Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2019 r., II FSK 2760/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2019 r., II FSK 2760/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma (sprawozdawca), Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 192/17 w sprawie ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 8 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 192/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z 8 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

3 Sąd pierwszej instancji podał, że w rozpoznawanej sprawie doręczenie tytułu wykonawczego z 1 czerwca 2007 r. nr [...] nastąpiło 26 czerwca 2007 r., zatem termin do wniesienia zarzutów upłynął 3 lipca 2007 r. Natomiast pismo pełnomocnika skarżącego, zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji nadano w urzędzie pocztowym 12 listopada 2015 r., tj. po upływie ponad 8 lat od dnia doręczenia tytułu wykonawczego. W ocenie tego Sądu organy administracji obu instancji prawidłowo uznały, że skarżący znacznie przekroczył termin do wniesienia zarzutów i w tej sytuacji nie były władne rozpoznać zarzutów merytorycznie.

4 Odnosząc się do formy prawnej jaką winno przybrać wydane przez organ rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepisy ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) – dalej "u.p.e.a." nie regulują wprost tego zagadnienia, a orzecznictwo sądów administracyjnym nie jest w tym zakresie jednolite. Zdaniem Sądu pierwszej instancji prawidłowym rozstrzygnięciem jest odmowa uwzględnienie zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Skoro przepis art. 34 § 4 u.p.e.a. przewiduje wydanie postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, to w każdej sytuacji gdy zarzutów nie można uwzględnić, czy to dlatego, że są niezasadne, czy nie zostały spełnione wymogi formalne do ich wniesienia (np. uchybiono 7-dniowemu terminowi do ich wniesienia), należy odmówić ich uwzględnienia.

5 Sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska skarżącego, że pełnomocnik strony postępowania w sprawie ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego jest także pełnomocnikiem w postępowaniu egzekucyjnym. Wyjaśnił, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca etap egzekucji administracyjnej musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu ma on prawo ustanowić pełnomocnika. Tym samym organy prawidłowo przyjęły, że pełnomocnictwo w postępowaniu egzekucyjnym może być udzielone po doręczeniu zobowiązanemu tytułu wykonawczego.

6 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku K. B. wniósł o jego uchylenie i rozpoznanie sprawy, względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

7 Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. art. 34 § 5 w zw. z art. 32 § 1, art. 33 pkt 1,7 i 8, art. 35 oraz art. 59 § 1 u.p.e.a., art. 216 § 1, art. 239b § 1 pkt 1 i 2, § 2 i § 3 w zw. z art. 218 oraz art. 137 § 4, art. 145 § 1-3 Ordynacji podatkowej.

8 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 3.1 Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

10 Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

11 Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

12 3.2 Autor skargi kasacyjnej oparł zarzuty o podstawę określoną w art.174 pkt 2 p.p.s.a. jednakże umieszczone w ramach tej podstawy przepisy prawa w żadnej mierze nie odnoszą się do przedmiotu niniejszej sprawy i tym samym nie pozwalają na dokonanie oceny legalności zaskarżonego wyroku. W skardze kasacyjnej nie dostrzeżono, że przedmiotem realizowanej przez Sąd pierwszej instancji kontroli była kwestia legalności postanowienia odmawiającego uwzględnienia zarzutów egzekucyjnych z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Poza przedmiotem tejże sprawy pozostają poruszane w skardze kasacyjnej kwestie zasadności zarzutów egzekucyjnych, czy też przebiegu postępowania dotyczącego nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.

13 Naczelny Sąd Administracyjny, dostrzegając nieadekwatność do przedmiotu sprawy zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej, wskazuje, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym. Jej obligatoryjnym elementem, jest ponadto przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej) określonego aktu prawnego, który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji, wskazanie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa. Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Znamiennym jest, że to sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej, jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. wyroki NSA: z 24 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 26/16, z 4 stycznia 2018 r. I FSK 675/16 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym zakresie zmian nie wprowadziła uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSA i WSA 2010, nr 1, poz. 1), w której stwierdzono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży, zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, ale i na czym naruszenie to polega (błędna wykładnia, niewłaściwe zastosowanie). Z kolei, przy zarzucie naruszenia prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przede wszystkim przedstawiać argumenty mające na celu wykazanie słuszności podstaw kasacyjnych. Z powyższego więc wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały wadliwie skonstruowane.

14 3.3 Poczynienie powyższych uwag było celowe z tego powodu, że w podstawach kasacyjnych rozpoznawanej skargi kasacyjnej nie zostały przytoczone adekwatne do przedmiotu zaskarżonego aktu administracyjnego przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy egzekucyjnej zobowiązany uchybił siedmiodniowemu terminowi do wniesienia zarzutów egzekucyjnych, co wynika przede wszystkim z bezspornego faktu, że doręczenie tytułu wykonawczego z dnia 1 czerwca 2007 r. nastąpiło 26 czerwca 2007 r. wobec powyższego termin do wniesienia zarzutów upłynął 3 lipca 2007 r. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji złożono natomiast 12 listopada 2015 r. Uchybienie to zobowiązywało zatem organ egzekucyjny do wydania postanowienia o odmowie uwzględnienia tychże zarzutów. W skardze kasacyjnej w żadnej mierze nie podważono zasadności tego rozstrzygnięcia. Nie sformułowano bowiem zarzutu naruszenia art.34 § 4 u.p.e.a. oraz art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. w związku z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego oraz w powiązaniu z właściwymi przepisami p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie nie mogło natomiast dojść do naruszenia powołanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 33 pkt 1,7 i 8, art. 35 oraz art. 59 § 1 u.p.e.a. ponieważ zarzuty egzekucyjne nie podlegały przez organ egzekucyjny merytorycznemu rozpoznaniu, nie mogły tym samym wywołać skutków opisanych w art.35 u.p.e.a., jak również organy w tym postępowaniu nie oceniały przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie dostarczył też argumentów w czym upatruje naruszenia art.32 u.p.e.a. Z pewnością natomiast zarzutu tego nie można oceniać w kontekście eksponowanego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej pominięcia w postępowaniu egzekucyjnym pełnomocnika skarżącego, bowiem w tym zakresie w skardze kasacyjnej odwołano się do przepisów Ordynacji podatkowej, a tych w postępowaniu egzekucyjnym nie stosuje się, co wynika z art. 18 u.p.e.a.

15 3.4 Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw dla uwzględnienia skargi kasacyjnej i oddalił ją w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.