Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2007 r., II FSK 365/06

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2007 r., II FSK 365/06

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia NSA Grzegorz Borkowski (sprawozdawca), Protokolant Anna Dziewiż, po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Jacka P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 27 października 2005 r. sygn. akt I SA/Sz 352/05 w sprawie ze skargi Jacka P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 17 marca 2005 r. (...) w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Jacka P. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Jacka P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie uznania za nieuzasadniony zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

3 W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wyjaśnił, iż zgodnie z treścią art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym /t.j. Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./, organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego. Czynność dręczenia tytułu wykonawczego wszczyna zatem postępowania egzekucyjne wobec zobowiązanego, tak więc dopiero od tego momentu zasadniczo zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu. Ze swej istoty wszczęcie każdego postępowania odnosi się do jego strony, wyznaczając zasadniczo moment, od którego przystąpić do sprawy może pełnomocnik. Należy przy tym uwzględnić odmienny charakter postępowania administracyjnego oraz postępowania egzekucyjnego, którego celem jest doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Stąd też zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stosowanie przepisów Kpa ma miejsce jedynie odpowiednio oraz tylko wtedy, gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Z kolei z przepisów art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i art. 40 par. 2 Kpa w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyprowadzić można wniosek co do reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zgodnie z art. 26 par. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą: 1/ doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2/ doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.

4 Upomnienie, doręczane przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, jest instytucją "zagrożenia indywidualnego", gdyż wzywa zobowiązanego do dokonania czynności, które nie mogłoby zostać wykonane przez pełnomocnika. Celem upomnienia jest bowiem skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku i bez prowadzenia egzekucji, jeśli uda się już przez samo zagrożenie nią doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku /R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2 wydanie, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 2004, s. 64/.

5 Dyrektor Izby Skarbowej w S., będący w niniejszej sprawie jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, zastosował się ściśle do dyspozycji zawartych w art. 15 par. 1 i art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, doręczając upomnienie oraz odpis tytułu wykonawczego zobowiązanemu wprost. Doręczenia odpisu tytułu wykonawczego dokonano w dniu 22 grudnia 2004 r., a więc z tą datą nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Od tego momentu udział pełnomocnika - w toku postępowania egzekucyjnego w obu instancjach - był respektowany w całej pełni. Powyższe oznacza, iż skarżący był informowany o wszelkich czynnościach podejmowanych zarówno przed, jak i po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, a co za tym idzie - miał zapewniony udział w każdym stadium postępowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, iż bezzasadny jest zarzut skargi, polegający na naruszeniu przez organy obu instancji art. 10 par. 1, art. 32, art. 40 par. 1 i par. 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18, art. 15 par. 1, art. 26 par. 5 i art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu przedegzekucyjnym i egzekucyjnym, z uwagi na nieuznanie prawidłowo umocowanego pełnomocnictwa za podmiot działający na rzecz strony w tym postępowaniu i odmowę kierowania związanych z nim pism do tego pełnomocnika.

6 Odnosząc się natomiast do wskazywanej przez skarżącego okoliczności, polegającej na odmiennej wykładni przepisów prawa przez Dyrektora Izby Celnej w W., Sąd stwierdził, iż nie jest władny do zajmowania stanowiska w tej kwestii.

7 W skardze kasacyjnej Jacek P. zaskarżył wyrok w całości i zarzucił mu:

8 naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na obrazie art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 par. 2, 135, 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwe wykonanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kontroli decyzji administracyjnej pod względem zgodności z prawem polegającej na obowiązku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ administracji przepisów art. 10 par. 1, art. 32, art. 40 par. 1 i par. 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 18, art. 15 par. 1, art. 33 pkt 7, art. 26 par. 5 pkt 1, art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz uchylenia naruszającej prawo decyzji organu administracyjnego.

9 Powołując się na powyższą podstawę skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

10 W ocenie autora skargi przedstawiony przez WSA pogląd wskazuje, iż strona może działać przez pełnomocnika w sytuacji, gdy jest to wyraźnie wskazane w ustawie egzekucyjnej. Wniosek taki nie jest prawidłowy, gdyż strona może bowiem w każdym przypadku działać przez pełnomocnika /art. 32 Kpa/, jak również pełnomocnikowi doręcza się wszelkie pisma w sprawie /art. 40 par. 2 Kpa/, w tym upomnienia i tytuły wykonawcze. Tym samym w każdym przypadku, gdy przepisy stanowią o uprawnieniach lub obowiązkach procesowych strony lub zobowiązanego, jak również doręczenia pism stronie lub zobowiązanemu przepisy te niewątpliwie odnoszą się w tym zakresie również do pełnomocnika /art. 15, art. 26 par. 5 pkt 1, art. 32, art. 33 pkt 7 ustawy egzekucyjnej/. W dalszej części uzasadnienia twierdzi, że nie ma racji Wojewódzki Sąd Administracyjny twierdząc m.in., iż charakter postępowania administracyjnego odmienny od postępowania egzekucyjnego, gdyż to drugie ma na celu doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków. Zdaniem skarżącego oba postępowania mają na celu doprowadzenie do realizacji obowiązku zobowiązanego, z tą tylko różnicą, że w postępowaniu egzekucyjnym doprowadza się do realizacji w sposób przymusowy. Przymusowość egzekucji prowadzi się w oparciu o przepisy prawa, dlatego argument Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o odmienności obu postępowań nie powinien mieć żadnego wpływu na ocenę stosowania art. 10 par. 1, art. 32, art. 40 par. 1 i par. 2 Kpa do doręczeń i tytułów wykonawczych.

11 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

13 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

14 U jej podstaw legło założenie, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym "rozciąga się" na wszystkie kolejne postępowania i czynności pozaprocesowe, w których strona bierze udział.

15 Jest to oczywiste nieporozumienie. Umocowanie udzielone radcy prawnemu O. dotyczyło postępowania przed organem celnym, zakończonego decyzją ostateczną. Wezwanie o wykonanie obowiązku poprzedzające wszczęcie postępowania egzekucyjnego było czynnością wynikającą z relacji wierzyciel - zobowiązany, a nie czynnością organu egzekucyjnego skierowaną do strony postępowania egzekucyjnego.

16 Okoliczność, że wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym /który w tym charakterze jeszcze nie działał/ nie ma znaczenia. Stąd też wezwanie to winno być adresowane bezpośrednio do zobowiązanego, a nie do pełnomocnika, który poza postępowaniem administracyjnym nie działa w jego imieniu.

17 Pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu w postępowaniu wymiarowym, uprawniało tego ostatniego do zgłoszenia udziału w postępowaniu egzekucyjnym, wszczętym z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego /art. 26 par. 5 pkt 1 cyt. ustawy/.

18 Trafnie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny postępowanie organu egzekucyjnego jako odpowiadające prawu. Ocena ta w niczym nie narusza zasad sądowej kontroli legalności działań organów administracji publicznej - określonych we wskazanych w skardze kasacyjnej przepisach ustawy "ustrojowej" i ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

19 Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.