Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2013 r., II FSK 2126/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2013 r., II FSK 2126/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grzegorz Krzymień, Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska, Protokolant Dorota Żmijewska, po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Kr 430/11 w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2010 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od M. R. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę 925 (słownie: dziewięćset dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 430/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 1.451 zł. Przedmiotem rozpoznania Sądu była sprawa ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 grudnia 2010 r. w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2010 r.

3 Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Miasta C. z dnia 8 lipca 2010 r., nr [...]. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

4 W toku wszczętego z urzędu postępowania podatkowego organ podatkowy ustalił, że R. B. i M. R. w okresie od 1 stycznia 2010 r. do chwili obecnej pozostają współwłaścicielami środków transportowych podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych: w postaci samochodu ciężarowego marki KAMAZ 5511, samochodu ciężarowego marki JELCZ 325, ciągnika samochodowego marki JELCZ 317D oraz naczepy ciężarowej marki ZREMB NS-180. Podatnicy, pomimo wezwania organu podatkowego z dnia 9 marca 2010 r., nie złożyli deklaracji na podatek od środków transportowych DT-1 na 2010 r. ani też nie dokonali wpłat należnego podatku.

5 W związku z powyższym Burmistrz Miasta C. decyzją z dnia 8 lipca 2010 r., działając na podstawie art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod.") określił R. B. i M. R. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2010 r. w kwocie 6.264,00 zł, przedstawiając sposób wyliczenia należnego zobowiązania podatkowego.

6 W skardze na decyzję SKO skarżący wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę zaskarżonej decyzji przez uchylenie tej decyzji i ustalenie, że zobowiązanie w podatku od środków transportowych odnośnie M. R. w kwocie 6.264 zł nie istnieje. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa i interesu prawnego poprzez:

7 - sprzeczność istotnych ustaleń zawartych w zaskarżonej decyzji z treścią zebranych w sprawie dowodów przez bezzasadne ustalenie, że skarżący jako współwłaściciel środka transportowego, ma obowiązek uiścić podatek od środków transportowych i że obowiązek podatkowy w niniejszej sprawie nie wygasł, gdyż środki transportowe nie zostały wyrejestrowane i nie została wydana decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu,

8 - naruszenie art. 21 § 1 i § 3 w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 ord. pod. i art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 ze zm. – zwanej dalej "u.p.o.l.") przez ustalenie, że wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych wynosi 6.264,00 zł.

9 Zdaniem skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie udzieliło odpowiedzi na pytanie, czy M. R. miał obowiązek podatkowy od środków transportowych, nie ustaliło też, dlaczego skarżący nie złożył deklaracji podatkowych ani nie uwzględniło umowy spółki z dnia 2 stycznia 1995 r. Organ nie ustosunkował się do zeznań skarżącego i poprzestał na przytoczeniu przepisów prawnych. Tymczasem z zeznań tych wynika, że skarżący nie złożył deklaracji, ponieważ nie posiada środków transportowych ani też odpowiedniej dokumentacji, które przywłaszczył sobie współwłaściciel R. B. Następnie wyjaśnił, że o kradzieży zawiadomił policję, wykreślił z ewidencji swoją działalność gospodarczą oraz składał do Burmistrza Miasta C. wniosek o wyrejestrowanie przedmiotowych środków transportowych.

10 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

11 Sąd pierwszej instancji – uzasadniając rozstrzygnięcie – stwierdził, że skarga jest zasadna jednakże z zupełnie innych przyczyn niż te, które wskazano w środku zaskarżenia. Jak wynika z akt sprawy, Sąd Rejonowy w Chrzanowie Wydział I Cywilny, postanowieniem z dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I Ns 901/08 ustanowił dla nieobecnego i nieznanego z miejsca pobytu R. B., kuratora w osobie I. J.-pracownika Urzędu Miejskiego w C., celem reprezentowania jego praw w postępowaniu określenia zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych. W toku prowadzonego przed organem I instancji postępowania żadne z pism procesowych, jak również postanowienie o wszczęciu postępowania i decyzja organu I instancji nie zostały doręczone temu kuratorowi, natomiast decyzja organu odwoławczego została doręczona kuratorowi.

12 W ocenie WSA, opisane działania organów należy uznać za wadliwe. Sąd stwierdził, że w pierwszej kolejności należało bowiem ustalić ponad wszelką wątpliwość, do jakiej sprawy został ustanowiony kurator w sprawie zważywszy, że na dokumencie tym widnieje nr sprawy [...] i czy mógł również być kuratorem w sprawie dotyczącej podatku od środków transportowych za 2010 r. Jeżeli mógłby występować w sprawie nr [...] prowadzonej przez organ, to wszystkie pisma procesowe oraz akty administracyjne winny być kierowane także do tego kuratora. Jeżeli natomiast, kurator wprawdzie został ustanowiony, ale do innych spraw i postępowań administracyjnych, to organ dysponując pewną i potwierdzoną informacją, że R. B. rzeczywiście jest nieznany z miejsca pobytu winien rozważyć konieczność skorzystania z możliwości ustanowienia kuratora w przedmiotowej sprawie dotyczącej podatku od środków transportowych za 2010 r . i podjąć w trybie art. 138 ord. pod. stosowne działania. Tak się jednak nie stało i, w ocenie Sądu, stanowiło to naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, stanowiąc przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 240 § 1 pkt 4 ord. pod.

13 Sąd stwierdził, że organ winien wyjaśnić do działania w jakich konkretnych sprawach został ustanowiony kurator w osobie I. J. i czy jest uprawniony do działania w przedmiotowej sprawie. W przypadku negatywnej odpowiedzi, organ winien przeanalizować konieczność wystąpienia do Sądu w trybie art. 138 ord. pod. o ustanowienie kuratora oraz uwzględnić ocenę prawną i wskazania zawarte w uzasadnianiu wyroku.

14 Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 ord. pod., art. 138 § 1 i art. 148 § 1 i § 2 pkt 1 ord. pod., poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organów obydwu instancji w sytuacji, gdy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

17 Na wstępie trzeba wskazać, że zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a.

18 Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowadministracyjnego w sposób, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. W ramach tej podstawy autor skargi kasacyjnej musi bezwzględnie przywołać stosowane w toku sądowej kontroli administracji, a nie postępowania przed organami, przepisy postępowania sądowadministracyjnego zawarte w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2010 r., sygn. akt II FSK 760/09, LEX nr 745841).

19 Odnosząc się do zarzutów środka odwoławczego i wskazując na art. 148 § 1 i § 2 pkt 1 ord. pod. należy uznać, że rację ma SKO, iż postanowienie z dnia 29 kwietnia 2010 r. Nr [...] (k. 32 akt administracyjnych) o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia R. B. i M. R. - współwłaścicielom pojazdów - wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2010 r. zostało doręczone kuratorowi dla nieobecnego i nieznanego z miejsca pobytu R. B. – I. J. w dniu 29 kwietnia 2010 r. w siedzibie organu podatkowego, będącego jednocześnie miejscem jej pracy, co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem na ww. postanowieniu (k. 29 akt administracyjnych). Podobnie postanowienie z dnia 9 czerwca 2010 r. Nr [...] (k. 49 akt administracyjnych) o wyznaczeniu Panu R. B. i Panu M. R. 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie i decyzja organu I instancji z dnia 8 lipca 2010 r. [...] (k. 53 akt administracyjnych) zostały doręczone kuratorowi - Pani I. J. odpowiednio w dniu 9 czerwca 2010 r. i 8 lipca 2010 r. w siedzibie organu podatkowego, będącego jednocześnie miejscem pracy, co zostało potwierdzone jej własnoręcznym podpisem na tych dokumentach.

20 Powyższe oznacza, że pisma te, w tym postanowienie o wszczęciu postępowania i decyzja organu I instancji zostały doręczone kuratorowi, a tym samym nie ma podstawy do wznowienia postępowania zgodnie z art. 240 § 1 pkt 4 ord. pod.

21 Postanowieniem z dnia 24 października 2008 r. sygn. akt I Ns 901/08 (k. 3 akt administracyjnych) Sąd Rejonowy w Chrzanowie Wydział I Cywilny wyznaczył I. J. - pracownika Urzędu Miejskiego w C. - kuratorem dla nieobecnego i nieznanego z miejsca pobytu R. B., celem reprezentowania jego praw w postępowaniu określenia zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych. W sentencji tego postanowienia Sąd ustalił zakres uprawnień kuratora i zakres ten nie został zawężony do postępowania toczącego się przed organem I instancji pod nr [...] ani też do postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za konkretne lata. Nie zachodziła zatem potrzeba występowania do sądu powszechnego o ustanowienie kuratora celem reprezentowania praw R. B. w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2010 r., gdyż nieobecny i nieznany z miejsca pobytu R. B. prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Chrzanowie z dnia 24 października 2008 r. sygn. akt I Ns 901/08 miał ustanowionego kuratora celem reprezentowania jego praw w postępowaniu dotyczącym określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych. Natomiast zgodnie z treścią art. 138 § 1 ord. pod., organ podatkowy występuje do sądu z wnioskiem o wyznaczenie kuratora dla osoby niezdolnej do czynności prawnych lub osoby nieobecnej, jeżeli kurator nie został już wyznaczony.

22 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.