Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2006 r., II FSK 349/05

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2006 r., II FSK 349/05

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędziowie NSA Bogusław Dauter (spr.), Marian Jaździński, Protokolant Magdalena Gródecka, po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Jednostki Wojskowej (...) w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt I SA/Gl 915/04 w sprawie ze skargi Jednostki Wojskowej (...) w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 maja 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia odrzucić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 II FSK 349/05

3 Uzasadnienie

4 Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł o odrzuceniu skargi wniesionej przez Jednostkę Wojskową w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 maja 2004 r., (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości.

5 W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że decyzją z dnia 17 maja 2004 r., wydaną na podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm., dalej/, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy O. z dnia 30 grudnia 2003 r., (...), którą to decyzją organ ten określił na kwotę 936.198 zł wysokość nadpłaty w podatku od nieruchomości za okres od stycznia do lipca 1998 r.

6 Decyzja organu odwoławczego zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez działającego w imieniu Jednostki Wojskowej w B. jej dowódcę w osobie płk mgr inż. Artur K.

7 Zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia braków skargi poprzez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania skargi a ponadto do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 9.362 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Wezwanie to, zawierające pouczenie, że nieuzupełnienie braków skargi we wskazanym wyżej terminie spowoduje jej odrzucenie, doręczone zostało stronie skarżącej w dniu 21 września 2004 r., co wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru, załączonego do akt sprawy. Zatem termin do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków formalnych upłynął w dniu 28 września 2004 r., który nie był dniem uznanym za ustawowo wolny od pracy. W zakreślonym terminie strona skarżąca nie uzupełniła braków formalnych ani nie uiściła wpisu sądowego od skargi.

8 Uzasadniając swoje stanowisko w kwestii odrzucenia wniesionej przez Jednostkę Wojskową w B. skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odwołał się przede wszystkim do przepisu art. 230 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U nr 153 poz. 1270, dalej: p.p.s.a./ stanowiącego, iż od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały /par. 1/, zaś pismami tymi są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania oraz do przepisu art. 220 par. 3 tej ustawy stanowiącego, iż skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez Sąd.

9 Wskazano też w uzasadnieniu omawianego postanowienia, że stosownie do art. 46 par. 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo procesowe strony winno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Obowiązek ten istnieje również w przypadku wnoszenia skargi przez - osobę upoważnioną do działania w imieniu skarżącego, co wynika z przepisu art. 57 par. 1 p.p.s.a., który stanowi, że skarga winna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a nadto zawierać wymienione w tym przepisie elementy.

10 Tymczasem składając podpisaną przez siebie skargę w imieniu Jednostki Wojskowej w B. Dowódca ppłk mgr inż. Artur K. nie złożył dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania przez niego skargi. Nie uczynił tego również na wezwanie sądu. Konsekwencją tego jest odrzucenie skargi przez Sąd, na podstawie art. 58 par. 1 pkt 3 p.p.s.a.

11 Z powołanej regulacji wynika, że odrzuceniu podlega zarówno skarga, od której nie wniesiono należnego wpisu sądowego /w wyznaczonym przez Sąd terminie/, jak również skarga, której braków formalnych strona skarżąca nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

12 Od powyższego postanowienia przez pełnomocników Jednostki Wojskowej w B. wniesiona została skarga kasacyjna domagająca się jego uchylenia. Po przedstawieniu zdarzeń, jakie poprzedzały wniesienie skargi odrzuconej zaskarżonym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przyznano, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pismem z dnia 30 lipca 2004 r. /a nie jak napisano w uzasadnieniu postanowienia - z dnia 28 lipca 2004 r./ wezwał Jednostkę do uiszczenia wpisu w kwocie 9.362 zł oraz złożenia dokumentu z którego wynikałoby upoważnienie do podpisania skargi. Wskazano jednak dalej, że w odpowiedzi na to Jednostka Wojskowa wystąpiła do Sądu z pismem z dnia 09 sierpnia 2004 r. zawierającym wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu i wydłużenie terminu do usunięcia braków skargi. W odpowiedzi na ten wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wydłużył termin i zobowiązał Jednostkę do złożenia wniosku na urzędowych formularzach. Kolejnym wezwaniem Sądu, noszącym datę 13 września 2004 r. Jednostka Wojskowa zobowiązana została do przedłożenia stanowiska Ministerstwa Obrony Narodowej odnośnie kwestii finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie oraz potwierdzenia, że Jednostka Wojskowa B. posiada status jednostki budżetowej, a także o wskazanie, czy umowa z "G." SA miała charakter odpłatny.

13 Przedstawiając powyższą korespondencję między sądem a stroną skarżącą wskazano dalej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że począwszy już od pierwszego pisma sądu, Jednostka Wojskowa uruchomiła całą procedurę wynikającą z obowiązującej ją drogi służbowej celem udzielenia sądowi wiążących wyjaśnień /odpowiednia dokumentacja służbowa znajduje się w posiadaniu Jednostki/, jednakże nie otrzymała dotychczas, tj. do dnia wnoszenia skargi kasacyjnej, wiążących ją formalnych wyjaśnień, jak również w dalszym ciągu nie dysponuje określonymi środkami na ewentualne uiszczenie wpisów sądowych. Nadmieniono przy tym, że jako dysponent środków budżetowych trzeciego stopnia Jednostka Wojskowa nie ma możliwości samodzielnego dysponowania środkami budżetowymi. W sytuacji takiej zaskakującym było podjęcie przez sąd w dniu 20 grudnia 2004 r. postanowienia o odrzuceniu skargi, skoro nie została przez Sąd udzielona formalna odpowiedź w kwestii uwzględnienia wniosku strony skarżącej o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu lub postanowienia odmawiającego tego zwolnienia, co stanowiłoby dla niej podstawę wystąpienia o uruchomienie na cele tego wpisu środków budżetowych.

14 Wskazano dalej w omawianym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że podejmując działania w kwestii ewentualnego pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych, Jednostka Wojskowa była przygotowana na częściową przynajmniej odpowiedź na kolejne pytania Sądu, jest już bowiem w posiadaniu zaświadczenia Dowództwa Sił Powietrznych datowanego 11 października 2004 r. /kserokopia zaświadczenia w załączeniu/, ustanawiającego Dowódcę Jednostki Wojskowej B. dysponentem środków budżetu trzeciego stopnia w części 29 "Obrona Narodowa" i określającego zakres praw i obowiązków majątkowych Dowódcy, potwierdzającego powołanie rozkazem Jednostki Wojskowej i potwierdzającego upoważnienia Dowódcy do składania oświadczeń.

15 Wnoszący skargę kasacyjną uważa, że treść przedstawionego wyżej wyjaśnienia wskazuje na całą złożoność problemu i uzasadnia inne spojrzenia na zarzuty formalne przedstawione w uzasadnieniu postanowienia odrzucającego skargę, została bowiem jego zdaniem wykazana właściwa staranność Dowództwa Jednostki Wojskowej B. w prowadzeniu sprawy. W świetle przedstawianych faktów trudno mówić o złej woli strony skarżącej, a sytuacja została powodowana całym splotem czynników obiektywnych, na które skarżący się nie miał i nie mógł mieć wpływu.

16 Podkreśla się dalej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że wezwania z dnia 13 września 2004 r., jakie przez WSA w Gliwicach wystosowane zostały do JW w B., o uzupełnienie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jednoznacznie wskazują na to, iż strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, a to uzasadnia przyjęcie, że do czasu rozstrzygnięcia takiego wniosku sąd nie był władny odrzucić skargi z powodu nie uiszczenia wpisu sądowego. Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy obejmuje m.in. zwolnienie od opłat sądowych, które z kolei dotyczy wpisu sądowego oraz opłat kancelaryjnych. Złożenie takiego wniosku przez stronę skarżącą oznacza, że do czasu rozpatrzenia tego wniosku Sąd nie może żądać uiszczenia przez nią wpisu.

17 W związku z tym, jeżeli Jednostka Wojskowa złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmuje m.in. zwolnienie od wpisu sądowego, to nie może sąd do czasu rozpatrzenia takiego wniosku żądać uiszczenia wpisu. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby do wniosku wewnętrznie sprzecznego, tj. na stronie spoczywałby obowiązek uiszczenia wpisu sądowego pomimo wykazywania, iż dany podmiot nie jest w stanie takiego wpisu uiścić. Negatywne rozpatrzenie takiego wniosku oznacza powinność ponownego wezwania strony skarżącej do uiszczenia wpisu w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego wezwania. Przesądza o tym bezpośrednio treść par. 32 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych /Dz.U. nr 169 poz. 1646/, podkreślono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wskazując przy tym - w drodze analogii - na aktualność orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1966 r. /II Cz 146/66 - OSNC 1967 nr 6 poz. 113/ stanowiącego o tym, iż wezwanie do uiszczenia należnej opłaty nie może być zastąpione doręczeniem stronie odpisu postanowienia o częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych.

18 Na koniec wskazano w uzasadnieniu skargi, iż z zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi wynika, że wezwanie do uiszczenia wpisu zostało dokonane w czasie, gdy wniosek skarżącej Jednostki Wojskowej o przyznanie prawa pomocy nie został jeszcze rozpatrzony.

19 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach co do tego, że nieuzupełnienie braków skargi w wyznaczonym przez Sąd terminie stanowiło podstawę do jej odrzucenia.

20 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

21 Artykuł 176 p.p.s.a., zawiera dwojakiego rodzaju wymagania, którym powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Po pierwsze, powinna ona czynić zadość wymaganiom formalnym przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, wymienionym w art. 46 oraz 47 p.p.s.a. Po drugie, skarga kasacyjna powinna spełniać wymagania szczególne, materialne, właściwe tylko dla niej, a mianowicie powinna zawierać:

22 1. oznaczenie zaskarżonego orzeczenia,

23 2. wskazanie, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części,

24 3. przytoczenie podstaw kasacyjnych,

25 4. wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia,

26 5. oznaczenie zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

27 O ile niespełnienie wymagań wymienionych w pierwszej kolejności, przepisanych dla pism w postępowaniu sądowym, stanowi brak, który może zostać uzupełniony w trybie art. 49 w związku z art. 193 p.p.s.a., o tyle niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej w art. 176 p.p.s.a. po wyrazie "oraz", nie podlega sanacji. Już na tle art. 393[3] Kpc, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2000 r., które odpowiadało treści obecnie obowiązującego w sprawach sądowoadministracyjnych art. 176 p.p.s.a., ukształtowało się bogate orzecznictwo sądu Najwyższego. W orzecznictwie tym podkreślono, że nieusuwalne braki kasacji powodują, iż kasacja dotknięta jest brakiem istotnym i nienaprawialnym w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym podlega odrzuceniu a limine jako niedopuszczalna /postanowienia SN: z dnia 6 grudnia 1996 r. II UKN 24/96 - OSNAPU 1997 nr 13 poz. 242; z dnia 11 marca 1997 r. III CKN 13/97 - OSNC 1997 nr 8 poz. 114, z dnia 3 kwietnia 1997 r. I PKN 57/97 - OSNAPU 1997 nr 24 poz. 495; z dnia 7 kwietnia 1997 r. III CKN 29/97 - OSNC 1997 nr 6-7 poz. 96; z dnia 16 października 1997 r. II CKN 404/97 - OSNC 1998 nr 4 poz. 59; z dnia 21 marca 2000 r. II CKN 711/00 - OSNC 2000 nr 7-8 poz. 151/.`

28 Argumenty zawarte we wspomnianych orzeczeniach zachowują aktualność w odniesieniu do skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny - poza kwestią nieważności postępowania - rozpoznaje sprawę w granicach kasacji. Władny zatem jest badać sprawę tylko z punktu widzenia podstawy kasacyjnej zawartej w skardze kasacyjnej oraz może uwzględnić taką skargę tylko w ramach wniosku w niej zawartego: o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Innymi słowy, braki nieusuwalne /materialne/ skargi kasacyjnej uniemożliwiają rozpoznanie sprawy /postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2004 r., FSK 936/04 - nie publ./. Wspomniany brak nie może zostać uzupełniony w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż tryb ten dotyczy wymagań wymienionych w art. 46 i 47 tej ustawy. Biorąc pod uwagę, że są to wymagania "przepisane dla pisma w postępowaniu sądowym", tryb ten w odniesieniu do skargi kasacyjnej może być poprzez art. 193 p.p.s.a. stosowany wyłącznie w razie niespełnienia wymagań wymienionych w pierwszej części art. 176 p.p.s.a., tzn. w części znajdującej się przed spójnikiem "oraz".

29 Dodatkowo należy zauważyć, że wobec przymusu adwokackiego ustanowionego w art. 175 p.p.s.a. skargę kasacyjną sporządzają profesjonaliści, od których można wymagać właśnie fachowości.

30 Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach, określonych wart. 174 p.p.s.a:

31 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

32 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy

33 Równocześnie, z art. 176 p.p.s.a. jednoznaczne wynika, że to strona ma przytoczyć podstawy kasacyjne i uzasadnić je. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna wymogów tych, przesądzających o możliwości jej merytorycznego rozpatrzenia, nie zawiera. Nie wskazuje ona bowiem - wbrew postanowieniom art. 176 p.p.s.a. - podstaw zaskarżenia powołanego orzeczenia. Autor skargi kasacyjnej, profesjonalny pełnomocnik, ma obowiązek wskazać konkretny przepis prawa materialnego, który został naruszony przez orzekający sąd i na czym - jego zdaniem - polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie. Podobnie jest przy naruszeniu prawa procesowego: należy wskazać konkretny przepis postępowania, którego naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrywana skarga kasacyjna nie zawiera powyższego elementu /por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2004 r., FSK 209/04/. Sąd nie jest uprawniony do powtórnego badania zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia w jego całokształcie, czego domaga się strona nie wskazując podstaw złożonej skargi kasacyjnej. Brak wskazania konkretnych przepisów jako podstaw kasacji uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy /por. postanowienie z dnia 24.08. 2004 r., FSK 936/04/.

34 W tych warunkach skarga kasacyjna pozbawiona została swych podstawowych elementów i dlatego jest niedopuszczalna. Podlega więc odrzuceniu na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.