Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2014 r., II FSK 2905/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2014 r., II FSK 2905/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA (del.) Anna Maria Świderska (sprawozdawca), Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi K. J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1317/10 oddalającym skargę kasacyjną K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 776/09 w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów 1. wznawia postępowanie sądowe, 2. uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1317/10, 3. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 776/09, 4. umarza postępowanie sądowe, 5. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku na rzecz K. J. kwotę 2792 (słownie: dwa tysiące siedemset dziewięćdziesiąt dwa) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1317/10, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 776/09 w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów.

3 W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że decyzją z 13 grudnia 2007 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G., działając na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) - zwanej dalej "u.p.d.o.f.", ustalił K. J. podatek dochodowy od osób fizycznych w formie ryczałtu od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2001 r. w wysokości 24.992 zł.

4 Rozpoznając odwołanie strony Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku decyzją z 17 sierpnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

5 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obydwu instancji podnosząc zarzut przedawnienia wynikający z art. 68 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.) - zwanej dalej "O.p." powiązany z zarzutem nieskutecznego doręczenia decyzji w trybie zstępczym. Nadto powołał się na naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 20 ust. 1 i 3 oraz art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f.

6 Wyrokiem z 12 stycznia 2010r. sygn. akt l SA/Gd 776/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę jako niezasadną.

7 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku strona skarżąca podniosła między innymi zarzut naruszenia art. 20 ust. 1 i 3, art. 30 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. w związku z art. 151 i w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) -powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędem polegającym na nieuwzględnieniu skargi.

8 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku wnosząc o jej oddalenie w całości stwierdził, że środek odwoławczy nie ma uzasadnionych podstaw.

9 Wspomnianym na wstępie wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną.

10 Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego, żądając uchylenia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 grudnia 2010r. oraz poprzedzającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 12 stycznia 2010 r. sygn.. akt I SA/Gd 776/09 w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów i przekazanie sprawy sądowi l instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto podatnik wniósł o wstrzymanie wykonania w całości wyroku NSA i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania.

11 Skargę wniesiono na podstawie art. 272 § 1 p.p.s.a. W jej uzasadnieniu wskazano, że decyzje organów zostały wydane na podstawie art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Tymczasem wyrokiem z 18 lipca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny, w sprawie o sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 2013, poz. 985), uznał wspomniany przepis, w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, za niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

12 Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku wniósł o oddalenie skargi o wznowienie postępowania. Podniósł, że przed organem II instancji toczy się wznowione na skutek wniosku podatnika postępowanie w trybie art. 240 § 1 pkt 8 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 17 sierpnia 2009r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. z 13 grudnia 2007r. ustalającą skarżącemu wysokość zobowiązania z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu za 2001 r.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

14 Skarga o wznowienie postępowania sądowego okazała się zasadna, dlatego podlega uwzględnieniu.

15 Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r. (sygn. akt II GPS 1/10), art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Kierując się powyższymi względami, w celu realizacji prawa strony do ponownego rozpoznania sprawy w następstwie wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09), Naczelny Sąd Administracyjny postanowił wznowić postępowanie w sprawie zakończonej prawomocnym orzeczeniem i rozpoznać sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 p.p.s.a.).

16 Mając na uwadze, że w przywołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f., w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2006, z art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – Sąd w niniejszym składzie uwzględnia skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem i uchyla wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2010 r., w sprawie o sygn. akt II FSK 1317/10, jak również zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 12 stycznia 2010 roku sygn. akt I SA/Gd 776/09 (art. 282 § 2 P.p.s.a.). Jest bowiem rzeczą bezsporną, że podstawą materialnoprawną decyzji, której sprawa dotyczy, był art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Skoro decyzję wydano na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny, należy uznać, że jest ona sprzeczna z prawem. Okoliczność ta przesądza o konieczności uchylenia zapadłych w sprawie wyroków sądów administracyjnych.

17 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 282 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

18 Odnosząc się do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, po pierwsze, należy zauważyć, że zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175. p.p.s.a. Ponieważ dział VII ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera odrębnej regulacji zwrotu kosztów postępowania, to zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 276 p.p.s.a. w zakresie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania między stronami należy odpowiednio stosować przepisy o postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji. Konsekwentnie, zatem należy przyjąć, że odesłanie zawarte w art. 276 p.p.s.a. nie dotyczy przepisów dotyczących zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, a w szczególności art. 203, art. 204 i art. 207 § 2 p.p.s.a.

19 Z uwagi na powyższe i treść art. 200 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę zauważa, że w razie uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W takim przypadku, jako niezbędne koszty postępowania należy rozumieć koszty wynikające z udziału strony tylko w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż brak podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tegoż pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy (zob. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 52). Przypomnienia wymaga, że to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a., sądowe (por. uchwała NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07) i nie można ich interpretować rozszerzająco.

20 Z uwagi na powyższe, o zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 276 w zw. z art. 200 p.p.s.a.