Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2019 r., II FSK 2184/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2019 r., II FSK 2184/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca - Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 1555/16 w sprawie ze skargi S.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z 2 marca 2017 r., I SA/Wr 1555/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił w całości skargę S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 6 października 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

3 2. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiodła skarżąca, wnosząc o uchylenie go w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

4 1. art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: "u.p.e.a.") przez jego niezastosowanie,

5 2. art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "o.p.") przez jego niezastosowanie,

6 3. art. 70 § 4 o.p. przez jego nieprawidłową wykładnię.

7 3. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstaw, dlatego należało ją oddalić. Z treści skargi kasacyjnej nie wynika bezpośrednio na jakich podstawach została wniesiona ponieważ nie zostały one wskazane. Tymczasem prawodawca wyraźnie wskazał na nie w przepisach art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Natomiast w petitum skargi kasacyjnej jej autor zarzuca Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu brak zastosowania przepisów art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zarzut ten nie znajduje uzasadnienia, ponieważ Sąd podczas kontroli zaskarżonego postanowienia uwzględnił jego treść. Odniósł się wyraźnie w swym wyroku do postępowania Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu trafnie uznając, że w badanym stanie faktycznym sprawy nie zaszła żadna z przesłanek określonych w art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy.

8 Tym bardziej nieuzasadniony jest zarzut kwalifikowanego tj. rażącego naruszenia przez Sąd tego przepisu. Autor skargi kasacyjnej nie stara się nawet precyzyjnie uzasadnić swego poglądu i wykazać na czym konkretnie polegało rażące naruszenie przepisów art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Należy jednocześnie podkreślić, że przytoczona jednostka redakcyjna, tj. pkt 2 zawiera szereg różnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Tym bardziej należy podkreślić, że skarga kasacyjna, jako szczególny środek prawny, powinna być sporządzona w sposób na tyle staranny by pozwolić stronom postępowania sądowoadministracyjnego bez trudu zidentyfikowanie zarzutów i poznać ich motywy. Nie jest zatem wystarczające wskazanie naruszonego przepisu bez powiązania go ze stanem faktycznym sprawy. Natomiast jego analiza akt sprawy wskazuje, że brak jest uzasadnionych podstaw by stwierdzić, iż organ nadzoru nie zastosował tych przepisów.

9 Bezzasadny jest również, wskazany jedynie w petitum skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia przepisu art. 70 § 1 o.p. z powodu jego niezastosowania. Również i w tym przypadku autor skargi kasacyjnej nie uzasadnia konkretnie tego stanowiska. Przytacza natomiast treść przepisu art. 70 § 4 pomijając znaczenie dla rozstrzyganej sprawy art. 70 § 1 o.p. Tymczasem konsekwencją przerwania lub braku przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest jego wygaśnięcie po upływie okresu, o którym mowa w art. 70 § 1 o.p.

10 Analizując zarzut naruszenia przez organ nadzoru przepisu art. 70 § 4 o.p. należy zwrócić uwagę, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Przepis ten nie wymagał szczególnej interpretacji jak chce tego autor skargi kasacyjnej tj. wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej. Jest on w pełni zrozumiały na tle bezspornego stanu faktycznego. Nie wymaga również interpretacji treść art. 1a pkt 12 w zakresie wskazanym przez autora skargi kasacyjnej, iż środkiem egzekucyjnym jest również egzekucja z innych wierzytelności.

11 Natomiast stan faktyczny sprawy pozwala przyjąć, że przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło w związku ze skutecznym zajęciem wierzytelności przez Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z tytułu kosztów postępowania sądowego przyznanych S. S. na mocy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 kwietnia 2009 r. Jednocześnie zauważyć należy, iż dokonana umową z 11 maja 2009 r. cesja wierzytelności S. S. na rzecz A. M. nie wpłynęła na skuteczność dokonanej czynności egzekucyjnej. Bezsporne jest bowiem, że w umowie przelewu zapisano, że cedent zobowiązuje się zawiadomić dłużnika o przelewie swojej wierzytelności z tytułu kosztów postępowania sądowego, w terminie nie dłuższym niż 7 dni od dnia zawarcia umowy. Bezsporne jest również, że dłużnik tj. Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu nie został poinformowany o przelewie wierzytelności. Nie było też innych podstaw faktycznych do zakwestionowania zajęcia egzekucyjnego wierzytelności organu podatkowego wobec S. S. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych należnego za 2001 r.

12 Należy jednocześnie zwrócić uwagę, iż przelew wierzytelności, stosownie do art. 509 k.c. jest umową, na podstawie której dotychczasowy wierzyciel (cedent) przenosi na rzecz osoby trzeciej (cesjonariusza) ogół uprawnień na przysługujących mu ze stosunku prawnego łączącego go z dłużnikiem. Zgodnie z art. 510 k.c., wierzytelność istniejąca, objęta umową przelewu, przechodzi z cedenta na cesjonariusza z chwilą zawarcia tej umowy. Umowa przelewu nie prowadzi do zmiany wierzytelności. Wywiera ona jednak skutek w stosunku do cedenta, cesjonariusza, dłużnika oraz innych osób trzecich. Dla skuteczności umowy cesji nie zostały przewidziane, jako warunki zawarcia umowy ani udział dłużnika, zgoda, czy nawet wiedza dłużnika o zbyciu wierzytelności. Po jego stronie powstaje obowiązek świadczenia w stosunku do nabywcy wierzytelności.

13 Jednak na zbywcę wierzytelności, zgodnie z przepisem art. 512 k.c., został nałożony obowiązek zawiadomienia dłużnika o przelewie wierzytelności. Przepis ten jest wyrazem ochrony dłużnika przed koniecznością powtórnego świadczenia na rzecz nabywcy wierzytelności. Ochrona taka przysługuje dłużnikowi działającemu w dobrej wierze, czyli takiemu, który nie został zawiadomiony przez wierzyciela o przelewie i wiedzy o nim nie uzyskał z innych źródeł. Taka sytuacja wynika z bezspornie ustalonego stanu faktycznego.

14 Natomiast zawiadomienie przez wierzyciela dłużnika, o którym stanowi art. 512 k.c., powinno konkretyzować przelaną wierzytelność, datę zawarcia umowy oraz indywidualizować osobę nabywcy wierzytelności. Może być dokonana w dowolnej formie, która będzie wystarczająca dla przekazania wszystkich niezbędnych elementów tego oświadczenia wiedzy. Natomiast dłużnik nie ma obowiązku dokonywania tego rodzaju ustaleń (por. uchwała Sądu Najwyższego Izba Cywilna z 26 lutego 2014 r. III CZP 110/13). W razie niedopełnienia przez wierzyciela obowiązku zawiadomienia dłużnika o przelewie, spełnienie świadczenia do rąk zbywcy wywiera skutek względem nabywcy. Dlatego nie znajduje uzasadnienia pogląd strony skarżącej, że zajęcie dokonane przez organ egzekucyjny wobec wierzytelności, której nie była właścicielem, nie było skuteczne, a co za tym idzie nie mogło być podstawą do przerwania biegu terminu przedawnienia.

15 Odnosząc przedstawione wyżej reguły zbywania wierzytelności do prowadzonego postępowania egzekucyjnego z wierzytelności, jaką posiadał organ podatkowy wobec S. S., i ustaleń faktycznych dokonanych w toku postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec S. S. i P. S., należy wysnuć wniosek, że w chwili zajęcia wierzytelności Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu nie miał wiadomości odnośnie przelewu wierzytelności na rzecz A. M. W tej sytuacji było dopuszczalne prowadzenie egzekucji z tej wierzytelności na rzecz organu podatkowego z tytułu należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. od małżonków P. S. i S.S. Wpływu na skutki zajęcia nie mogła mieć bowiem umowa cesji wierzytelności zawarta między S. S. a A. M. Nie doszło zatem, jak powiedziano wyżej, do wyłączenia ochrony dłużnika wierzytelności objętej przepisem art. 512 k.c. Dlatego czynności egzekucyjne zostały dokonane skutecznie.

16 W konsekwencji tych ustaleń należy stwierdzić, że nie doszło do naruszenia przepisów art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., ponieważ nie było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uchybiono również przepisom art. 70 § 4 ani art. 70 § 1 o.p., ponieważ skoro doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia, to w konsekwencji nie upłyną termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych na co wskazuje strona skarżąca. Zagadnienia te szczegółowo wyjaśniono w treści zaskarżonego wyroku.

17 Z tych przyczyn na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.