Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2015 r., II FSK 2104/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2015 r., II FSK 2104/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia WSA del. Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.D. i J.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Bd 920/12 w sprawie ze skargi A.D. i J.D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia w sprawie podatku od środków transportowych za 2007 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 920/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, oddalił skargę A. D. i J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 20 września 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza S. z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie określenia W. Z. nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2007 r.

3 Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

4 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bydgoszczy (SKO) postanowieniem z dnia 20 września 2012 r. utrzymało w mocy własne postanowienie odmawiające Skarżącym – J. D. i A. D. stwierdzenia nieważności postanowienia SKO w Bydgoszczy z dnia 24 maja 2012 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza S. z dnia 24 stycznia 2008 r. w sprawie określenia W. Z. nadpłaty w podatku od środków transportowych za 2007 r.

5 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że w przedmiotowej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził nadpłatę w podatku od środków transportowych za 2007 r. u W. Z., gdyż nie posiadał on tytułu prawnego do środka transportowego i nie ciążył na nim obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych. Kwestię nieskutecznego przeniesienia własności środka transportowego rozstrzygnął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 173/07.

6 Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, z uwagi na pominięcie ich, jako strony postępowania.

7 SKO w Bydgoszczy rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. odmówiło wszczęcia postępowania bowiem postępowanie podatkowe zakończone przedmiotową decyzją dotyczyło wyłącznie interesu prawnego podatnika –W. Z. jako osoby, która uiściła nienależny podatek.

8 Na podstawie art. 133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 137, poz. 926 ze zm. dalej "O.p.") wskazano, że Skarżący w tej sprawie, nie mieli przymiotu strony. W konsekwencji SKO stwierdziło, iż decyzja, dotycząca interesu prawnego innej osoby, nie mogła być im doręczona. Nie mogli oni żądać stwierdzenia nieważności decyzji, która nie dotyczy ich praw i obowiązków.

9 Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia zarzucając, że winno ono być wydane w formie decyzji.

10 SKO postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia 24 maja 2012 r. Zdaniem organu wnioskodawcy stwierdzenia nieważności, którzy nie posiadali przymiotu strony w postępowaniu podatkowym w sprawie nadpłaty podatku nie mogli skutecznie kwestionować wydanego w tej sprawie postanowienia objętego wnioskiem w sprawie stwierdzenia nieważności.

11 W zażaleniu na to postanowienie Skarżący wskazali, że powinni zostać uznani za stronę w przedmiocie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji.

12 SKO w Bydgoszczy ponownie rozpatrując sprawę wskazało na brak przymiotu strony w postępowaniu wymiarowym dotyczącym nadpłaty, jak również konsekwentnie, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wydanej w tamtej sprawie decyzji, gdyż dotyczyło ono wyłącznie interesu prawnego podatnika – W. Z. Skarżący nie mogli więc żądać stwierdzenia nieważności decyzji gdyż nie dotyczyła ich praw i obowiązków.

13 SKO zaznaczyło, iż przedmiotem postępowania w związku ze złożonym zażaleniem nie jest merytoryczne badanie sprawy, jak tego chcą Skarżący, a jedynie stwierdzenie, czy zasadnie odmówiono wszczęcia postępowania postanowieniem z dnia 24 maja 2012 r. Organ odwoławczy nie stwierdził także podnoszonych przez Skarżących przesłanek zawartych w art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Organ podkreślił, nadpłatą mogą być wyłącznie kwoty wpłacone na rzecz organu podatkowego przez podmioty stosunku prawnopodatkowego (podatników, płatników, inkasentów, spadkobierców podatnika, osoby trzecie wymienione w art. 107 O.p.), do których Skarżący nie należą.

14 Skarżący w skardze do sądu administracyjnego wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, podnosząc, że złożony przez nich wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza S. powinien być rozpatrzony w trybie art. 247 w związku z art. 133 O.p. Zarzucili, iż pominęło ich, jako stronę postępowania, naruszając art. 165a § 1 O.p.

15 Zdaniem Skarżących mają oni faktycznie interes prawny w działaniach organu podatkowego pierwszej instancji a decyzja Burmistrza, jako dotknięta rażącą wadą powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego. W ocenie Skarżących pojazd jest własnością W. Z., co wynika z umowy kupna-sprzedaży z dnia 1 lutego 2007 r. W ocenie Skarżących, organ podatkowy nie był właściwy do stwierdzania tytułu posiadania własności środka transportowego.

16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. (sygn. akt I SA/Bd 920/12) oddalił skargę.

17 Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - dalej jako "P.p.s.a." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy stwierdził, iż zaskarżone w sprawie rozstrzygnięcie organów wydane zostało w prawidłowej formie - postanowienia. Przedmiotem postępowania był wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Znajdował w tym przypadku zastosowanie art. 219 O.p. z którego wynika, że w przypadku postanowień o ile zachodzi zastosowania art. 248 § 3 O.p., wydaje się zamiast decyzji postanowienia. WSA odwołując się do treści art. 133 O.p. wskazał, iż Skarżący w skardze ani we wniosku nie powołali się na przynależność, do którejś z wymienionych wyżej grup podmiotów, lecz na podstawie samodzielnie postrzeganego interesu faktycznego uznają siebie, wbrew przepisom, za uprawnionych do działania w cudzej sprawie.

18 Argumenty Skarżących, co do własności spornego pojazdu uznano za mogące stanowić podstawę w sprawie, o ile taka zostanie zainicjowana, w zakresie ich własnego zobowiązania podatkowego. Jednocześnie stwierdzono, iż postępowanie dotyczące innego podmiotu (uznanie, że ciąży na nim obowiązek podatkowy lub nie) nie przesądza jeszcze o statusie Skarżących w tym zakresie.

19 Sąd uznał za zasadne stanowisko organów w świetle art. 248 § 1 O.p. który inicjatywę (oprócz samego organu) wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przyznaje stronie. Końcowo uznano, iż krąg osób, które mogą uczestniczyć w postępowaniu w charakterze strony nie jest dowolny i nie zależy od subiektywnego odczucia danego podmiotu, że dana sprawa go w jakimś zakresie dotyczy.

20 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które pozbawiły Skarżących prawa do udziału w postępowaniu administracyjnym i skutecznego wnoszenia środków zaskarżenia, w tym prawa do zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

21 Mając powyższe na uwadze Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylnie zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy, oraz poprzedzającego go postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do merytorycznego rozpoznania. Wnioskowali również o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej związanej z wniesieniem niniejszej skargi, udzielonej Skarżącym z urzędu w wysokości zgodnej z normami przepisanymi.

22 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

23 Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

24 Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej.

25 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie nie zasługiwały postawione w skardze kasacyjnej zarzuty. Dotyczyły one naruszenia przepisów prawa procesowego, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., choć autor skargi kasacyjnej wadliwie wskazał art. 174 pkt 1 P.p.s.a. dotyczący naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

26 Natomiast zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie dotyczącej naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

27 Jednakże wskazany w skardze kasacyjnej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. ma charakter zbyt ogólny aby mógł stanowić samodzielną podstawę skargi kasacyjnej. Przepis ten dotyczy bowiem wszelkich przepisów procesowych. Nadto należy mieć na uwadze, że Sąd I instancji nie stosował tego przepisu albowiem oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.

28 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił w sposób wystarczający sformułowanej w niej tezy, że postępowanie administracyjne dotknięte było wadami, które pozbawiły stronę w nim udziału. Skarga kasacyjna nie zawiera bowiem choćby wskazania przepisów procesowych, które miały zostać naruszone przez organy administracyjne ze skutkiem ograniczającym udział strony w postępowaniu.

29 Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w pkt 25 i 26 zaskarżonego wyroku zawarto analizę przepisów określających kto jest stroną postępowania podatkowego. Z analizy tej wynika, że Sąd I instancji za prawidłowe uznał stanowisko organów, że skarżący nie będąc stroną postępowania podatkowego w przedmiocie nadpłaty w podatku od środków transportu prowadzonego w stosunku do W. Z. nie mogą być uznani za stronę postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tej sprawie.

30 Niezasadne jest zatem zawarte w skardze kasacyjnej stanowisko jakoby Sąd I instancji miał obowiązek ustalić, czy skarżący faktycznie należą do kręgu podmiotów wskazanych w art. 133 O.p. będących stroną postępowania podatkowego w sytuacji, gdy skarżący nie wykazali, że do kręgu tego należą. Należy mieć też na uwadze, że w toku postępowania przed Sądem I instancji skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należało oczekiwać działania zgodnego z ich interesem również w zakresie argumentów w powyższym zakresie.

31 Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.