Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2018 r., II FSK 3528/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2018 r., II FSK 3528/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku S. G. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1313/16 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1313/16.

Uzasadnienie

2 W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1313/16, którym oddalono skargę S. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2016 r., w przedmiocie podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2010 rok, skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie ww. decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 4 września 2015 r.

3 W uzasadnieniu wniosku wskazano na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podnosząc, że skarżąca znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, a jej zaległość podatkowa jest wysoka.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

5 Wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.

6 W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10).

7 W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, co sygnalizował już Sąd pierwszej instancji, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd.

8 Art. 61 § 4 stanowi z kolei, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3 tego przepisu, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Zgodzić przy tym należy się z poglądem, że warunki określone w art. 61 § 4 p.p.s.a. dotyczą zaistnienia nowych okoliczności albo ujawnienia dotąd nieznanych, a nie zmiany strategii argumentacyjnej autora zażalenia (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 819/11).

9 Dla oceny wniosku skarżącej kluczowe znaczenie ma fakt, że w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1313/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z dnia 4 września 2015 r. Postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II FZ 195/17, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie wywiedzione od ww. postanowienia. W toku kontroli zarówno WSA w Gdańsku, jak NSA, wzięły pod uwagę te argumenty, które strona zawarła we wniosku obecnie ocenianym - tj. to, że jej sytuacja finansowa nie jest dobra (co wynika tak z dokumentów załączonych do wniosków o przyznanie prawa jak ich oceny dokonanej przez WSA, który zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w całości), że podjęła ona starania celem uregulowania zaległości (wniosek o rozłożenie na raty zaległości); oceniono także skutki ewentualnej egzekucji.

10 Wobec powyższego, oceniając stanowisko skarżącej przedstawione we wniosku zawartym w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem nie wynika z niego, iż w sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 61 § 4, jt. iż mamy do czynienia z nowymi okolicznościami, i to takimi, które uzasadniałaby zmianę postanowienia odmawiającego wstrzymanie wykonania decyzji.

11 W istocie, całość argumentacji skarżącej skupia się na podkreślaniu przez nią jej złej sytuacji majątkowej. Trzeba wobec tego wyjaśnić - choć wskazywał na to Sąd pierwszej instancji - że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 128/15). Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami.

12 Co ważne dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Te okoliczności prawne niewątpliwie służą ochronie strony.

13 W orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się zauważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14).

14 Wobec tego więc, że skarżąca konsekwentnie przedstawia twierdzenia, które prowadzą do tych samych konkluzji, do których prowadziła jej argumentacja przedstawiona w pierwszym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż nie może zmienić postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1313/16, bowiem w sprawie nie doszło do zmiany okoliczności, o których mowa w art. 61 § 4 p.p.s.a.

15 Można przy tym podkreślić, że w judykaturze dominuje stanowisko - akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie - kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (por. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/0). Uwagi te pozostają stosowne wobec treści art. 61 § 4 p.p.s.a. - także zmiana okoliczności musi zostać odpowiednio przez wnioskodawcę wykazana.

16 Z tego względu na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.