Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2016 r., II FSK 2306/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2016 r., II FSK 2306/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca) Sędziowie NSA Jerzy Rypina Anna Świderska po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 1253/15 w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 26 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2016 r., I SA/GL 1253/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 26 sierpnia 2015 r.

3 Z uzasadnienia wyroku wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. jako organ egzekucyjny prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w oparciu o własne tytułu wykonawcze z dnia 4 stycznia 2012 r., obejmujące zaległości zobowiązanego w podatku od towarów i usług za okresy od maja do grudnia 2004 r., styczeń 2005 r. i okres od marca do sierpnia 2005 r., wystawione na podstawie decyzji ostatecznych Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach. Skargi strony na te decyzje zostały oddalone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a skargi kasacyjne od tych wyroków- oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wnioskiem z dnia 27 kwietnia 2015 r., sprecyzowanym w dniu 4 maja 2015 r., zobowiązany zwrócił się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych do czasu rozpatrzenia jego sprawy toczącej się przez Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu pod numerem PL64113. W skardze tej podniósł on zarzut dotyczący bezprawności działania organu egzekucyjnego w zakresie naliczenia odsetek za zwłokę i zasugerował ugodowe załatwienie sprawy z władzami polskimi w zakresie odstąpienia od egzekucji.

4 Organ egzekucyjny odmówił zawieszenia postępowania postanowieniem z dnia 26 maja 2015 r. uznając, że nie została spełniona żadna z przesłanek przewidzianych w art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz.1619 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a.".

5 Dyrektor Izby Skarbowej uznał zażalenie na to postanowienie za bezzasadne. Podzielił pogląd organu egzekucyjnego, że wskazana przez zobowiązanego przyczyna nie stanowi żadnej z przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, określonych w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a. Nie zachodziła także przesłanka z art.56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., bowiem postępowanie egzekucyjne prowadzone jest według przepisów obowiązujących w państwie Unii Europejskiej, właściwym dla zobowiązanego. Bez znaczenia w tej sprawie są argumenty zobowiązanego dotyczące nienależnie naliczonych odsetek za zwłokę, gdyż tego typu zagadnienia nie podlegają uregulowaniu przyjętemu w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zwrócił jednak uwagę, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone w części dotyczącej nienależnie naliczonych odsetek w wysokości 51 364,04 zł.

6 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podniósł ponownie, że tytuły wykonawcze zawierają szereg rażących wad, dyskwalifikujących je od chwili ich wystawienia, a organy skarbowe uchylają się od obowiązku merytorycznego rozpoznania wszystkich zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na ich podstawie, podnoszonych przez niego wielokrotnie.

7 Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi.

8 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Podkreślił, że przedmiotem jego oceny jest postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Argumenty skargi koncentrują się natomiast na wykazaniu bezprawności wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie rażąco wadliwych tytułów wykonawczych. Skarżący kwestionuje również zasadność wydanych wobec niego decyzji wymiarowych w podatku od towarów i usług. Prezentowane przez stronę zarzuty są zatem nieadekwatne do zaskarżonego rozstrzygnięcia. Mogłyby być podnoszone w zarzutach na postępowanie egzekucyjne lub w skardze na czynności egzekucyjne. Sąd przytoczył treść art. 56 § 1 u.p.e.a. i wyjaśnił, że zawieszenie postępowania polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek powstania przeszkód w prowadzeniu egzekucji do czasu usunięcia tych przeszkód . Chodzi tu o przeszkody, które powstały już w toku postępowania egzekucyjnego, a istnienie przeszkód ocenia się wg stanu z chwili rozpatrywania przez organ egzekucyjny wniosku o zawieszenie. Skarżący początkowo domagał się wstrzymania postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art.1a pkt 16 u.p.e.a., a następnie sprecyzował, że wnosi o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Sąd a quo zwrócił uwagę, że przesłanki zawieszenia postępowania zostały w sposób samodzielny uregulowane w u.p.e.a., stąd nie ma podstaw, żeby zastosować przesłankę określoną w art.97 § 1 pkt 4 k.p.a., związaną z wystąpieniem zagadnienia wstępnego. Odesłanie do innych ustaw w art.56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., jest odesłaniem do innych ustaw szczególnych, a nie do przepisów k.p.a. Art.18 u.p.e.a. nakazuje stosować przepisy k.p.a. jedynie odpowiednio, w zakresie nieuregulowanym w ustawie egzekucyjnej. Tym samym nie ma podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na zagadnienie wstępne.

9 Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł skarżący. Wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji i zwrot kosztów postępowania za obie instancje. Skargę kasacyjną oparł na naruszeniu prawa materialnego poprzez jego pominięcie i naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że wyrok zapadł "poza tzw. planem czasowym trwania postępowania głównego", tj. po wycofaniu przez organ egzekucyjny z obiegu własnych tytułów wykonawczych i po umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wyrok stał się zatem "nieprzydatny orzeczniczo, a utrzymana przez WSA materia w świetle rażącego naruszenia prawa przez organ- na tle bezprawnie uruchomionego postępowania egzekucyjnego przybiera postać groteski." Dalej wywodził, że doszło do rażącego naruszenia prawa przez organy, bowiem z mocy art.239 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej jako "O.p.", z mocy prawa nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji. O wstrzymanie wykonania wnosił zresztą skarżący, ale jego wniosek "został przeorientowany" przez wymuszenie zmian w jego treści pod dyktando pracowników Urzędu Skarbowego w B.

10 Skarżący zrzekł się rozprawy.

11 Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się do skargi kasacyjnej i nie wnosił o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.

14 Zgodnie z art.183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), dalej jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania. Oznacza to, że nie ma on uprawnienia do precyzowania czy formułowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej. To do strony wnoszącej środek odwoławczy należy sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich rozwinięcie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Pogląd ten wielokrotnie był prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo w wyrokach z dnia 8 grudnia 2008 r., I OSK 1924/07, z dnia 19 lutego 2009 r., II FSK 1150/07, z dnia 30 marca 2010 r., II FSK 1983/08, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

15 Skargę kasacyjną można oprzeć na jednej lub obu z dwóch podstaw kasacyjnych- naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych polega nie tylko na przytoczeniu treści art.174 p.p.s.a., ale także na wskazaniu konkretnych przepisów, które zostały naruszone, przypisaniu ich do właściwej podstawy kasacyjnej i wskazaniu formy naruszenia (w przypadku naruszenia prawa materialnego) lub wpływu na wynik sprawy (w przypadku uchybienia przepisom procedury). Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, czego przykładem są m.in. wyroki tego Sądu z dnia 7 września 2016 r., I OSK 755/16, z dnia 24 listopada 2014 r., II OSK 722/14, z dnia 2 kwietnia 2014 r., I OSK 614/13, z dnia 15 maja 2013 r., I GSK 227/12, z dnia 29 sierpnia 2012 r., I FSK 1560/11. Także w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r. I OPS 10/09 wskazano na obowiązek odniesienia się przez Naczelny Sąd Administracyjny do podstaw kasacyjnych, rozumianych jako wskazanie przepisów, które w ocenie strony zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji.

16 W niniejszej sprawie nie doszło do nieważności postępowania, o której mowa w art.183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie miał zatem powodów do działania z urzędu. W ramach podstaw kasacyjnych strona skarżąca nie przywołała natomiast żadnych przepisów, które zostały naruszone. Strona przytoczyła jedynie treść przepisu art.174 p.p.s.a. Także w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, które stanowi integralną część pisma zawierającego środek odwoławczy, nie rozwinięto zarzutów poprzez wskazanie naruszonych przepisów. Strona wskazała jedynie na art. 239 § 1 pkt 1 O.p., którego to przepisu Sąd a quo i organy egzekucyjne nie stosowały, przedmiotem rozstrzygnięcia nie było bowiem wstrzymanie wykonania decyzji, a zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Taki wniosek został bowiem ostatecznie złożony przez skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym i rozpoznany przez organy.

17 Z tych względów skargę kasacyjną oddalono na podstawie art.184 p.p.s.a.