Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2020 r., II FSK 1953/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2020 r., II FSK 1953/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej V. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 1078/18 w sprawie ze skargi V. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od V. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 5400 (słownie: pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z 13 lutego 2019 roku, sygn. akt III SA/GI 1078/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę V. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 17 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

3 2. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku V. M. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

4 Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

5 1) naruszenie art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. przez oparcie się przez sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy podatkowe w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 121, 122, 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi zamiast uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości;

6 2) naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. polegające na nieprzeprowadzeniu dowodów wnioskowanych przez skarżącego, a niezbędnych do wyjaśnienia istotnych faktów, tj. naruszenie przepisu art. 188 w zw. z art. 229 Ordynacji podatkowej.

7 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 3.1 Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw.

9 Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi.

10 Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest także wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

11 3.2 Strona skarżąca podniosła zarzuty procesowe oparte na podstawie kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie. W związku zaś z tym, że stan prawny i faktyczny sprawy, w tym zarzuty skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie, pozostają tożsame ze sprawą ze skargi kasacyjnej drugiego członka zarządu R. spółki z o.o. w W. – P. B., Naczelny Sąd Administracyjny przedstawi poniżej uzasadnienie analogiczne jak w sprawie objętej sygn. akt II FSK 1547/19.

12 3.3 Według postanowień art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przepisanym dla każdego pisma procesowego powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym zarzucane naruszenie przepisów polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny.

13 Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.

14 Przypomnieć należy, że z uwagi na wymogi formalne, które musi spełniać skarga kasacyjna, a także skutki niedochowania tych wymogów, w szczególności mających charakter konstrukcyjny i dotyczących podstaw kasacyjnych, wprowadzono przymus adwokacko-radcowski (w sprawach obowiązków podatkowych skargę kasacyjną sporządzić może także doradca podatkowy) w celu zapewnienia stronie niemającej odpowiedniego przygotowania prawniczego możliwość skutecznego wniesienia takiego sformalizowanego środka odwoławczego. Zatem profesjonalny pełnomocnik powinien dołożyć co najmniej należytej staranności przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, a więc nie tylko oprzeć ją na prawidłowych podstawach kasacyjnych, ale również uzasadnić wnoszone zarzuty w sposób klarowny, logiczny i czytelny. Tych cech nie można przypisać uzasadnieniu rozpoznanej skargi kasacyjnej.

15 3.4 W niniejszej sprawie, co istotne, autor skargi kasacyjnej zdawkowo odniósł się do kwestii mających elementarne znaczenie dla rozstrzygnięcia podjętego przez sąd pierwszej instancji. W przeważającej mierze jedynie dosłownie powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.

16 Tymczasem szereg kwestii został już przez sąd pierwszej instancji wyjaśniony i prawidłowo oceniony. W sytuacji, gdy pełnomocnik nie wnosi do sprawy jakiejkolwiek nowej argumentacji, w wielu przypadkach wypowiedź WSA jawi się nie tylko jako prawidłowa, ale i jako wyczerpująca wszystkie wątpliwości strony.

17 Tak też nie został uzasadniony pierwszy z zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Na podstawie lektury uzasadnienia nie sposób wywieść w jakich konkretnie ustaleniach WSA naruszyć miał wskazane w tym zarzucie przepisy i w jaki sposób sąd ten dokonał nieprawidłowej aprobaty dla decyzji organów podatkowych, które miały naruszać stosowne, powołane przez stronę, artykuły Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu tego zarzutu opisano przebieg dotychczasowego postępowania bez wskazywania dokładnie gdzie pełnomocnik dopatruje się uchybienia, jakie zarzuca wyrokowi sądu pierwszej instancji. Zauważyć można, że uzasadnienie skargi kasacyjnej, które liczy 10,5 strony maszynopisu A4, na 9,5 stronach poświęcone zostało opisowi dotychczasowego postępowania w sprawie i przepisów znajdujących w niej zastosowanie. Pół strony stanowi uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, kolejne pół to dwa akapity rozwijające drugi z zarzutów skargi kasacyjnej.

18 3.5 Drugi z zarzutów skargi kasacyjnej oparty został na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. (w powiązaniu z art. 188 oraz 229 Ordynacji podstawowej). Wyjaśnić można, że przepis ten stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co do zasady nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżoną decyzję (zob. wyrok NSA z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3208/18 - dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.

19 Podnieść należy, że w uzasadnieniu skarżonego wyroku WSA wyjaśnił, że we wniosku dowodowym strona nie wskazała prócz ogólnego sformułowania, jakie okoliczności jakie dokumenty miałyby potwierdzać, tym bardziej, że miała do nich dostęp i mogła szczegółowo je powołać. Twierdzenia te nie zostały podważone w skardze kasacyjnej. Wyjaśnić można, że NSA podziela stanowisko WSA w przedmiotowym zakresie. Dodać należy, że strona nie wskazała konkretnych okoliczności, które miałyby wynikać z przedmiotowych dokumentów, a które miałyby służyć wykazaniu, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy strony. Ogólne powołanie się na dokumentację znajdującą się w innych aktach, bez wskazania na to, jakie braki zawierają akta postępowania i w jaki sposób ich uzupełnienie wzbogaciłoby obraz zrekonstruowanego stanu faktycznego, nie może zasługiwać na aprobatę. Nie ma zarazem racji autor skargi kasacyjnej, gdy w ramach omawianego zarzutu wskazuje, że ustalenie właściwego momentu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wymaga dowodu z opinii biegłego. Po pierwsze, ustawodawca nie przewidział takiego wymogu, po drugie, w niniejszej sprawie ustalenia w tym zakresie zostały wnikliwie przedstawione i uargumentowane przez sąd pierwszej instancji. Ogólne wskazanie, że biegły ustaliłby ten moment inaczej, bez wyjaśnienia, dlaczego jego opinia miałaby się różnić od stanowiska przedstawionego przez organ, z którym zgodził się WSA, stanowi niedostateczne uzasadnienie omawianego zarzutu.

20 3.6 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).