Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2008 r., II FSK 366/07

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2008 r., II FSK 366/07

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia NSA Krystyna Nowak (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. G.-H. B. S.A. w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Kr 821/06 w sprawie ze skargi Z. G.-H. B. S.A. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od marca do grudnia 2004 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 11 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Kr 821/06, podjętym na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę "B." S.A. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 8 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za okres od marca do grudnia 2004 r.

3 Z uzasadnienia postanowienia wynikało, że Spółka wezwana do uzupełnienia braków skargi przez uiszczenie należnego od niej wpisu sądowego i złożenie pełnomocnictwa dla osoby reprezentującej ją w postępowaniu sądowoadministracyjnym należny wpis uiściła w zakreślonym przez Sąd terminie, nie przedłożyła natomiast żądanego pełnomocnictwa.

4 Wezwanie zawierało pouczenie o skutkach niezastosowania się do niego w zakreślonym terminie - odrzuceniu skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

5 W skardze kasacyjnej od opisanego postanowienia "B." S.A. w B. wniosły o:

6 "1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji,

7 2) zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

8 3) przeprowadzenie rozprawy" a nadto o:

9 "1) zobowiązanie organu administracji i ewentualnie Naczelnika Urzędu Skarbowego do przedłożenia oryginałów pełnomocnictw udzielanych radcy prawnemu H. D. w niniejszej sprawie podatkowej,

10 2) dopuszczenie dowodu z dokumentów, a to pełnomocnictw udzielanych radcy prawnemu H. D. w postępowaniu podatkowym i przedkładanych organom podatkowym, a to na okoliczność ich treści, w szczególności zakresu umocowania".

11 Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciły:

12 1) naruszenie przepisów postępowania poprzez niezbadanie całości okoliczności sprawy, w szczególności niezapoznanie się z pełnomocnictwem udzielonym pełnomocnikowi skarżącego zawartym na karcie 169 (lub 269) akt przedłożonych przez organy podatkowy,

13 2) naruszenie postanowień art. 40 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, że jedynym dopuszczalnym pełnomocnictwem w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest pełnomocnictwo wprost wskazujące, że uprawnia do występowania przed tym sądem,

14 3) sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym, czy posiadanym materiałem, polegająca na przyjęciu, że w aktach spawy nie ma pełnomocnictwa dla radcy prawnego H. D. tym samym, że występuje brak formalny,

15 4) naruszenie postanowień art. 58 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez przyjęcie, że brak zadośćuczynienia wezwaniu Sądu stanowi podstawę do odrzucenia skargi, jak też odrzucenie skargi mimo braku przesłanek wskazanych w art. 58 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

16 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikało, że podstawą do odrzucenia skargi był brak wykonania wezwania Sądu polegający na nieprzedłużeniu Sądowi pełnomocnictwa procesowego. W uzasadnieniu w szczególności nie wskazano, czy stan taki należy traktować jako brak, nie wskazano, czy Sąd badał treść uprzednio udzielonych pełnomocnictw.

17 Fakt niezrealizowania wezwania sądu administracyjnego nie stanowił sam w sobie podstawy do odrzucenia skargi. Przesłanki odrzucenia skargi zawarto w art. 58 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, i żaden z jej 6 punktów nie wskazuje na przesłankę polegającą na niewykonaniu wezwania Sądu.

18 Wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, jako podstawę prawną odrzucenia skargi wskazuje art. 58 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten mówi o nieuzupełnieniu braków formalnych mimo wezwania. Zatem z treści tego przepisu jasno wynika, że nie samo niewykonanie wezwania Sądu skutkuje odrzuceniem skargi co nieuzupełnienie braków formalnych.

19 Podstawą odrzucenia skargi może więc być brak formalny skargi.

20 W sytuacji więc, gdy Sąd wzywa do uzupełnienia braku formalnego, który nie zachodzi, niewykonanie takiego wezwania, nie powoduje zaistnienia braku formalnego.

21 W akrach sprawy przedłożonych Sądowi przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. zalega pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu H. D. Znajduje się ono na karcie 169 lub 269 tych akt. Zostało potraktowane jako załącznik do protokołu zapoznania się z aktami postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w K.

22 Wskazać należy, że pełnomocnictwo to uprawnia do zastępowania skarżącego w sprawie jego podatku dochodowego od osób prawnych. Zakres umocowania wynikający z pełnomocnictwa jest więc bardzo szeroki. Został bowiem określony przez rodzaj podatku płaconego przez skarżącego. Nie występują w nim też jakiekolwiek ograniczenia, tak czasowe jak i co do podejmowanych czynności.

23 W takim stanie pełnomocnictwo to uprawnia skarżącego do podejmowania wszelkich czynności związanych z podatkiem dochodowym skarżącego. Uprawnia więc też do występowania ze skargą na decyzję organu podatkowego, której przedmiotem jest wysokości podatku dochodowego od osób prawnych.

24 Po zapoznaniu się z aktami przedłożonymi Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu przez organ podatkowy, skarżący wskazuje, że w aktach tych znajduje się kserokopia pełnomocnictwa, które w oryginale zostało złożone przez skarżącego Urzędowi Skarbowemu w K. Potwierdza to fakt skasowania znaków opłaty skarbowej pieczątką urzędową, jak też przybicie na tym dokumencie dodatkowej pieczątki potwierdzającej opłacenie pełnomocnictwa. Gdyby było ono tylko okazane, nie zostałyby wykonane takie czynności.

25 Zważyć też należy, że organy podatkowe domagały się od skarżącego, żeby składał uwierzytelnione kopie dokumentów, zatem nie przyjęłyby kserokopii pełnomocnictwa. Stan taki wskazuje, że pełnomocnictwo zostało odłączone od akt w nieznanym skarżącemu celu.

26 W powołanym dokumencie pełnomocnictwa nie wskazano wprost, że uprawnia ono do występowania przed sądami administracyjnymi. Jednak także nie wyłączono takiej możliwości.

27 Z pełnomocnictwa tego wynika, że zakres umocowania związany jest ze sprawę określoną w nim przedmiotowo. Sprawą tą jest podatek dochodowy od osób prawnych skarżącego.

28 Jeśli oprzeć się na treści art. 36 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to rzeczywiście może się wydawać, że pełnomocnictwo takie jest niewystarczające. Z powołanego przepisu wynika bowiem, że pełnomocnictwo winno dotyczyć występowania przed sądami administracyjnymi.

29 Skarżący wskazuje jednak, że postanowienia art. 40 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, łagodzą rygoryzm zawarty w art. 36 tej ustawy. Z art. 40 ustawy wynika bowiem, że dopuszczalne są pełnomocnictwa o szerszym zakresie niż występowanie przed sądami administracyjnymi. Takie pełnomocnictwo winno być oceniane według swej treści i przepisów prawa cywilnego.

30 Jeśli zaś spojrzeć na przepisy prawa cywilnego, to należy wskazać, że w zakresie kształtowania treści pełnomocnictwa są one bardzo liberalne. Związane jest to z założeniem, że stosunek pełnomocnictwa wypływa zwykle z zaufania mocodawcy do pełnomocnika.

31 Nie występują tu też szczególne ograniczenia formalnoprawne. W szczególności w przypadku przedmiotowego pełnomocnictwa wymagana jest forma pisemna, która została spełniona.

32 W przedstawionych okolicznościach wskazywane wyżej pełnomocnictwo skutecznie winno uprawniać radcę prawnego H. D. do występowania także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie.

33 W takim zaś stanie nie wystąpił brak formalny w postaci należytego umocowania pełnomocnika.

34 Oznacza to też, że nie zaistniała przesłanka do odrzucenia skargi.

35 Podsumowując autor skargi zarzucił, iż

36 1) sam fakt niewykonania wezwania Sądu nie może być przesłanką odrzucenia skargi,

37 2) przesłanką odrzucenia skargi może być brak formalny nieuzupełniony przez stronę; wskazać jednak należy, że brak taki nie wystąpił, gdyż w aktach sprawy zalega pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego,

38 3) zgodnie z art. 40 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutecznym pełnomocnictwem jest też pełnomocnictwo szersze niż do występowania przed sądami administracyjnymi; takie właśnie zostało udzielone,

39 4) w okolicznościach wskazanych powyżej odrzucenie skargi narusza wprost art. 58 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nie zachodzi brak formalny ani inna przesłanka wymieniona w tym przepisie,

40 5) przy orzekaniu w sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zbadał całości materiału mu przedłożonego, nie analizował prawidłowości pełnomocnictwa.

41 Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według przepisanych norm.

42 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna "B." S.A. w B. nie miała uzasadnionych podstaw.

43 Skarga tego rodzaju była (i jest) środkiem prawnym dalece sformalizowanym. Zgodnie z art. 174 Prawa o postępowaniu... można ją było oprzeć wyłącznie na dwu podstawach:

44 naruszeniu (przez w.s.a.) prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1),

45 naruszeniu (przez w.s.a.) przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 1).

46 Z kolei art. 176 Prawa o postępowaniu... stanowił, że skarga kasacyjna miała czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części; przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

47 Skarga kasacyjna "B." dalece tym wymaganiom nie odpowiadała, jeśli chodziło o sformułowanie zarzutów wobec kwestionowanego orzeczenia WSA w Krakowie; nie wskazywała również podstawy prawnej zgłoszonych w niej wniosków.

48 Z przedstawionych Sądowi akt sprawy wynikało, że 18 kwietnia 2006 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, za pośrednictwem Izby Skarbowej w K., skarga z 10 kwietnia tego roku "B.", na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 8 marca 2006 r. Ostatni ustęp skargi brzmiał: "Podaję, że pełnomocnictwo dla radcy prawnego H. D. zostało złożone w trakcie czynności zapoznawania się z aktami postępowania".

49 Do skargi został dołączony odpis (w postaci kserokopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez pracownika organu podatkowego), pozostającego w aktach administracyjnych sprawy, pełnomocnictwa datowanego na 30 listopada 2005 r., które wpłynęło do Urzędu Skarbowego 5 grudnia 2005 r.: "... do występowania w sprawach podatku dochodowego od osób prawnych".

50 Zgodnie z art. 37 § 1 zdanie pierwsze Prawa o postępowaniu... pełnomocnik obowiązany był przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa.

51 Pełnomocnik "B." obowiązku tego nie dopełnił; zatem złożona przez niego skarga dotknięta była brakiem, do usunięcia którego został wezwany przez WSA.

52 Wezwanie zawierało pouczenie o konsekwencjach nieusunięcia braku we wskazanym terminie. Strona skarżąca braku skargi nie usunęła.

53 Konsekwencją tego był obowiązek Sądu, wynikający z art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu..., odrzucenia skargi.

54 Obowiązek ten został wypełniony prawidłowo.

55 Zarzucając postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie art. 40 Prawa o postępowaniu... autor skargi nie odniósł się w istocie ani do treści przywołanego art. 36, ani do okoliczności faktycznych sporządzenia i złożenia pełnomocnictwa, na które się powoływał. Artykuł 40 nie "łagodził rygoryzmu" zawartego w art. 36 ustawy. Pełnomocnik mógł dysponować pełnomocnictwem szerszym niż wskazane w art. 36 ustawy, ale nie mógł skutecznie odwoływać się do pełnomocnictwa, które nie przewidywało możliwości zastępowania mocodawcy w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powołując się na ten przepis autor skargi wyraził przekonanie, że pełnomocnictwo złożone w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) było wystarczające do prowadzenia spraw podatnika również poza takim postępowaniem; nie odniósł się jednak do stosowanych przepisów prawa cywilnego, do którego odsyłał wskazany przepis - art. 56 i art. 65 k.c.

56 Zgodnie z art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu... Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te zakreślił jej autor. Sąd nie mógł uzupełniać braków w formułowaniu zarzutów kasacyjnych i merytorycznie rozpoznawać zarzutów, w których nie wskazano naruszonych przez WSA przepisów.

57 Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.