Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2015 r., II FSK 2376/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2015 r., II FSK 2376/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku T. K. o wstrzymanie wykonania postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1959/14 w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 7 kwietnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia.

Uzasadnienie

2 II FSK 2376/15

UZASADNIENIE

3 Wyrokiem z dnia 20 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1959/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 7 kwietnia 2014 r., którym stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 20 stycznia 2014 r. odmawiające wstrzymania czynności egzekucyjnej w postaci licytacji nieruchomości skarżącej.

4 W skardze kasacyjnej od ww. wyroku skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach oraz ww. postanowienia Ministra Finansów. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jest osobą w podeszłym wieku i bardzo schorowaną, zaś kontynuacja postępowania egzekucyjnego z jedynego majątku, tj. nieruchomości stanowiącej jej jedyny majątek i zarazem miejsce, w którym spędziła niemal całe dotychczasowe życie, poniesie za sobą niezwykle ciężkie i nieodwracalne konsekwencje. Tym samym, zdaniem skarżącej, spełnione zostały obie przesłanki wymienione w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.".

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

7 Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże po przekazaniu sądowi skargi Sąd może – na wniosek skarżącego – wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, o czym stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a., przy czym katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty. Podkreślenia wymaga także, iż na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu Sąd nie bada zasadności samej skargi (skargi kasacyjnej). Celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia) jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania skargi (skargi kasacyjnej) przez sąd administracyjny.

8 Przesłankami wstrzymania danego aktu lub czynności jest niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym ustalenia w tym zakresie są możliwe tylko w oparciu o okoliczności konkretnej sprawy. O znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju.

9 Jak wskazuje się w piśmiennictwie, przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (por. T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2004, s. 146). Co do zasady, przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011).

10 Zauważyć trzeba, że postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r. Minister Finansów stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Akt taki nie podlega wykonaniu, tak więc nie można także wstrzymać jego "wykonania". Inaczej mówiąc, nie sposób uznać, że wstrzymanie wykonania przedmiotowego postanowienia przez Naczelny Sąd Administracyjny zmieniłoby w jakikolwiek sposób sytuację skarżącej w stosunku do tej, w której znajduje się ona wobec braku takiego działania.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zauważa przy tym, że przedmiotowym wnioskiem objęte zostało także postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 20 stycznia 2014 r. Podnieść w tym kontekście trzeba, że - jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt I FZ 404/11 (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA) - zwrot: "w granicach tej samej sprawy" (użyty w art. 134 p.p.s.a.), który określa ramy orzekania, należy interpretować na tle art. 3 § 2 k.p.s.a, który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także 135 p.p.s.a., który razem z art. 134 p.p.s.a. reguluje zakres sądowej kontroli. Art. 135 p.ps.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

12 Można powiedzieć, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne (por. postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 216/12, CBOSA). W związku z tym zakresem art. 61 § 3 objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Za takim rozumieniem omawianego zwrotu normatywnego pośrednio opowiedział się NSA w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r. (FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7). Stwierdził w niej mianowicie, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), wskazywał, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową.

13 Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w rozpoznawanej sprawie, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie jest możliwe wstrzymanie wykonania ww. postanowienia organu pierwszej instancji. Akt ten znajduje się bowiem poza zakresem przedmiotowym rozpoznawanej sprawy. Należy w tym miejscu podnieść, że przedmiotowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania postanowienia organu pierwszej instancji skarżąca próbowała objąć akt administracyjny, który znajduje się poza granicami niniejszej sprawy, rozumianej w sensie materialnym. Wszczęta skargą strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprawa sądowoadministracyjna dotyczy w zakresie przedmiotowym uchybienia terminu do wniesienia zażalenia i jest następstwem wydania przez Ministra Finansów postanowienia z dnia 7 kwietnia 2014 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 stycznia 2014 r. Obecna sprawa nie jest tożsama ze sprawą, w której organ pierwszej instancji wydał ww. postanowienie - sprawa, w której organ pierwszej instancji wydał swoje postanowienie odnosi się bowiem do wstrzymania czynności egzekucyjnej.

14 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.