalizacyjnej.

3 1.1 W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji wskazał, że w kontrolowanym postępowaniu organy prawidłowo oceniły, że nie zachodzą okoliczności wypełniające przesłankę ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, pozwalające na udzielenie ulgi wymienionej w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Skarżący posiada wraz z żoną stały dochód w postaci emerytury żony, ponadto jak wskazał, uzyskuje pomoc od córek i teściowej, co pozwala mu na utrzymanie domu i rodziny. Skoro pomimo deklarowanych niewielkich dochodów sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle stabilna, że pozwala na spokojną egzystencję i regulowanie wszelkich zobowiązań, to brak jest podstaw do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Przyznanie skarżącemu takiej ulgi byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem strony w stosunku do rodzin znajdujących się w skrajnie trudnym położeniu. Nadto sąd pierwszej instancji wskazał, że w pełni podziela argumentację organów dotyczącą braku wystąpienia w sprawie przesłanki interesu publicznego. Umorzenie opłaty legalizacyjnej winno ograniczać się do sytuacji rzeczywiście wyjątkowych, w których strona znajduje się w skrajnie trudnym położeniu. W przeciwnym razie zwolnienie z obowiązku zapłaty należności publicznoprawnej stałoby się zasadą, a nie wyjątkiem od reguły i wskazywałoby na przyzwolenie na działania naruszające przepisy budowlane oraz godziłoby w interes publiczny (pełny tekst uzasadnienia oraz inne powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na są na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).

4 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku A. G. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku w kierunku uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra Finansów i zmiany decyzji organu pierwszej instancji.

5 Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

6 a) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 49c ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), dalej "prawo budowlane" w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo że organ naruszył przepisy postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie zaistniał ważny interes skarżącego oraz interes publiczny stanowiący podstawę do umorzenia opłaty legalizacyjnej, podczas gdy okoliczności faktyczne sprawy, a także zgormadzone w sprawie dowody udowadniały, że skarżący jest w trudnej sytuacji życiowej i finansowej i nie stać go na poniesienie opłaty legalizacyjnej oraz że nakaz rozbiórki przedmiotowego obiektu miałby negatywny wpływ na środowisko;

7 b) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi skarżącego, mimo że organ naruszył przepisy postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że to strona zobowiązana jest do przedłożenia dowodów w sprawie, podczas gdy to na organie w toku każdego postępowania administracyjnego spoczywa obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego;

8 c) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi skarżącego, mimo że organ naruszył przepisy postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik spraw poprzez przyjęcie, że na korzyść strony należy rozstrzygać wątpliwości tylko natury prawnej, podczas gdy na korzyść strony należy rozstrzygać również wątpliwości natury faktycznej;

9 d) art. 115 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, mimo że organ naruszył przepisy postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że organ działał w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwowych, podczas gdy skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie w sprawie postępowania mediacyjnego, a organ na wniosek ten nie odpowiedział, co uzasadnia wniosek, że organ nie działał w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwowych, albowiem organ ma obowiązek dążyć do rozstrzygnięcia spornych kwestii w sposób polubowny, a w niniejszej sprawie organ celowo i umyślnie nawet nie odpowiedział na wniosek o przeprowadzenie mediacji, co uniemożliwiło załatwienie sprawy w sposób polubowny, jak nakazują przepisy postępowania administracyjnego, na podstawie których organ jest obowiązany działać.

10 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 3.1 Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

12 Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

13 Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl

14 art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

15 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

16 3.2 Strona skarżąca podniosła zarzuty oparte na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., które jej zdaniem miały potwierdzić, że w sprawie zaistniał ważny interes skarżącego oraz interes publiczny stanowiący podstawę do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzuty te, nie zasługiwały na uwzględnienie. Wziął pod uwagę przy tym, że stosownie do art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Z uwagi na datę wszczęcia w rozpatrywanej sprawie postępowania sądowoadministracyjnego, tj. datę wniesienia skargi na decyzję, znalazł on zastosowanie w tej sprawie.

17 3.3 W pierwszej kolejności należało wskazać na podstawowe ramy prawne realizowanej przez Sąd odwoławczy kontroli rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Otóż związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające z regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Nie jest władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których środek oparto. Nie ma on też kompetencji do konkretyzowania czy uzupełniania zarzutów kasacyjnych, bądź ich uzasadnienia, a brak konkretnego i popartego stosowną argumentacją zakwestionowania stanowiska wyrażonego w danej kwestii przez wojewódzki sąd administracyjny powoduje związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem sądu pierwszej instancji w danym zakresie i niemożność zbadania jego zasadności. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Stąd wnoszący skargę kasacyjną, dążąc do skutecznego podważenia zaskarżanego wyroku, powinien zachować dbałość o poprawne sformułowanie stawianych zarzutów oraz ich uzasadnienie.

18 Jak wyżej już wskazano w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. wymieniono dwie formy naruszenia prawa materialnego umożliwiające zaskarżenie orzeczenia sądu administracyjnego pierwszej instancji: błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W przypadku błędnej wykładni przyjmuje się, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy, bądź też zastosowaniu normy nieobowiązującej. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie polega na tzw. błędzie w subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. Z kolei o skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Podkreślić należy, że nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Zarzuty kasacyjne nie odpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności.

19 3.4 Autor skargi kasacyjnej oparł zarzuty o podstawę określoną w art.174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa procesowego, jednakże jednocześnie umieścił w ramach tej podstawy zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego (art.67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), nie precyzując w czym to naruszenie się przejawiało, tj. czy w błędnej wykładni, czy też niewłaściwym zastosowaniu. Inaczej rzecz ujmując autor skargi nie zidentyfikował prawidłowo charakteru naruszeń i odpowiadających im przepisów prawa. Ułomność ta nie miała jednak zasadniczego znaczenia dla uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie. Niewątpliwie bowiem do takiej oceny przyczynił się brak podważenia kompletności zebranego przez organy administracji materiału dowodowego i jego oceny, która to stanowiła zaakceptowaną przez sąd pierwszej instancji podstawę dla uznania braku ważnego interesu skarżącego lub interesu publicznego do umorzenia opłaty legalizacyjnej.

20 3.5 Zgodnie z art. 49c § 1 prawa budowlanego, do opłat legalizacyjnych, o których mowa w art. 49 ust. 1 i art. 49b ust. 4 tej ustawy, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosuje się odpowiednio przepisy działu III Ordynacja podatkowa, z tym, że uprawnienia organu podatkowego przysługują wojewodzie. Przepis art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, stanowi natomiast, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

21 Powołany przepis Ordynacji podatkowej przewiduje możliwość umorzenia w całości lub w części przez organ zaległości podatkowej (a więc odpowiednio opłaty legalizacyjnej), jeżeli przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny (art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Decyzja w tym zakresie ma charakter decyzji uznaniowej. Jeżeli spełnione zostaną przesłanki zastosowania ulgi, do organu należy wybór konsekwencji prawnej ustalonego stanu faktycznego. Z przyznanej im kompetencji organy nie mogą korzystać w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Wartości te wyznaczają granice uznania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2016 r., II FSK 2427/14, z 2 marca 2016 r., II FSK 2474/15).

22 Użyte w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przy określeniu przesłanek umorzenia zaległości podatkowej, a z mocy art. 49c ust. 1 prawa budowlanego - także opłaty legalizacyjnej, zwroty normatywne – "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" – nie mają stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji wnioskodawcy występującego z wnioskiem o umorzenie opłaty legalizacyjnej. Są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych. Przesłanka interesu publicznego rozumiana jest jako dyrektywa postępowania, nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korektę błędnych decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2014 r., II FSK 1339/12, z 15 lutego 2018 r., II FSK 1765/17). Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku, ale także sytuacja ekonomiczna podatnika (por. wyrok NSA z 6 lutego 2018 r., II FSK 168/16).

23 Przyjęte znaczenie zwrotów normatywnych ważnego interesu podatnika i interesu publicznego zakreśla zakres postępowania dowodowego, jakie organ powinien przeprowadzić w postępowaniu dotyczącym umorzenia zaległości podatkowej i opłaty legalizacyjnej. Zauważyć należy, że organy rozpoznające sprawę, tak Wojewoda [...], jak i Minister Finansów prawidłowo prowadziły postępowanie. Przeanalizowały sytuację majątkową skarżącego oraz jego żony. Wzięły pod uwagę stan majątkowy małżeństwa po to, aby w ten sposób ustalić podstawy do udzielenia ewentualnej ulgi (umorzenia) w zakresie opłaty legalizacyjnej. Wskazały, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, w której ze względu na szczególnie ważne i uzasadnione obiektywne powody należało umorzyć opłatę legalizacyjną w całości, czy też w części. Skarżący posiada wraz z żoną stały dochód, uzyskuje pomoc od córek i teściowej, co pozwala mu na utrzymanie domu i rodziny. W skład jego majątku wchodzą też trzy działki na terenie miejscowości S. (działki nr [...]). Te ustalenia dały podstawę do przyjęcia zaakceptowanej następnie przez sąd pierwszej instancji oceny, że skoro pomimo deklarowanych niewielkich dochodów sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle stabilna, że pozwala na spokojną egzystencję i regulowanie wszelkich zobowiązań, to brak jest podstaw do umorzenia opłaty legalizacyjnej. Przyznanie skarżącemu takiej ulgi byłoby nadmiernym uprzywilejowaniem strony w stosunku do rodzin znajdujących się w skrajnie trudnym położeniu. Skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku zachodziła wyjątkowa i szczególna sytuacja, uzasadniająca przyznanie ulgi najdalej idącej.

24 3.6 W skardze kasacyjnej, jej autor, nie sformułował żadnych zarzutów podważających wskazaną wyżej, a dokonaną przez organy obu instancji ocenę materiału dowodowego. Nie podważył również kompletności zebranego w sprawie materiału dowodowego, czy też zupełności postępowania dowodowego. Nie mogły posłużyć temu zarzuty odwołujące się do naruszenia art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., wyrażających zasadę prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego. Po pierwsze, w skardze kasacyjnej nie wskazano na braki postępowania dowodowego, w tym ewentualny zakres pominiętych czynności dowodowych. Po drugie, skarżący w żadnej mierze nie sprecyzował jakie dowody i na jakie okoliczności powinny zostać w sprawie przeprowadzone, a które to miałyby wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organy administracji nie uchybiły powyższym przepisom i zebrały materiał dowodowy w sposób kompletny i wystarczający do przyjęcia stanu faktycznego sprawy.

25 W ocenie skarżącego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, naruszenie powyższych przepisów przejawiało się w nałożeniu na stronę obowiązku przedłożenia dowodów podczas gdy to na organie spoczywa obowiązek zgromadzenia materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie potwierdza również zasadności takiej argumentacji strony. O ile na organie, zgodnie z art. 7 k.p.a., spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego, to na wnioskującym o umorzenie opłaty legalizacyjnej ciąży obowiązek przedstawienia i wykazania swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Przepis art. 7 k.p.a. nie może być rozumiany jako zwalniający stronę z obowiązku wykazywania inicjatywy dowodowej w tym zakresie. To strona występująca o umorzenie jest bowiem w posiadaniu najpełniejszych i najdokładniejszych informacji o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej, tak więc wywodząc w oparciu o te okoliczności fakt spełnienia przez siebie przesłanek umorzenia winna je przedstawić organowi. Ten bowiem z przyczyn obiektywnych, bez udziału strony, nie jest w stanie pozyskać wszystkich tych danych we własnym zakresie. Każda osoba występująca o przyznanie jej ulgi, chociażby w zakresie umorzenia opłaty legalizacyjnej, musi nie tylko współpracować z właściwym w sprawie organem, celem wyjaśnienia istotnych z tego punktu widzenia okoliczności, a zwłaszcza tych, odnośnie których tylko ona posiada stosowną wiedzę, ale również wykazać się w tym zakresie inicjatywą, jeżeli chodzi o udowodnienie twierdzeń, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne. Wprawdzie z art. 7 k.p.a. wynika obowiązek organu podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie oznacza to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku. W szczególności wówczas, gdy strona formułuje twierdzenia co do okoliczności, które nie znajdują oparcia w materiale dowodowym zebranym przez organ lub zaprzecza poprawności dokonanej przez ten organ oceny stanu faktycznego, to logika podpowiada, że wraz z tą inicjatywą przechodzą na nią także i wszelkie konsekwencje, jakie wiążą się z wynikiem prowadzonego dowodu, a więc jeżeli strona nie zgadza się z ustaleniami organu, może przedstawić dowody popierające swoje stanowisko. Wobec tego ciężar dowodu musi spoczywać na każdym, kto formułuje swoje twierdzenia (zob. szerzej A. Hanusz, Strony postępowania podatkowego a ciężar dowodu, PP 2004, nr 9, str. 49 - 54). Ponadto w realiach niniejszej sprawy, czego wydaje się nie dostrzegać skarżący, a co celnie zaakcentował sąd pierwszej instancji, organ pierwszej instancji wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku m.in. poprzez udzielenie informacji o członkach rodziny pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jak również wraz z nim zamieszkałych, lecz prowadzących odrębne gospodarstwo domowe, o dochodach, o stanie majątku ruchomego i nieruchomościach. Ustalił też, że skarżący nie poinformował organu o posiadaniu wszystkich nieruchomości. Tym samym, z urzędu dokonywał czynności mających na celu wszechstronne ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Nie można więc też w tym zakresie przyznać racji skarżącemu, że nie wiedział on o potrzebie poinformowania organów o posiadanych nieruchomościach. Inaczej rzecz ujmując, analiza argumentacji przedstawionej w tym zakresie w skardze kasacyjnej, doprowadza do wniosku, że skarżący wyraża oczekiwanie, że jego rola procesowa w niniejszym postępowaniu powinna być jedynie ograniczona do zainicjowania tegoż postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, co wyżej uzasadnił, nie podziela prawidłowości takiego wnioskowania. Dodatkowo przy tym wskazuje, że z zasady prawdy obiektywnej nie można też wywodzić nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych.

26 3.7 Naczelny Sąd Administracyjny uznał również za niezasadny zarzut skargi kasacyjnej odwołujący się do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że na korzyść strony należy rozstrzygać wątpliwości tylko natury prawnej, podczas gdy na korzyść strony należy rozstrzygać również wątpliwości natury faktycznej. Po pierwsze, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, sąd pierwszej instancji nie stwierdził, że na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego należy rozstrzygać na korzyść strony wątpliwości tylko natury prawnej. Sąd ten bowiem wypowiadał się jedynie w zakresie zasadności zarzutu naruszenia art.7a k.p.a., który statuuje tzw. zasadę in dubio pro libertate, czyli tak jak wyjaśniono to w zaskarżonym wyroku rozstrzyganie wątpliwości natury prawnej na korzyść strony (w ściśle określonych w tym przepisie sytuacjach). Po drugie, dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia przepisu art.81a § 1 k.p.a., w sytuacji gdy zarzutu takiego nie sformułowano w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nieodzownym było, czego nie uczynił autor skargi kasacyjnej, odwołanie się do przepisu art.134 p.p.s.a. wyrażającego co do zasady obowiązek rozstrzygania przez sąd w granicach danej sprawy, niezwiązania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po trzecie, przepis art. 81a § 1 k.p.a. nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie bowiem jej przedmiotem było przyznanie uprawnienia. Zasada rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść strony odnajduje natomiast zastosowanie w postępowaniach administracyjnych, których przedmiotem jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia. Ponadto nie można odwoływać się do konieczności rozstrzygania wątpliwości co do stanu faktycznego jednocześnie zarzucając, jak uczynił to skarżący, że organy nie zrealizowały obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Po czwarte w końcu, skarżący nie wskazał jakie to wątpliwości powinny spowodować uznanie, że w sprawie zaistniały przesłanki do umorzenie nałożonej na niego opłaty legalizacyjnej.

27 3.8 Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 115 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 13 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, podczas gdy skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie w sprawie postępowania mediacyjnego, a organ na wniosek ten nie odpowiedział, więc nie działał w sposób budzący zaufanie obywateli do organów państwowych. Otóż Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że stanowisko to nie odnajduje potwierdzenia w aktach sprawy, bowiem w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji organ odwoławczy (Minister Finansów) w piśmie z 11 kwietnia 2019 r. odniósł się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie postępowania mediacyjnego i poinformował, że nie będzie korzystał z uprawnienia do przeprowadzenia postępowania mediacyjnego, z uwagi na wyjaśnienie i rozważenie wszystkich istotnych okoliczności prawnych sprawy w toku postępowania administracyjnego, skutkujące wydaniem decyzji, kończącej postępowanie odwoławcze (karta 32 akt sądowych).

28 3.9 Oczekiwanego przez skarżącego rezultatu, w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku, nie mogło też spowodować przytoczenie w skardze kasacyjnej okoliczności faktycznych zaistniałych po wydaniu zaskarżonej decyzji z powołaniem się na zaświadczenie Domu Pomocy Społecznej w K. z 26 września 2019 r., wydruk z księgi wieczystej nr [...] oraz skierowanie skarżącego do szpitala z 23 września 2019 r. Okoliczności te, jako powstałe po wydaniu zaskarżonego aktu, nie mogły być przedmiotem analizy organów administracji publicznej, a tym samym sądu pierwszej instancji, który rozpoznawał sprawę na podstawie akt administracyjnych utworzonych w toku postępowania poprzedzającego wydanie orzeczenia w sprawie. Ocena istnienia okoliczności uzasadniających umorzenie opłaty legalizacyjnej dokonywana jest według stanu z chwili rozstrzygnięcia. Sąd w zaskarżonym wyroku kontrolując legalność tego rozstrzygnięcia uwzględnił więc stan prawny i faktyczny z momentu jego wydania. Dodatkowo należy wskazać, że korelujące z tą zasadą jest ugruntowane w orzecznictwie zapatrywanie, że odmowa uwzględnienia wniosku o umorzenie opłaty legalizacyjnej, jako przejaw odmowy przyznania uprawnienia, nie rodzi stanu powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany ma możliwość składania kolejnych wniosków, jeżeli stan faktów i okoliczności uległ zmianie.

29 3.10 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.