Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2019 r., II FSK 3085/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2019 r., II FSK 3085/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA del. Dariusz Skupień (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2671/15 w sprawie ze skargi K. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1.Wyrokiem z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2671/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę K. L. (dalej - Skarżącego) na postanowienie Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 2015 r.

3 nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dostępna jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (dalej zwana: "CBOSA").

4 2.1 Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę kasacyjną, którą zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie w całości

5 i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

6 Autor skargi kasacyjnej zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

7 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw.

8 z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym

9 w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. dalej zwanej "u.p.e.a."). w zw.

10 z art. 7, 8 § 1, 75 § 1 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej zwana: "k.p.a.") poprzez niewezwanie Skarżącego przez organy obydwu instancji do przedłożenia dokumentów dotyczących stanu zdrowia jego żony i syna, podczas gdy Skarżący wykazywał taką wolę i nie odniesienie się do wniosków Skarżącego w tym zakresie w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień, jak również nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza na okoliczność rodzaju chorób członków rodziny Skarżącego oraz możliwości wpływu postępowania egzekucyjnego na ich stan zdrowia,

11 - art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez lakoniczne odniesienie się do zarzutów Skarżącego

12 w uzasadnieniu oraz powołanie się na argumentację z nieprawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 3989/14 bez przywołania jej treści i przyjmując ją za w pełni przydatną nie wskazując w odniesieniu do jakiej kwestii, podczas gdy Sąd I instancji w pełni powinien odnieść się do zarzutu skarżącego, który wskazywał na brak dostatecznego ustalenia stanu faktycznego

13 w sprawie, w szczególności co do chorób dotyczących członków jego rodziny,

14 oraz w świetle art. 141 § 4 P.p.s.a. wyjaśnić rozstrzygnięcie,

15 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, a w konsekwencji niewstrzymanie przez organ postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w przypadku Skarżącego zachodzą wyjątkowe okoliczności, które powinny skutkować wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego.

16 2.2. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

18 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

19 3.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.

20 3.3. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli

21 w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego

22 za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2018 r. I GSK 2769/18). W drodze zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. można kwestionować "techniczną kompletność" uzasadnienia, a nie prawidłowość merytoryczną (tak NSA w wyroku z dnia

23 2 października 2018 r. I FSK 1711/16). Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd

24 I instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora skargi kasacyjnej nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a. (zob. NSA w wyroku z dnia 27 września 2018 r.,

25 II GSK 2562/16). W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia, w końcowym fragmencie swojego uzasadnienia wskazał na inny wyrok, dotyczący sprawy Skarżącego. W przypadku gdy sprawy dotyczą tego samego Skarżącego i tej samej problematyki wystarczającym jest odwołanie do wydanego wcześniej wyroku ze wskazaniem sygnatury sprawy bez potrzeby powielania argumentacji prawnej, albowiem jest ona stronom postępowania znana. Podkreślić również należy, że w rozpoznawanej sprawie uwzględniając całokształt stanowiska Sądu pierwszej instancji zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wnoszący skargę kasacyjną zrozumiał jego treść stawiając

26 w skardze kasacyjnej merytoryczne zarzutu, a Sąd kasacyjny nie miał trudności

27 z dokonaniem jego instancyjnej kontroli.

28 3.4. Ustosunkowując się do zarzutu dotyczącego nie należytego zbadania stanu zdrowia żony i syna Skarżącego w szczególności nieprzeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność rodzaju chorób jego członków rodziny. Podnieść należy,

29 że organy rozpoznające sprawę oraz Sąd I instancji nie kwestionowały a nawet przyjęły, że w dalszym ciągu są osobami wymagającymi leczenia. Nie było zatem potrzeby przeprowadzania dowodu na okoliczność, która nie była przez organy kwestionowana. Należy też zauważyć, że art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, ma w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie odpowiednie, co wynika z art. 18 u,.p.e.a. Z tego powodu dokonując interpretacji określenia "słuszny interes obywateli" na gruncie konkretnej sprawy należy mieć na uwadze zarówno cel egzekucji administracyjnej (zapewnienie wykonywania obowiązków wypływających z aktów administracyjnych), jak i fakt, że instytucja wstrzymania na czas określony postępowania egzekucyjnego jest środkiem wykonywania nadzoru nad egzekucją administracyjną. Nie można jej zatem traktować jako środka przysługującego zobowiązanemu do przerwania egzekucji

30 w trudnych dla niego sytuacjach życiowych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 86/10, publ. CBOSA). Doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków jest istotne zarówno z powodu efektywnego doprowadzenia do przestrzegania prawa w konkretnej sytuacji, jak i ze względu na wdrażanie obywateli do wykonywania ciążących na nich obowiązków.

31 3.5. Nie można także podzielić zarzutu skargi kasacyjnej podnoszącego naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w. zw.

32 z art. 23 § 6 u.p.e.a. Naruszenia powyższych przepisów Skarżący upatruje

33 w nieuchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy zachodziły jego zdaniem przesłanki nadzwyczajnej sytuacji uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Z takim stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić. Jak stanowi art. 23 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Z brzmienia powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ocena, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek należy do organu sprawującego nadzór. Nadto, nawet, gdy organ ten uzna, że w danej sprawie zachodzi taki szczególnie uzasadniony przypadek, to i tak do wyłącznej decyzji tego organu należy, czy wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Dzieje się tak dlatego,

34 że w przypadku art. 23 § 6 u.p.e.a. wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego następuje z urzędu. Wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez nadzorowany organ egzekucyjny ma charakter uznaniowy. Wstrzymanie egzekucji zależy od uznania organu nadzoru, co oznacza, że organowi nadzoru przysługuje prawo wyboru rozstrzygnięcia. Przesłanki uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego

35 w trybie art. 23 § 6 u.p.e.a. muszą mieć charakter wyjątkowy, a więc powinny odbiegać od występujących powszechnie. Sądowa kontrola powyższych orzeczeń sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organ nadzoru dokonał wszechstronnej analizy wskazanego materiału dowodowego. W żadnym wypadku Sąd nie jest władny nakazać temu organowi podjęcia rozstrzygnięcia określonej treści (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1925/07 - LEX nr 532583). Przepis art. 23 § 6 u.p.e.a. nie daje żadnych bezpośrednich uprawnień dłużnikowi poddanemu egzekucji. Jego wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego skierowany do organu nadzoru może co najwyżej zainicjować przeprowadzenie czynności kontrolnych w nadzorowanym organie

36 i w ramach tej kontroli wstrzymanie tychże czynności lub postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 472/10). W przypadku podejmowania przez organ rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym organ czyni zadość, jeśli należycie uzasadni podjęte rozstrzygnięcie. Pojęcie "szczególnie uzasadnionych przypadków", które zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. stanowi przesłankę wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego przez organ sprawujący nadzór nad egzekucją administracyjną jest zwrotem prawnie niedookreślonym. Z tego względu dokonując interpretacji tego określenia na gruncie konkretnej sprawy należy mieć na uwadze zarówno cel egzekucji administracyjnej (zapewnienie wykonywania obowiązków wypływających z aktów administracyjnych), jak i fakt, że instytucja wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest środkiem wykonywania nadzoru nad egzekucją administracyjną. Sąd I instancji nie naruszył regulacji z art.23 § 6 u.p.e.a. albowiem w rozpoznawanej sprawie został wyważony słuszny interes Skarżącego i interes publiczny. Zapadłe orzeczenie jest zgodne także ze wskazanym w skardze kasacyjnej poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego

37 z dnia 25 lutego 2015r. sygn. akt II GSK 193/14, gdyż wskazano w nim, że przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawia brak dokonania jakiejkolwiek wpłaty na poczet zaległości oraz kwestia możliwości wystąpienia przedawnienia dochodzonej zaległości.

38 3.6 Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.