Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2009 r., II FSK 327/08

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2009 r., II FSK 327/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Protokolant Anna Dziewiż – Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2004 r. sygn. akt III SA 1673/03 w sprawie ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia , po wznowieniu postępowania , decyzji w sprawie o odmowę wznowienia postępowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 27 lutego 2004 r., sygn. akt III SA 1673/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę i zwrócił skarżącemu wpis w całości w kwocie 20 zł. Przedmiotem rozpoznania Sądu była sprawa ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Finansów z dnia 30 maja 2003 r. w przedmiocie odmowy uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie o odmowę wznowienia postępowania.

3 Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. Zgodnie z zawartym w aktach zwrotnym potwierdzeniem odbioru, otrzymał on odpis postanowienia wzywającego do uiszczenia wpisu w dniu 28 listopada 2003 r., a zatem termin przysługujący mu na wykonanie wezwania upływał dnia 5 grudnia 2003 r. Ponadto w przesłanym piśmie zamieszczono pouczenie, że nieuiszczenie wpisu w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Mimo powyższego pouczenia skarżący wpis uiścił dnia 6 grudnia 2003 r., a więc z przekroczeniem wskazanego terminu. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 220 § 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. postanowił o odrzuceniu skargi.

4 Powyższe postanowienie zostało zaskarżone w całości skargą kasacyjną podatnika, który wnosząc o jego uchylenie w całości z mocą ex tunc i skierowanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w celu merytorycznego rozpatrzenia skargi oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego i nie opłaconej przez skarżącego pomocy prawnej pełnomocnika, domagał się rozstrzygnięcia jaki konkretny środek odwoławczy przysługuje stronie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wydane na podstawie art. 220 § 3 i § 4 p.p.s.a.: skarga kasacyjna czy zażalenie, gdyż Sąd pouczył skarżącego, że na postanowienie zaskarżone niniejszym środkiem odwoławczym przysługuje skarga kasacyjna. Zarzucił, że WSA wydał zaskarżone postanowienie z rażącym naruszeniem art. 220 § 3 w zw. z art. 220 § 1 p.p.s.a., gdyż skarżący wpis od skargi administracyjnej uiścił w dniu 6 grudnia 2003 r., z uchybieniem terminu jednego dnia, nie z własnej winy.

5 Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie żadne ustawowe warunki do odrzucenia skargi w ogóle nie powstały, gdyż wpis od skargi uiścił on w dniu 6 grudnia 2003 r. (data stempla pocztowego) przekazem pocztowym na konto Naczelnego Sądu Administracyjnego Wydział III w Warszawie z uchybieniem jedynie jednego dnia z uwagi na trudności finansowe nie do pokonania przez skarżącego. Wojskowe Biuro Emerytalne w S. zaliczkowe świadczenie pieniężne zabezpieczające na osobiste, podręczne konto bankowe skarżącego przekazało dopiero w dniu 6 grudnia 2003 r., które następnie bank wypłacił do rąk skarżącego w dniu 6 grudnia 2003 r., co skutkowało tym, że podatnik mógł uiścić wpis sądowy dopiero w dniu 6 grudnia 2003 r. Swój stan majątkowy i rodzinny wykazał on we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniósł też odrębny wniosek z dnia 26 marca 2004 r. z żądaniem przywrócenia uchybionego o jeden dzieli terminu do uiszczenia opłaty sądowej wpisu od skargi i o uznanie uiszczonej przez niego opłaty sądowej za wniesioną w terminie (sprawa w toku).

6 Podatnik cofnął w całości zażalenie z dnia 26 marca 2004 r. w związku z doręczeniem zaskarżonego niniejszym środkiem odwoławczym postanowienia z dnia 27 lutego 2004 r., aby nie dublować środków odwoławczych.

7 Skarżący w uzasadnieniu podniósł także, że Sąd rażąco naruszył przepisy prawa materialnego, tj.: art. 2, art. 8 ust. 1 i ust. 2 , art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 91 ust.1, art. 175 ust. 1, art. 184 w zw. z art. 87 ust.1 Konstytucji RP. Naruszył także art. 14 ust. 1, art. 16 ust. 1, art. 26 w zw. z art. 2 ust. 1 i ust. 3 lit. a-c) Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r.; Dz. U. z dnia 29 grudnia 1977 r. Nr 38, poz. 167) oraz art. 6 ust. 1, art. 13, art. 14 w zw. z art. 17 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284), które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zostały one naruszone przez zaniechanie zastosowania, nie przestrzeganie, nie respektowanie, nie uwzględnienie, przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i zasady zaufania do państwa i tworzonego przezeń prawa oraz zasady zaufania do organów wymiaru sprawiedliwości. Skarżący został pozbawiony prawa do równego dostępu do sądu administracyjnego, prawa do rzetelnego, sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie z rażącym naruszeniem jawności i bezstronności postępowania sądowego. Wskazał także na notoryczne i nagminne łamanie praw człowieka, praw podmiotowych i obywatelskich praw i wolności skarżącego przez brak ich poszanowania poprzez nierówne traktowanie podatnika wobec prawa, przez dopuszczanie się prześladowań i dyskryminacji społecznej i dopuszczanie się jawnej manipulacji instytucją zwolnienia z kosztów i opłat sądowych, przez pozbawianie prawa do równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości i do skutecznego rozpatrzenia środka odwoławczego z notorycznym i nagminnym pozbawianiem go prawa do sądowej ochrony prawnej z zaniechaniem i odmową zapewnienia sądowej ochrony prawnej porządku prawnego i bezpieczeństwa obrotu prawnego.

8 Pismem z dnia 16 listopada 2004 r. skarżący uzupełnił skargę kasacyjną wskazując, że przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do nieważności postępowania i do rażącego naruszenia: art. 18 § 1 pkt 6 i art. 183 § 2 pkt 4-5 p.p.s.a., ponieważ przy wydaniu tego postanowienia i innych wskazanych postanowień brał udział wyłączony z mocy ustawy z rozpoznania tej sprawy "Sędzia Bogumił Dauter", co spowodowało pozbawienie strony prawa do rzetelnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i obrony swych praw przed bezstronnymi niezawisłym sądem administracyjnym.

9 Pismem z dnia 22 czerwca 2005 r. skarżący ponownie uzupełnił skargę kasacyjną wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dalszych dowodów z pisma informacyjnego Dowództwa Marynarki Wojennej Oddział Kadr w G. z dnia 14 lipca 1986 r. Nr [...] i z wyciągu decyzji (rozkazu dowódcy jednostki wojskowej Bałtyckiego Dywizjonu Okrętów Pogranicza w K. z dnia 19 lipca 1986 r. Nr [...] o zwolnieniu z urzędu i bez podstawy prawnej skarżącego z czynnej zawodowej służby wojskowej z datą 19 lipca 1986 r. Stwierdził, że do dnia 19 lipca 1986 r. nie mógł mieć ustalonych ani przyznanych żadnych praw emerytalno-rentowych. Uznał, że właściwym miejscowo i rzeczowo wojskowym organem emerytalnym żołnierzy zawodowych w jego sprawie był: Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. do 1990 r. i od 1990 r. do 2005 r. włącznie jest nim jego następca prawny Wojskowe Biuro Emerytalne w S., które odmawiają objęcia podatnika z urzędu obowiązkiem wojskowego zaopatrzenia emerytalnego.

10 W piśmie z dnia 20 maja 2009 r. – stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy - podatnik podtrzymał zarzuty skargi kasacyjnej w całości, stanowisko Ministra Finansów uznając za nieuzasadnione i bezpodstawne.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

12 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.

13 Na początku należy wskazać, ze stosownie do art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Skoro więc, tak jak w niniejszej sprawie, postanowienie o odrzuceniu skargi kończy postępowanie w sprawie, to przysługuje na nie środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej, a nie zażalenie.

14 Artykuł 220 § 1. p.p.s.a. stanowi, że Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Z kolei z § 3 wynika, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

15 W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że skarżący uchybił terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. Podatnik sam przyznał, że opłaty dokonał w dniu 6 grudnia 2003 r., a więc jeden dzień po terminie do dokonania tej czynności. Wskazać należy, że w związku z powyższym Sąd był zobligowany do odrzucenia skargi, gdyż nieopłacenie pisma procesowego powoduje niemożność nadania biegu sprawie. Powyższe oznacza, że Sąd pierwszej instancji nie naruszył swoim orzeczeniem art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a.

16 Odnosząc się do zarzutów naruszenia: art. 2, art. 8 ust. 1 i ust. 2 , art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 91 ust.1, art. 175 ust. 1, art. 184 w zw. z art. 87 ust.1 Konstytucji RP Konstytucji RP uznać należy, że także nie zostały one naruszone. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie uchybił bowiem zasadzie demokratycznego państwa prawa. Orzeczenie nie uchybia też zasadzie, że Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Odrzucenie skargi nie sprzeniewierzyło się też przepisom, że wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Podatnik nie jest w ten sposób dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Konstytucja RP stanowi również, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Fakt, że skarżący nie opłacił pisma procesowego i w związku z tym jego skarga została odrzucona nie oznacza, iż doszło do uchybienia art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Właśnie na tym polega zasada równości wobec prawa, by skargi tych co nie uiszczają wpisu w terminie były odrzucone, a tych co je opłacają – pozostały w biegu.

17 Artykuł 91 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, ze ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. Sąd orzekający w niniejszej sprawie orzekał na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw Nr 153, pod pozycją 1270 ze zm. Ustawy należą do źródeł powszechnie obowiązującego prawa (art. 87 ust. 1 Konstytucji RP). Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest jak sama nazwa wskazuje sądem administracyjnym, a więc wskazanym w art. 175 ust. 1 Konstytucji RP. Z art. 184 ustawy zasadniczej wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. W niniejszej sprawie WSA stwierdził, że skarga nie została w terminie opłacona i ją odrzucił. Sąd ten nie stosował, bo i nie było potrzeby, ratyfikowanej umowy międzynarodowej, stąd nie mógł też naruszyć art. 91 Konstytucji RP.

18 Niezasadne są również zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Sąd pierwszej instancji nie stosował tych aktów, a orzekając na podstawie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w żaden sposób nie naruszył praw i wolności strony.

19 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 18 § 1 pkt 6 i art. 183 § 2 pkt 4-5 p.p.s.a. stwierdzić należy, że jest on również nieuzasadniony. W niniejszej sprawie nie zachodziła nieważność postępowania. Sędzia, który orzekł o odrzuceniu skargi nie rozpoznawał jej co do meritum, a jedynie orzekł, że nie spełnia ona wymogów formalnych.

20 Na zakończenie należy stwierdzić, że Naczelny sad Administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego. Kontroluje jedynie zasadność rozstrzygnięcia, opartego na przyjętym przez Sąd pierwszej instancji stanie faktycznym. W bardzo ograniczonym zakresie dopuszczalne jest jedynie przeprowadzenie dowodów z dokumentów przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym (art. 106 § 3 p.p.s.a.).

21 Mając powyższe na uwadze, na p[odstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.