Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., II FSK 2188/09

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., II FSK 2188/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędziowie: NSA Antoni Hanusz, WSA del. Beata Cieloch, Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2011 r. na rozprawie w Izbie Finansowej ze skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt I SA/Ol 497/09 w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 12 maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2002r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 L. K. wystąpił do Burmistrza Miasta R. z wezwaniem do zwrotu niesłusznie zapłaconego zobowiązania podatkowego za 2002 r., powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2003 r. potwierdzający rozwiązanie umowy dzierżawy gruntów z Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zdaniem Skarżącego skoro nie posiadał on tytułu prawnego do gruntów, to obowiązek podatkowy ciążył jego zdaniem na Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

3 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją ostateczną z dnia 17 stycznia 2006 r. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia 17 listopada 2005r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w dniu 20 lutego 2002 r. z upoważnienia Burmistrza Miasta R. przez Zastępcę Burmistrza w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2002r.

4 Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 października 2007r. (Sygn. akt I SA/Ol 412/07) uchylono zaskarżoną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

5 Pismem z dnia 28 stycznia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przekazało sprawę Burmistrzowi R. celem przeprowadzenia postępowania z rozdziału 17 działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej Ord.pod.).

6 Decyzją z dnia 25 kwietnia 2008 r. Burmistrz R. odmówił wznowienia postępowania w sprawie. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 października 2008 r. uchyliło decyzję Burmistrza R. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Burmistrz R. postanowieniem z dnia 27 października 2008r. wznowił postępowanie podatkowe zakończone decyzja ostateczną z dnia 20 lutego 2002 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2002 r.

7 Decyzją z dnia 22 grudnia 2008 r., Burmistrz odmówił uchylenia decyzji z dnia 20 lutego 2002 r. W uzasadnieniu wskazał, że powyższa decyzja była weryfikowana w trybie stwierdzenia jej nieważności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie i przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego i jest ostateczna. Podniesiono, że wymiar dokonany decyzją z dnia 5 lutego 2002 r. był prawidłowy, ponieważ podatnik korzystał z gruntów Skarbu Państwa dzierżawionych od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa od 14 lipca 1995 r. do 31 grudnia 2004 r. Odnośnie wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2003 r. sygn. akt I ACa 28/03 organ wskazał, że dotyczy on materii prawa cywilnego, a nie administracyjnego i nie odnosi się do kwestii podatków gminnych. Organ podkreślił, iż w stanie prawnym, którego sprawa dotyczyła obowiązek podatkowy w podatku rolnym i leśnym ciążył na podmiotach posiadających grunty Skarbu Państwa na podstawie zawartej umowy lub innego tytułu prawnego, ale także bezumownie.

8 W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, przyznał, że po rozwiązaniu z nim umowy dzierżawy w 1999 r. użytkował grunty bezumownie i był obciążany kosztami z tego tytułu, ale odbywało się to za akceptacją Oddziału Agencji w O. Podniósł, że podatek za 2002 r na podstawie decyzji wymiarowej zapłacił, gdyż jako duży kredytobiorca był zmuszony wykazać się zaświadczeniem o niezaleganiu z płatnościami wobec gminy, ZUS-u i Urzędu Skarbowego.

9 Decyzją z dnia 12 maja 2009 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż o wznowienie wystąpiła strona pierwotnego postępowania wskazując na nową okoliczność nie znaną organowi, tj. wydanie w dniu 9 kwietnia 2003 r. wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku (sygn. akt I A Ca 28/03), który potwierdził fakt wypowiedzenia i rozwiązania umowy dzierżawy.

10 Zdaniem organu odwoławczego nie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne ani nowe dowody istotne dla sprawy istniejące w dniu wydania przez podatkowy organ pierwszej instancji decyzji z dnia 20 lutego 2002 r., ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2002 r. Okoliczność rozwiązania umowy dzierżawy była znana organowi w chwili wydawania decyzji dnia 20 lutego 2002 r., ponieważ skarżący został nią opodatkowany jako posiadacz gruntów, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. (tj. Dz. U. z 1993 r., m 94, poz. 431 ze zm.) z tytułu bezumownego posiadania w 2002 r. gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego stanowiących własność Skarbu Państwa oraz na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (tj. Dz. U. z 2000 r, nr 56, poz. 679 ze zm.) z tytułu bezumownego posiadania w 2002 r. gruntów stanowiących lasy Skarbu Państwa. Ponadto organ podatkowy nie stwierdzi wystąpienia żadnej innej przesłanki z art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 zez m., dalej Ord.pod.), która uzasadniałaby uchylenie decyzji dotychczasowej, w trybie art. 245 § 1 pkt 1 Ord.pod.

11 W skardze na powyższą decyzję skarżący wnosząc o jej uchylenie, opisał stan faktyczny sprawy oraz przyznał, że po rozwiązaniu umowy dzierżawy, dalej faktycznie prowadził działalność rolniczą, ale ze względów ekonomicznych po 30 listopada 1999r., działalność była prowadzona w małym rozmiarze i w sposób ekstensywny. Wskazał również, że od kilku lat prowadzi spor z Gminą K. i Samorządowym Kolegium Odwoławczym, której finał nastąpił w wyroku NSA z dnia 12 czerwca 2007 r., II FSK 1511/06, podzielającym jego rację.

12 W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

13 Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 września 2009 r., sygn.akt I SA/Ol 497/09, oddalił skargę.

14 Sąd na wstępie stwierdził, iż zaskarżona decyzja wydana została w wyniku wznowienia postępowania. Wskazano, iż jedną z przesłanek wznowieniowych wymienionych art. 240 Ord. pod. jest ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. Wyjaśniono, że użyty w art. 240 § 1 pkt 5 Ord.pod. zwrot "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu. Ocena istotności nowych okoliczności lub dowodów została przez ustawodawcę pozostawiona w decyzji organów podatkowych rozstrzygających w danej sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, ani nowe dowody, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej i były nieznane organowi, który ją wydał. Sąd podkreślił, iż organ podatkowy słusznie przyjął, że wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2003 r., wydany po wymierzeniu skarżącemu w dniu 20 lutego 2002 r., zobowiązania podatkowego za 2002 r. potwierdził jedynie fakt rozwiązania umowy dzierżawy w dniu 30 listopada 1999 r. Kwestia rozwiązania tej umowy była znana organom podatkowym w momencie wydania decyzji z dnia 20 lutego 2002 r., ponieważ skarżący został zobowiązany do uiszczenia podatku jako posiadacz gruntów z tytułu bezumownego posiadania gruntów w 2002 r., wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, stanowiących własność Skarbu Państwa oraz z tytułu bezumownego posiadania gruntów w 2002 r., stanowiących lasy Skarbu Państwa.

15 Wskazano art. 3 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. i wyjaśniono, że treść powyższego przepisu została zmieniona nowelą z dnia 10 października 2002 r., z mocą obowiązując od dnia 1 stycznia 2003 r. Wówczas w przypadku braku umowy dzierżawy na grunty stanowiące własność Skarbu Państwa wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, obowiązek podatkowy ciążył na Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa.

16 Odnośnie art. 61 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach - obowiązującym do końca 2002 r., Sąd wskazał, że obowiązek podatkowy ciążył na osobach fizycznych, osobach prawnych, jednostkach nie mających osobowości prawnej, które posiadały lasy stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy na podstawie zawartej umowy lub innego tytułu prawnego, a także bezumownie. Powyższy przepis przestał obowiązywać z dniem 1 stycznia 2003 r., gdyż wówczas zaczęła obowiązywać ustawa z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym ( Dz.U. 2002 r., nr 200, poz. 1682).

17 Mając na uwadze powyższe przepisy Sąd stwierdził, iż skarżący był zobowiązany do uiszczenia w 2002 r. zarówno podatku rolnego jak i podatku leśnego. Przepisy będące podstawą naliczenia zobowiązania podatkowego skarżącego obowiązywały do dnia 1 stycznia 2003 r. W związku z powyższym słusznie przyjęto, iż nie wystąpiły w sprawie okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę z art. 240 §1 Ord.pod., a zatem nie było podstaw do uchylenia decyzji z dnia 20 lutego 2002 r. ustalającej wymiar zobowiązania podatkowego Skarżącemu za 2002 r.

18 Skarżący wniósł skargę kasacyjną i zaskarżając powyższy wyrok w całości zarzucił naruszenie:

19 1. art. 2 Konstytucji RP,

20 2. art. 120, art. 121, art. 122 Ord.pod.,

21 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 1 pkt 4 b) ustawy o podatku rolnym przez nieuzasadnione przyjęcie, że przedmiotem opodatkowania w decyzji Burmistrza z dnia 20.02.2002 r. są grunty wchodzące w skład Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, w sytuacji posiadania przez skarżącego przedmiotu opodatkowania bez tytułu prawnego.

22 Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.

23 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

24 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, przeto nie zasługuje na uwzględnienie.

25 O wyniku przeprowadzonej przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku przesądziły zasadnicze ułomności związane z powołaniem podstaw kasacyjnych. Kwestionując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zarzucono mu naruszenie art. 120, 121 i 122 Ord. pod. oraz art. 2 Konstytucji RP, a także naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci art. 3 ust. 1 pkt 4b ustawy o podatku rolnym, bez wskazania wszakże rodzaju uchybienia, którego miał się dopuścić sąd (błędna wykładnia albo niewłaściwe zastosowanie). Rzecz w tym, iż w sytuacji, gdy przedmiotem przeprowadzonego przezeń badania zgodności z prawem działania organu administracji publicznej (podatkowego) była decyzja wydana w rezultacie wznowienia postępowania podatkowego, ewentualny błąd tegoż organu można było rozpatrywać – w analizowanym stanie faktycznym i prawnym – jedynie w kategoriach naruszenia jednego z przepisów o podstawach wznowienia. Z uwagi na skierowane do organu podatkowego żądanie oraz treść zarzutów skargi, jak również samą ocenę sądu administracyjnego pierwszej instancji, umocowanie do sformułowania zarzutu naruszenia prawa w ramach postępowania kasacyjnego tworzył przepis art. 240 § 1 pkt 5 Ord. pod. w związku z odpowiednim przepisem p.p.s.a. Zamiast niego, powołano w skardze kasacyjnej inne przepisy, które nie pozostają w bezpośrednim związku z istotą rozważanej przez sąd kwestii. Co więcej, jak już zauważono, wskazując na naruszenie przepisu prawa materialnego, autor skargi kasacyjnej nie zadbał o skategoryzowanie podniesionego uchybienia (określenie kwalifikacji prawnej naruszenia prawa dostosowanej do uregulowania z art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Przywołanie – w oderwaniu od przepisu wyznaczającego przesłankę wznowienia postępowania – innych przepisów Ord. pod. (art. 120, 121 i 122 tej ustawy), a także art. 2 Konstytucji RP, nie dostarcza w żadnym wypadku argumentów, które przemawiałyby za uwzględnieniem wniesionego środka odwoławczego.

26 W tym stanie rzeczy, na mocy art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.