Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2015 r., II FSK 2061/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2015 r., II FSK 2061/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia WSA del. Cezary Koziński, Protokolant Maja Fabrowska, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 73/14 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 73/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 24 grudnia 2010 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

3 Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.

4 Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 28 kwietnia 2003 r., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za poszczególne miesiące 2000 r. i 2001 r. W dniu 12 kwietnia 2010 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. wystawił kolejne tytuły wykonawcze o numerach od [...] i następnie, działając, jako organ egzekucyjny, dokonał na podstawie art. 79 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a."), zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu doręczono skarżącemu dnia 14 kwietnia 2010 r.

5 W piśmie z dnia 19 kwietnia 2010 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "anulowanie przysłanych tytułów wykonawczych", podnosząc, "że ciążący na nim obowiązek został wykonany, cała bowiem zaległość była spłacana w comiesięcznych ratach".

6 Powyższe pismo Dyrektor Oddziału ZUS zakwalifikował jako zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut rozłożenia na raty obowiązku objętego tytułami wykonawczymi o nr: [...] do [...] oraz oddalił, jako nieuzasadniony, zarzut wykonania obowiązku objętego tymi tytułami wykonawczymi. Jednocześnie organ egzekucyjny postanowieniem z tego samego dnia uznał za zasadny zarzut wykonania obowiązku, co do należności objętych tytułami od [...]

7 Ponadto, przyznając że faktycznie doszło do niesłusznego objęcia postępowaniem egzekucyjnym należności za okres dochodzony na podstawie uprzednio wystawionych tytułów wykonawczych, postanowieniem z dnia 26 października 2010 r. organ umorzył postępowanie egzekucyjne objęte tytułami o numerach [...].

8 Wszystkie powyższe postanowienia zostały przez skarżącego zaskarżone.

9 Dyrektor Izby Skarbowej we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniami z dnia 24 grudnia 2010 r. utrzymał w mocy postanowienia organu I instancji w przedmiocie uznania za zasadne zarzutów i w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

10 Na powyższe postanowienia skarżący wniósł jednobrzmiące skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podtrzymał dotychczasowe zarzuty, podkreślając, że wszystkie postanowienia dotyczą w istocie jednej kwestii zaś wydawanie wielu rozstrzygnięć jest w istocie sztuczne i służy jedynie komplikowaniu sprawy.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 23 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wr 398/11, uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że skarga jest zasadna, jednak z innych względów niż w niej podniesione. W ocenie Sądu pierwszej instancji zaskarżone postanowienie naruszało ogólne przepisy o postępowaniu administracyjnym wyrażone w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), w tym przede wszystkim zasadę legalizmu (art. 6 k.p.a.), praworządności, prawdy obiektywnej, wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 k.p.a.) w szczególności przez wadliwe uzasadnienie, ale także niejasne brzmienie osnowy postanowienia.

12 Od powyższego orzeczenia zarówno skarżący jak i Dyrektor Izby Skarbowej wywiedli skargę kasacyjną.

13 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzuty sformułowane w obydwu skargach kasacyjnych okazały się zasadne, w związku z czym, uwzględniając je, uchylił w całości zaskarżony wyrok do ponownego rozpatrzenia (wyrokiem z dnia 4.12.2013 r. sygn. akt II FSK 87/12). Podkreślił, ze stopień niespójności uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji, jak też jego niedostosowanie do materiału zgromadzonego w aktach sprawy, są na tyle znaczne i oczywiste, że pozwalają mówić o uchyleniu się od kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia.

14 Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku (cytowanym na wstępie) wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie "kasacyjne" Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu, który uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kontrola Sądu ograniczyła się wobec tego jedynie do oceny czy prawidłowo organ uznał, że zaistniała przesłanka określona w art.138 § 2 k.p.a. Zdaniem Sądu, zasadnie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że organ egzekucyjny winien uzupełnić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy; zwłaszcza, że przekazane w dniu 15.12.2010 r. zestawienie kwot wyegzekwowanych nie zawierało informacji o sposobie zaliczenia wpłaty dokonanej w dniu 01.04.2009 r. Wyjaśnienie powyższej kwestii miało, zdaniem Sądu, istotny wpływ na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie zgłoszonego zarzutu. W tak ustalonym stanie faktycznym, organ nadzoru nie miał możliwości odniesienia się i dokonania oceny rozstrzygnięcia kwestii pozostałych zarzutów, wniesionych przez Stronę. Dyrektor Izby Skarbowej wobec nieustalonego stanu faktycznego nie wypowiadał się odnośnie pozostałych zarzutów podniesionych w zażaleniu, w tym zarzutu rozłożenia na raty.

15 Przedmiotowemu wyrokowi Skarżący zarzucił naruszenie art. 33 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z art. 1 § 2 w zw. z art. 3 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 151 w zw. , art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez niezastosowanie, w wyniku czego sąd administracyjny I instancji zamiast uznać otrzymany dokument jako decyzję o rozłożeniu na raty, stwierdził, że nie jest to decyzja tylko wewnętrzna korespondencja ZUS, która nigdy nie została skierowana w stronę skarżącego. Powyższy błąd skutkować będzie nieuznaniem zarzutu rozłożenia na raty zaległości. wynikiem czego organ egzekucyjny I instancji będzie kontynuował postępowanie egzekucyjne związany wykładnią sądu administracyjnego I instancji. Nadto wyrokowi zarzucono naruszenie z art. 190 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez nieustosunkowanie się w całości do wskazań i ustaleń poczynionych przez Naczelny Sąd Administracyjny.

16 Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie przedmiotowego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy w całości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm obowiązujących za obydwie instancje.

17 Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej.

20 Na początek przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione w sposób spełniający wymogi wynikające z regulacji prawnych art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

21 Nietrafny jest zarzut naruszenia art. 190 p.p.s.a.

22 Orzekając uprzednio w sprawie (II FSK 87/12) Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawił sensu stricte wykładni prawa, o której mowa w przywołanym powyżej przepisie. Sąd, uchylając zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, sformułował wprawdzie określone oceny prawne ale wyłącznie w zakresie wskazań dalszego postępowania w sprawie – zgodnie z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawił przesądzającej w sprawie wykładni prawa. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. natomiast nie przedstawiono.

23 Zarzut kasacyjny naruszenia art. 33 pkt 2 u.p.e.a. jest przedwczesny, a przez to nieuzasadniony.

24 Wnoszący skargę kasacyjną pomija całkowicie okoliczność, że zaskarżone do Sądu pierwszej instancji postanowienie organu egzekucyjnego drugiej instancji zasadniczo nie przesądzało sprawy ad meritum, w tym w zakresie możliwości zastosowania art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Organ administracyjny drugiej instancji wydał postanowienie na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a., którym uchylił wymienione w nim postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, w celu przeanalizowania wpłat zobowiązanego oraz ich rozliczeń i zarachowań a także ustosunkowania się do argumentacji o rozłożeniu świadczeń na raty i ewentualnego wezwania strony do sprecyzowania zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Wymienione powyżej przepisy, na podstawie których wydane zostało zaskarżone do Sądu pierwszej instancji postanowienie, nie stanowiły natomiast przedmiotu zarzutów niniejszej skargi kasacyjnej.

25 Z tych powodów, skargę kasacyjną, jako pozbawioną dostatecznych - adekwatnych do sprawy podstaw prawnych, na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.