Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., II FSK 217/07

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., II FSK 217/07

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędziowie NSA: Antoni Hanusz (sprawozdawca), Włodzimierz Kubiak, Protokolant Agnieszka Lipiec, po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 października 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 977/05 w sprawie ze skargi T. I. M. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 17 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2) zasądza od T. I. M. sp. z o.o. z siedzibą w G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. kwotę 2212 (dwa tysiące dwieście dwanaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 II FSK 217/07

3 Uzasadnienie

4 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 13 października 2006 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gd 977/05, uchylił zaskarżoną przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością "M" decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 17 października 2005 roku w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 rok oraz określił, że rozstrzygnięcie to nie może być wykonane. Zaskarżonym do sądu aktem, uchylono w całości decyzję Wójta Gminy K. z dnia 20 grudnia 2004 roku i orzeczono o określeniu spółce wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 rok. Organ drugiej instancji argumentował, że w dniu 3 sierpnia 2004 roku Starosta Powiatowy orzekł o zmianie klasyfikacji gleboznawczej użytków gruntowych działek oznaczonych numerami [...], położonych w obrębie Ł. ark. 1 gm. K., stanowiących własność spółki. Działki o numerach 57/45-53 oraz 57/55-67 oznaczone wcześniej jako "użytki kopalne – K" sklasyfikowane zostały jako "nieużytki – N". Na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 121, poz. 844), grunty te do końca sierpnia 2004 roku podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, zaś po 1 września 2004 roku, uzyskawszy status "nieużytków N", zostały objęte zwolnieniem przedmiotowym na podstawie art. 7 ust. 1 pkt. 10 tej ustawy. W odniesieniu zaś do działek oznaczonych numerami 173/1 oraz 57/29, Kolegium stwierdziło, że zgromadzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy wskazywał, że na skarżącej spółce ciążył podatkowy obowiązek w podatku od nieruchomości. Świadczyła o tym treść znajdujących się w aktach wypisów z rejestru gruntów z dnia 15 września 2004 roku (działka nr 57/29 "Dr") oraz z dnia 11 października 2004 roku (działka nr 173/1 "Bp"). Kolegium powołało się w tym zakresie na art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1998 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 roku Nr 100, poz. 1086 z póz. zm.).

5 Kolegium nie uznało natomiast za zasadne obciążenie skarżącej spółki podatkiem od nieruchomości od działki oznaczonej numerem 200, położonej w obrębie Łapino wraz z wybudowanym na niej budynkiem, gdyż stosownie do treści odpisu z księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gdańsku (Kw Nr [...], właścicielem tej nieruchomości pozostawała spółka z o.o. "T".

6 Kolegium zastosowało także art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy w brzmieniu znowelizowanym ustawą z dnia 14 listopada 2003 roku o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 200, poz. 1953) i w odniesieniu do działek o nr 57/19, 57/21, 57/23 oraz 57/26 stanowiących drogi ("Dr"), orzekło o wyłączeniu spod obowiązku opodatkowania podatkiem od nieruchomości w 2004 roku.

7 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym wyroku ocenił, że skarga spółki z o.o. "M" na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2005 roku zasługuje na częściowe uwzględnienie. Sąd w pierwszej kolejności uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie uznało, że ostateczna decyzja Starosty Powiatowego z dnia 3 sierpnia 2004 roku mogła stanowić podstawę do zmiany klasyfikacji przedmiotowych gruntów w ewidencji i uzyskania przez nie statutu "nieużytków – N", a w konsekwencji objęcia ich zwolnieniem określonym w art. 7 ust. 1 pkt 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, niezależnie od daty ujawnienia treści tej decyzji w ewidencji gruntów i budynków. Sąd zakwestionował natomiast prawidłowość rozstrzygnięcia organu drugiej instancji w zakresie obciążenia spółki podatkiem od nieruchomości za 2004 rok od działek oznaczonych numerami 173/1 oraz 57/29. W kwestii działki nr 173/1 Sąd wskazał, że na rozprawie w dniu 13 października 2006 roku pełnomocnik skarżącej spółki złożył do akt sprawy odpis z księgi Wieczystej KW-93912, prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gdańsku na dowód, że właścicielem tej działki było "T" Sp. z o.o. Wpisu dokonano w dniu 12 listopada 2001 roku. W ocenie Sądu organy w tej sytuacji powinny w ponownym postępowaniu przeprowadzić dowód ze wskazanej powyżej Księgi Wieczystej celem ustalenia czy w 2004 roku właścicielem spornej działki była skarżąca spółka czy też spółka "T" Sp. z o.o. Czynności w tym zakresie pozwolą, w ocenie Sądu, stwierdzić na którym z podmiotów ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości za 2004 rok. W odniesieniu natomiast do działki nr 57/29 Sąd wskazał, że ze znajdującego się materiału dowodowego to jest wypisu z rejestru gruntów z dnia 15 września 2004 roku wynika, że działka ta stanowi drogę. To z kolei powoduje wyłączenie tej działki spod obowiązku podatku od nieruchomości stosownie do art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2004 roku. Wskazując na powyższe, Sąd zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) dalej u.p.p.s.a. oraz uchylił zaskarżoną decyzję.

8 3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżyło wskazany powyżej wyrok w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 141 § 4 u.p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z uwagi na brak wskazania konkretnego naruszenia przepisu prawa oraz niewykazania, iż naruszenie takie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach tego zarzutu wskazano także na zaniechanie w uzasadnieniu wyroku wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w odniesieniu do zanegowania przez Sąd ustalonego w toku postępowania podatkowego stanu faktycznego. Kolejny wskazany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczył naruszenia przez Sąd art. 133 § 1 zd. 1 u.p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w oparciu o stan faktyczny nie wynikający z akt sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zarzuciło również Sądowi naruszenie art. 106 § 3 u.p.p.s.a. w wyniku przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu (odpisu Księgi Wieczystej KW 93912 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gdańsku), który nie był dokumentem niezbędnym do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w rozpoznawanej sprawie. Ostatni wskazany w skardze kasacyjnej zarzut dotyczył naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) u.p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U Nr 137, poz. 926 ze zm.). Do tego naruszenia dojść miało w wyniku przyjęcia, iż w sprawie dokonano naruszenia innych przepisów postępowania, polegających na nierozpatrzeniu, w odniesieniu do działki nr 57/29, w sposób wyczerpujący całości materiału dowodowego i nie odzwierciedleniu stanowiska w tym zakresie w treści uzasadnienia decyzji.

9 Wskazując na powyższe zarzuty Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

10 4. Spółka "M" w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W ocenie spółki skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok nie naruszał prawa.

11 5. Rozpoznając niniejszą skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, wobec czego podlega uwzględnieniu. Rozstrzygnięcie dotyczące obciążenia skarżącej spółki podatkiem od nieruchomości za 2004 rok od działek oznaczonych numerami 173/1 oraz 57/29 jest błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dokonał bowiem błędnej wykładni treści przepisu art. 106 § 3 u.p.p.s.a., a następnie wadliwie go zastosował. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu sąd może na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów. Dopuszczenie dowodu z dokumentów może jednak mieć miejsce w sytuacji, gdy ich brak uniemożliwia w pełni skontrolowanie zgodności z prawem ustalenia stanu faktycznego przez organ, którego orzeczenie zaskarżono, a co za tym idzie, prawidłowości zastosowania normy prawa materialnego. Do przeprowadzenia postępowania dowodowego może dojść wyłącznie wówczas, gdy przeprowadzenie dowodów jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje przy tym nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Ograniczenie zakresu postępowania dowodowego oraz możliwości zgłaszania w tym zakresie wniosków wynika natomiast stąd, iż zgodnie z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie materiału faktycznego i dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym.

12 Tymczasem jak wynika z treści zaskarżonego wyroku sądu I instancji odpis z Księgi Wieczystej [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gdańsku jako środek dowodowy wskazujący, że właścicielem działki nr 173/1 było "T" spółka z o. o. z/s w Gdańsku, a nie "Maison" spółka z o. o. z/s w Gdańsku, złożono do akt sprawy na rozprawie. Strona skarżąca nie składała również, co istotne, wniosków dowodowych wskazujących na celowość włączenia tego dokumentu do akt toczącego się postępowania podatkowego. Nie odmówiły one zatem zbadania tego dokumentu oraz poddania go ocenie prawnej w ramach postępowania podatkowego. Nie był on więc znany organom podatkowym i nie mógł stanowić przedmiotu oceny prawnej dokonanej w ramach postępowania podatkowego. Natomiast wystarczającym dowodem w sprawie były, w uzasadnionej ocenie podatkowego organu odwoławczego, dane z dnia 15 września 2004 roku dotyczące działki nr 173/1 zaczerpnięte z wypisu ewidencji gruntów i budynków, a więc z dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisu art. 194 Ordynacji podatkowej.

13 Jeśli zatem wskazany na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku środek dowodowy w postaci odpisu z Księgi Wieczystej [...] nie był znany organom podatkowym w czasie postępowania podatkowego, to poddany może być on ocenie jedynie w trybie wznowienia postępowania podatkowego. Nie dostrzegł tego sąd administracyjny I instancji błędnie oceniając znaczenie procesowe złożonego dokumentu w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Sąd ten błędnie również wskazał na zwykły tryb postępowania podatkowego, w ramach którego powinna zostać dokonana ocena prawna tego środka dowodowego.

14 Wadliwe jest także rozstrzygnięcie Sądu wskazujące na nie wyjaśnienie przez organy podatkowe podstawy prawnej opodatkowania skarżącej spółki podatkiem od nieruchomości działki oznaczonej numerem 57/29. W zaskarżonej decyzji podatkowej wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazano, na str. 7, iż grunty obejmujące działkę o numerze 57/29 sklasyfikowano w ewidencji gruntów jako tereny komunikacyjne, to jest drogi. Wobec tego Kolegium prawidłowo uznało tę nieruchomość za wyłączoną spod opodatkowania. Podstawą prawną takiej kwalifikacji jest więc, zdaniem podatkowego organu odwoławczego, art. 2 ust 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

15 Powyższe uwagi wskazują na zasadność zarzutów kasacyjnych wskazujących zarówno na naruszenie przez sąd administracyjny I instancji art. 133 § 1, jak również art. 106 § 3 u.p.p.s.a. Uchybiając tym przepisom postępowania Sąd bezzasadnie zastosował art. 145 §1 pkt 1 lit c) u.p.p.s.a. uchylając zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Natomiast wskazując na uchybienia zaskarżonej decyzji, wadliwie je uzasadnił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszył więc dyspozycję 141 § 4 u.p.p.s.a. Sąd ten nie wskazał przy tym jakie przepisy naruszył podatkowy organ odwoławczy ustalając stan faktyczny sprawy. Jednocześnie przepisy materialnego prawa podatkowego, które w rzeczywistości legły u podstaw rozstrzygnięcia podatkowego wskazał błędnie jako przepisy nie zastosowane w sprawie.

16 Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono zgodnie z art. 203 pkt 1 tej ustawy i § 14 pkt 2 lit b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).