Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2015 r., II FSK 3763/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2015 r., II FSK 3763/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , , po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej H. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 września 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 503/14 w sprawie ze skargi H. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 14 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia wznowionego postępowania w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1988 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 września 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 503/14, mocą którego umorzono postępowanie w sprawie ze skargi H. Z. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie z dnia 14 marca 2014 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 3 stycznia 2014 r. w przedmiocie zawieszenia wznowionego postępowania podatkowego sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

3 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawą zawieszenia postępowania było wystąpienie Marszałka Sejmu do Trybunału Konstytucyjnego o wyjaśnienie skutków prawnych wyroku Trybunału z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09, stanowiącego podstawę wniosku skarżącego o wznowienie postępowania.

4 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie wniósł o umorzenie postępowania ewentualnie o oddalenie skargi, wskazując, że wydał postanowienie z dnia 17 kwietnia 2014 r. podejmujące zawieszone postępowanie.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że postępowanie należy umorzyć. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wobec wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia z dnia 17 kwietnia 2014 r. o podjęciu z urzędu postępowania, wyeliminowana została przeszkoda do kontynuowania i zakończenia tego postępowania. W skardze podnoszono, że brak było podstaw faktycznych i prawnych do zawieszenia postępowania wznowieniowego, a więc wydanie postanowienia o podjęciu tego postępowania i doręczenie go stronom wyeliminowało skutki w zakresie nieprowadzenia postępowania. Tym samym skarżący w ocenie WSA w sposób zastępczy uzyskał oczekiwany przez siebie cel, tj. prowadzenie postępowania wznowieniowego, a jednocześnie postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.)

6 W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

7 Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

8 - art. 161 § 3 P.p.s.a. poprzez zastosowanie w sytuacji, w której przedmiot sprawy będący istotą skargi został zachowany,

9 - art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej: P.u.s.a.) i art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. poprzez odmowę kontroli działalności organu podatkowego pod kątem zgodności z prawem,

10 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. z uwagi na brak uchylenia skarżonych postanowień w sytuacji, gdy zawieszenie postępowania nastąpiło m. in. z naruszeniem przepisów art. 121 § 1, art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.).

11 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyrażono pogląd, że wystąpienie bezprawnego działania organu podatkowego nie może być sanowane faktem, iż następnie podjął on działania zmierzające do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

12 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Skarga kasacyjna jako niezasadna podlegała oddaleniu.

15 Na wstępie wskazać należy, że przepis art. 161 P.p.s.a. reguluje generalnie wypadki umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Przyczyną umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość, przy czym ustawodawca w art. 161 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. wskazał konkretne przykłady bezprzedmiotowości (cofnięcie skargi, śmierć strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego), natomiast w art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. określił ewentualne inne przyczyny bezprzedmiotowości postępowania (B. Dauter, Komentarz do art. 161 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. nr LEX 148439). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn", w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., będziemy mieć do czynienia wówczas gdy w toku postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zaistnieje w szczególności w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja pozbawiona zostanie bytu prawnego w nadzwyczajnym wewnątrzadministracyjnym postępowaniu kontrolnym (np. w wyniku stwierdzenia jej nieważności przez organ) lub w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja została zaskarżona z uprawnień autokontrolnych przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. i uchylenia jej, wygaśnięcia decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji, czy uchylenia uchwały jednostki samorządu terytorialnego przez ten organ (T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 495), czy wprost przeciwnie – ustanie bezczynność organu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1150/12, z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1680/11, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzecznia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

16 Odnosząc powyższe rozważania na stan niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo uznał, że podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego stanowi "inną przyczynę" bezprzedmiotowości postępowania sądowego w sprawie ze skargi na postanowienie zawieszające postępowanie administracyjne, w ujęciu art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Trafnie Sąd pierwszej instancji skonstatował, że w sytuacji podjęcia zawieszonego postępowania administracyjnego przez organ po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na postanowienie zawieszające to postępowanie, proces zainicjowany tą skargą staje się bezprzedmiotowy. Jeżeli więc organ sam doprowadzi do tego stanu rzeczy (poprzez podjęcie postępowania), to przestaje istnieć przedmiot sprawy sądowoadministracyjnej. Postanowienie podejmujące postępowanie niweczy (podobnie jak orzeczenie sądowe) skutki postanowienia o jego zawieszeniu (por. postanowienia NSA z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3265/14, z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3373/14, publ. CBOSA).

17 W świetle powyższego wywodu, należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne, a zaskarżone postanowienie WSA w Szczecinie w pełni odpowiada prawu.

18 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

19 Brak było podstaw do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej, ponieważ w art. 209 P.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. wiążą bowiem zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę lub umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 23).