Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2016 r., II FSK 3058/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2016 r., II FSK 3058/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędziowie: NSA Andrzej Jagiełło, NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant Ilona Makaruk, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 31/14 w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 13 listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od H. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 31/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę H. Sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w K. (dalej jako: "skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 13 listopada 2013 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

3 Stan sprawy przedstawia się następująco:

4 Naczelnik Urzędu Skarbowego K. [...] prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr 1 z dnia 12 marca 2013 r., wystawionego przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: "Prezes UOKiK"), obejmującego nałożoną karę pieniężną w kwocie 13.185 zł. Odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w B. [...] S.A. został doręczony skarżącej w dniu 10 kwietnia 2013 r. Bank natomiast odebrał zawiadomienie w dniu 8 kwietnia 2013 r. W dniu 9 kwietnia 2013 r. Bank zrealizował w całości dokonane zajęcie.

5 Pismem z dnia 17 kwietnia 2013 r. skarżąca wniosła zarzuty, w których wskazała na niezgodność tytułu wykonawczego z art. 27 § 1 pkt 3 i 11 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 ze zm.; dalej jako: "u.p.e.a.") oraz wszczęcie i kontynuowanie postępowania pomimo nieistnienia po stronie skarżącej obowiązku zapłaty kary pieniężnej w kwocie 13.185 zł.

6 Organ egzekucyjny w związku z wniesionymi zarzutami zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie złożonych zarzutów.

7 Postanowieniem z dnia 20 maja 2013 r. Prezes UOKiK uznał wniesione zarzuty za bezzasadne. W postanowieniu tym skarżąca została pouczona, iż nie służy na nie zażalenie, lecz przysługuje prawo do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca spółka z tej możliwości nie skorzystała.

8 Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 28 czerwca 2013 r. odmówił uznania złożonych zarzutów.

9 Na skutek rozpoznania zażalenia skarżącej Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

10 Ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. [...] uznał za nieuzasadnione zgłoszone zarzuty z art. 33 pkt 1 i 10 u.p.e.a.

11 Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 24 września 2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

12 Naczelnik Urzędu Skarbowego K. [...] postanowieniem z dnia 7 października 2013 r. uznał za nieuzasadnione zgłoszone zarzuty z art. 33 pkt 1 i 10 u.p.e.a.

13 W zażaleniu na ostatnie w powyżej wskazanych postanowień skarżąca zarzuciła:

14 - naruszenie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. poprzez nie wypowiedzenie się co do zgłoszonych zarzutów dotyczących wadliwości tytułu wykonawczego, a w szczególności braku stwierdzenia w tytule, że obowiązek jest wymagalny (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) oraz braku wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a.),

15 - wadliwość poprzez naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 poz. 267; dalej jako: "K.p.a."), wobec błędnego poinformowania skarżącej przez wierzyciela - UOKiK o nie przysługiwaniu zażalenia na postanowienie.

16 Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Odnośnie do zarzutu nieistnienia obowiązku, organ odwoławczy wyjaśnił, iż w tym zakresie wypowiedział się wierzyciel i stanowisko to jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Stwierdził, iż wbrew zarzutom skarżącej w tytule wykonawczym są wskazane środki egzekucyjne. Natomiast prawidłowość pouczenia w postanowieniu wierzyciela o środkach zaskarżenia tego aktu administracyjnego nie może być badana w postępowaniu w sprawie zarzutów.

17 W skardze do Sądu I instancji skarżąca podniosła zarzuty analogiczne jak w zażaleniu. Ponadto skarżąca zakwestionowała prawomocność decyzji [...] z dnia 31 grudnia 2007 r. wydanej względem H. [...] sp.j. oraz fakt jej obowiązywania w obrocie prawnym.

18 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

19 We wskazywanym na wstępie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że postępowanie organu egzekucyjnego odpowiada treści art. 34 § 1 w zw. z art. 33 pkt 1 u.p.e.a., a Sąd nie dopatrzył się w tym zakresie żadnych uchybień. Kwestionowanie przez skarżącą stanowiska wierzyciela w zakresie uznania zarzutu za bezzasadny mogło nastąpić jedynie w ramach wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czego skarżąca spółka – mimo stosownego pouczenia – nie zrobiła. Tym samym, w niniejszej sprawie poza zakresem kontroli Sądu jest kwestia istnienia lub nieistnienia obowiązku zapłaty po stronie skarżącej, albowiem sprawa badana przez orzekający Sąd dotyczy prawidłowości działań organów egzekucyjnych, a nie meritum postanowienia wierzyciela z dnia 20 maja 2013 r.

20 W odniesieniu do zarzutu braku prawidłowego pouczenia o środku zaskarżenia w postanowieniu wierzyciela z dnia 20 maja 2013 r., Sąd odwołując się do regulacji zawartych w art. 17 § 1a , art. 34 § 2 u.p.e.a. oraz art. 127 § 3 K.p.a., uznał, iż pouczenie zamieszczone w tym postanowieniu odpowiada prawu.

21 W ocenie Sądu wystawiony w niniejszym postępowaniu tytuł wykonawczy w pełni spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Zawarto w nim stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) oraz wskazano środki egzekucyjne stosowane w egzekucji należności pieniężnych (art. 27 1 pkt 11 u.p.e.a.).

22 Odnośnie do zarzutu braku prawomocności decyzji [...] Sąd wyjaśnił, że kwestia ta wykracza poza ramy kontroli Sądu rozpoznanej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 29 § 1 zd. 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

23 W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła:

24 1) naruszenie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") w zw. z art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a. poprzez wypowiedzenie się co do zgłoszonych zarzutów dotyczących wadliwości tytułu wykonawczego, na podstawie którego przeprowadzone zostało postępowanie egzekucyjne, a w szczególności braku stwierdzenia w tytule, że obowiązek jest wymagalny (art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) oraz braku wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a.), jedynie poprzez powołanie stanowiska w tej kwestii organu egzekucyjnego a bez analizy rzeczywistej treści tytułu wykonawczego;

25 2) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 17 § 1a u.p.e.a. i 34 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. poprzez stwierdzenie, że od wydanego przez Prezesa UOKiK postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela nie przysługiwało zażalenie, a wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy;

26 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 134 P.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że Sąd I instancji nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym skutkujące nie rozpoznaniem zarzutu braku prawomocności decyzji Prezesa UOKiK o sygn. [...].

27 Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Ponadto skarżąca zawnioskowała o rozpoznanie skargi pod jej nieobecność.

28 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

29 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

30 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

31 Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Przepis ten zakreśla granice rozpoznania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny wskazując, że wyznacza je strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej, z wyjątkiem nieważności postępowania, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

32 Przepis art. 174 P.p.s.a. stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oznacza nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu lub zastosowanie przepisu nieobowiązującego. Z kolei naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie to błąd subsumcji, polegający na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie określonej normy prawnej. Kwestie dotyczące ustalenia stanu faktycznego podważać można za pomocą zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w powiązaniu z odpowiednimi przepisami postępowania administracyjnego, zaś podstawę prawną rozstrzygnięcia - za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego (w ramach podstawy wskazanej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), ewentualnie poprzez zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w powiązaniu z przepisami prawa materialnego (por. np. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2013 r., sygn. akt I FSK 383/12 - publ. orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Podkreślić należy, że obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest podanie, który z przepisów został naruszony i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy kasacyjnej.

33 Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy do koniecznych i istotnych wymogów skargi kasacyjnej. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie podstawy kasacyjnej oraz określenie tych przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie i w jaki sposób. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - także wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie podstawy kasacyjnej oraz jej uzasadnienie musi więc być precyzyjne. Związanie bowiem sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej powoduje, iż nie może on zastępować strony i precyzować, czy uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.

34 Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia wymogów określonych omówionymi przepisami prawa.

35 Spośród trzech zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej, dwa dotyczą naruszenia art. 134 P.p.s.a. Pomimo, iż przepis ten posiada dwie jednostki redakcyjne, autor skargi kasacyjnej, nie wskazał, który z przepisów został według niego naruszony. Co do zasady tak postawiony zarzut uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale ponieważ z uzasadnienia skargi kasacyjnej wywnioskować można, że chodzi o § 1 art. 134 P.p.s.a., to można poddać ocenie jego zasadność.

36 Zważywszy, iż autor skargi kasacyjnej poprzez zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. usiłuje podważyć prawidłowości stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku, wyjaśnić należy, iż o naruszeniu tego przepisu można mówić w sytuacji, gdy sąd wykroczył poza granice sprawy, w której skarga została wniesiona, albo gdy nie zauważył uchybień na tyle istotnych, iż nie powinien był przejść ponad nimi do porządku.

37 Przypomnieć trzeba, że według postanowień art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ustanowiona tym przepisem zasada niezwiązania granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Natomiast rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, iż sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Braku odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do części zarzutów, czy też sposobu w jaki sąd ten odniósł się do stawianych w skardze zarzutów nie można zwalczać poprzez zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 7 maja 2013 r. II FSK 2519/11, z dnia 12 marca 2013 r. II OSK 2590/12, z dnia 14 lutego 2013 r. II GSK 1113/12 – CBOSA).

38 Dla skuteczności zarzutu kasacyjnego opartego na tym przepisie, należy zatem wskazać, iż sąd pierwszej instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy lub przekroczył granice danej sprawy, albo że w okolicznościach tej sprawy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

39 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę w granicach zakreślonych omawianym przepisem. Wbrew stanowisku skargi kasacyjnej (pkt 3 petitum skargi kasacyjnej) nie stanowi naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. stwierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, iż nie jest on uprawniony do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku. Jest to bowiem merytoryczna ocena wyrażona przez Sąd i nie wypełnia żadnego z kryteriów określonych w art. 134 § 1 P.p.s.a. Również zarzucany brak analizy treści tytułu wykonawczego (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej) nie może być skutecznie podnoszony, jako naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. Aby wykazać, iż Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia przez organ egzekucyjny art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., konieczne było wskazanie właściwego przepisu ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (o czym mowa powyżej).

40 Odnośnie do drugiego zarzutu skargi kasacyjnej, stwierdzić należy, że ocena prawidłowości pouczenia zawartego w postanowieniu wydanym przez wierzyciela wykracza poza granice niniejszej sprawy (sprawa dotyczy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym). Prawidłowość tego pouczenia mogła być badana wyłącznie w postępowaniu dotyczącym tego postanowienia, natomiast dla potrzeb niniejszego postępowania istotne jest, że strona została poinformowana o możliwości jego zaskarżenia i ta okoliczność jest bezsporna.

41 Spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylają się zarzuty i argumenty zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, m.in. dotyczące sukcesji podatkowej. Po pierwsze, nie korelują one z zarzutami postawionymi w petitum skargi kasacyjnej. Po drugie, de facto dotyczą one błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 pkt 4 u.p.e.a.), zaś zarzut taki nie został postawiony w ramach zarzutów wniesionych przez skarżącą. Skarżąca w piśmie 17 kwietnia 2013 r. wskazała na zarzut z art. 33 pkt 1 i 10 u.p.e.a. i tym samym wyznaczyła granice zgłaszanych zastrzeżeń. Podkreślić należy, iż zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym nie mogą być rozszerzane w toku postępowania instancyjnego lub sądowego.

42 Reasumując, stwierdzić należy, że prawidłowość merytoryczna stanowiska zawartego w zaskarżonym wyroku nie została skutecznie zaskarżona, więc nie mogła być poddana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

43 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.