Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2013 r., II FSK 2920/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2013 r., II FSK 2920/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA del. Jan Grzęda (sprawozdawca), Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 17 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 521/11 w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w W. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3) przyznaje od Skarbu Państwa – z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu – na rzecz dor. pod. B. M. kwotę 120 (słownie sto dwadzieścia) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 18 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 521/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 7 stycznia 2011 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego.

3 Z uzasadnienia ww. wyroku wynika, że Naczelnik US W. postanowieniem z dnia 26 listopada 2010 r. nr [...], na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.e.a.", odmówił umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego uzasadniając, że decyzja określająca zobowiązanemu podatek dochodowy od osób fizycznych za 2004 r. jest decyzją ostateczną, a zatem podlega wykonaniu – co czyni bezzasadnym wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Pozostałe wnioski strony zostały rozpatrzone w odrębnych postępowaniach.

4 Po rozpoznaniu środka zaskarżenia Dyrektor Izby Skarbowej (IS) w W. postanowieniem z dnia 7 stycznia 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

5 Skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2011 r. J. M. zaskarżył postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił, że jest ono "nieprawidłowe i bezzasadne w świetle wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 600/10". Zarzucił, że Sąd orzekający w ww. sprawie uznał tę decyzję za "niesprawiedliwą". Ponadto podniósł, że obowiązek z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. uległ przedawnieniu w związku z czym "prowadzenie postępowania jest bezzasadne i pozbawione podstaw prawnych".

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutów skargi sąd wyjaśnił, że wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 600/10" dotyczył wymiaru zobowiązania w podatku VAT za listopad 2004 r. zaś postępowanie egzekucyjne, którego umorzenia domagał się skarżący (prowadzone na podstawie TW nr [...]) obejmowało zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Różny przedmiot i zakres rozstrzygnięcia objętego ww. wyrokiem i sporną egzekucją, wyklucza możliwość merytorycznego odniesienia się do zarzutu, jakoby ww. wyrok Sądu miał wpływ na sporne postępowanie egzekucyjne. Zobowiązanie egzekwowane w spornym postępowaniu, było przedmiotem oceny i rozstrzygniecie w tym zakresie ma charakter prawomocny. Decyzje organów podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 13 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 1167/09 - oddalił skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 572/10 – oddalił skargę kasacyjną podatnika, co ostatecznie potwierdziło zasadność i wymagalność zobowiązania egzekwowanego w spornym postępowaniu. Wystawienie przez Naczelnika US W. tytułu wykonawczego (TW nr [...]) i skierowanie go do egzekucji było w pełni uzasadnione, albowiem obowiązek był wymagalny, co tym samym czyni bezzasadnymi zarzuty skargi w tym zakresie.

7 Ponadto egzekwowane zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. W niniejszej sprawie, organ egzekucyjny przed upływem terminu przedawnienia, zastosował w dniu 1 lutego 2010 r. środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Podatnik został zawiadomiony o zajęciu w dniu 4 lutego 2010 r., w którym potwierdził własnoręcznie odbiór zawiadomienia o zajęciu i odpis tytułu wykonawczego. W zaistniałej sytuacji doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia i po jego przerwaniu biegnie ono na nowo od dnia 5 lutego 2010 r. – zatem zarzut skargi, wywodzący zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego z przedawnienia zobowiązania, jest nieuzasadniony.

8 Jakkolwiek w skardze nie podniesiono innych zarzutów, to z relacji organu odwoławczego wynika, że z uwagi na zarzuty podnoszone w administracyjnym postępowaniu instancyjnym, organ odwoławczy zbadał z urzędu, czy w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły inne okoliczności, wymienione w art. 59 § 1pkt 1-10 u.p.e.a., które mogłyby stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

9 Sąd wyjaśnia ponadto, że okoliczność wyegzekwowania podatku dochodowego z wyegzekwowanego podatku od towarów i usług, który w 2010 r. stanowił należność przedawnioną, nie ma znaczenia dla kierunku rozstrzygnięcia, bowiem zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej dotyczącymi nadpłat i ich zaliczania na poczet zaległości podatkowych (Dział III Rozdz. 9 OP), o ile z uwagi na przedawnienie zobowiązania w podatku VAT powstała nadpłata, to organ podatkowy zgodnie z art. 76 § 1 OP zobowiązany był zaliczyć tą nadpłatę na poczet zaległych podatków. Z akt administracyjnych sprawy (K-1 s. 2 TW) wynika, że zaliczenia nadpłaty VAT w kwocie 75,81 zł na zaległość w podatku dochodowym za 2004 r. dokonano w dniu 19 marca 2010 r. ale z datą 7 stycznia 2010 r. tj. datą, w jakiej powstała nadpłata w podatku VAT.

10 W skardze kasacyjnej od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik strony skarżącej wniósł o:

11 1. Uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a.".

12 2. Przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - oświadczam jednocześnie, że nie zostały one uiszczone w żadnej części przez skarżącego.

13 Zaskarżonego orzeczeniu zarzucił naruszenie:

14 I. Art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. oraz w związku z art. 7 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 7, 59 § 3 i 59 § 4 u.p.e.a., poprzez oddalenie skargi z powodu nieuznania przez Sąd zaistniałego w sprawie naruszenia przez organ wymienionych przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stan taki zaistniał, gdyż organ nie umorzył postępowania egzekucyjnego mimo zastosowania niedopuszczalnego w sprawie środka egzekucyjnego w postaci “zajęcia" nadpłaty - o czym świadczy naliczenie i pobranie od tej czynności kosztów egzekucyjnych.

15 II. Art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie i przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością poprzez bezzasadne uznanie, w sprawie miało miejsce zaliczenie nadpłaty VAT w kwocie 75,81 zł na zaległość w podatku dochodowym za 2004r., podczas gdy z części z tytułu wykonawczego wynika, że kwotę tę pobrano na poczet kosztów egzekucyjnych. Gdyby Sąd tą okoliczność dostrzegł mogłoby to mieć wpływ na rozstrzygnięcie - od czynności zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych podatków w trybie art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r, Ordynacja podakowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej jako "O.p.", nie nalicza się kosztów egzekucyjnych, gdyż instytucja ta nie podlega reżimowi u.p.e.a. Naliczenie kosztów świadczy o zaistniałym w sprawie zastosowaniu niedopuszczalnego środka egzekucyjnego - zajęciu na poczet zaległości w podatku dochodowym za 2004r. nienależnego świadczenia wyegzekwowanego na poczet podatku VAT za 12/2003 (które to zobowiązanie wygasło wskutek przedawnienia).

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

18 Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. nakazuje umorzyć postępowanie w ściśle określonych przypadkach: jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.

19 W niniejszej sprawie zarzut skargi kasacyjnej koncentruje się wokół zastosowania niedopuszczalnego środka egzekucyjnego. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, niedopuszczalnym jest "zajęcie" nadpłaty w podatku od towarów i usług na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.

20 Za niedopuszczalny środek egzekucyjny należy uznać taki, który nie został przewidziany w ustawie albo został przewidziany w ustawie, ale do egzekucji obowiązków innego rodzaju.

21 Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a. środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych (a tej formy należności dotyczy sprawa) jest egzekucja z:

22 – z pieniędzy,

23 – z wynagrodzenia za pracę,

24 – ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej,

25 – z rachunków bankowych,

26 – z innych wierzytelności pieniężnych,

27 – z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków,

28 – z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych,

29 – z weksla,

30 – z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej,

31 – z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,

32 – z pozostałych praw majątkowych,

33 – z ruchomości,

34 – z nieruchomości.

35 Stwierdzić należy, że nadpłata w podatku jako wierzytelność przysługująca zobowiązanemu od konkretnego organu podatkowego może stanowić przedmiot zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym. Zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty podatku jest środkiem egzekucyjnym przewidzianym w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. – jest to egzekucja z innych wierzytelności pieniężnych.

36 Tym samym, niezależnie od tego, czy organ rzeczywiście dokonał zajęcia nadpłaty w podatku od towarów i usług oraz czy dokonał tego zgodnie z dyspozycją art. 89 u.p.e.a. (akta administracyjne nie pozwalają tego stwierdzić w sposób jednoznaczny) – nie można uznać, że w sprawie zastosowano niedopuszczalny środek egzekucyjny.

37 Z uwagi na powyższe, pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej uznać należy za chybiony.

38 Rację ma autor skargi kasacyjnej wskazując prawidłowy, a nie zastosowany przez organy podatkowe, tryb postępowania w sytuacji wystąpienia nadpłaty i konieczności zaliczenia jej na poczet zaległości podatkowej. Pamiętać jednak należy, że kwestią sporną pomiędzy organami a skarżącym w niniejszej sprawie była instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego Przedmiotem kontroli sądu I instancji nie było i nie mogło być postępowanie organów podatkowych w zakresie stosowania art. 76 O.p. Ewentualne uchybienia organów w tym zakresie mogą zostać poddane kontroli w innym, także zainicjowanym przez podatnika, postępowaniu.

39 Reasumując, za słuszną należy uznać część argumentów podniesionych w skardze kasacyjnej a dotyczących "zajęcia" czy też "zaliczenia" nadpłaty w podatku od towarów i usług. Jednakże ewentualne uchybienia organów podatkowych w tym zakresie pozostają bez znaczenia w postępowaniu dotyczącym odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, którego przesłanki, enumeratywnie wymienione w ustawie, nie zostały w niniejszej sprawie spełnione.

40 Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ żaden z postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów nie okazał się uzasadniony, skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.

41 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.

42 O wynagrodzeniu z tytułu pomocy prawej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a.