Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2013 r., II FSK 1830/12

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2013 r., II FSK 1830/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Protokolant Katarzyna Domańska, po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. Zakładów [...] "F." sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 12/12 w sprawie ze skargi G. Zakładów [...] "F." sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 27 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2005 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 27 października 2011 r. nr [...], 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. na rzecz G. Zakładów [...] "F." sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 18.396 (słownie: osiemnaście tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia 27 października 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta G. (dalej Prezydent Miasta) z dnia 21 grudnia 2010 r., ustalająca "F." Sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej Spółka) zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2005 r. w kwocie 2.783.488,10 zł.

3 Stan faktyczny ustalony i przyjęty w sprawie przedstawiał się następująco:

4 Prezydent Miasta stwierdził, że Spółka składając deklarację w podatku od nieruchomości za 2005 r. wyłączyła z opodatkowania nieruchomości podlegające – jej zdaniem – zwolnieniu od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm., dalej u.p.o.l.) tj. budowle infrastruktury portowej oraz zajęte pod nie grunty i postanowieniem z dnia 21 października 2010 r. z urzędu wszczął postępowanie w sprawie określenia zobowiązania z ww. tytułu w prawidłowej wysokości.

5 Organ stwierdził, że Spółce nie przysługuje zwolnienie od podatku przewidziane w art.7 ust.1 pkt 2 u.p.o.l. w stosunku do wskazanych budowli. Odwołał się do definicji pojęć zawartych w ustawie z 20 grudnia 1996 r. o portach i przystaniach morskich (Dz.U. z 2002 r., Nr 110, poz. 967 ze zm) i przytoczył treść art. 2 pkt 4 tej ustawy. Organ podniósł, że obiekty wskazane przez Spółkę są wprawdzie budowlami w rozumieniu prawa budowlanego oraz położone są w granicach portu morskiego, jednak nie są one ogólnodostępne i nie są przeznaczone na świadczenia usług przed podmiot zarządzający tym portem, utworzony na podstawie ustawy o portach i przystaniach morskich. Obiekty te nie zostały także wymienione w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 marca 2005 r. w sprawie określenia akwenów portowych oraz ogólnodostępnych obiektów, urządzeń i instalacji wchodzących w skład infrastruktury portowej dla portów oraz o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Dz.U. Nr 42, poz.407) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 grudnia 2003 r. (Dz.U. Nr 219 poz.2160). Tym samym budowle te i zajęte pod nie grunty nie są objęte zdaniem organu zwolnieniem podatkowym przewidzianym w art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.

6 Spółka w odwołaniu od powyższej decyzji domagała się jej uchylenia, zarzucając naruszenie art. 7 ust.1 pkt 2 u.p.o.l. i art. 2 pkt 4 ustawy o portach i przystaniach morskich oraz art.92 i 217 Konstytucji RP. Zarzuciła także błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że należące do Spółki budowle, znajdujące się na spornym gruncie, nie są ogólnodostępne, nie są związane z funkcjonowaniem portu, nie są przeznaczone do wykonywania przez podmiot zarządzający portem zadań polegających na świadczeniu usług związanych z korzystaniem z infrastruktury portowej, a zatem nie stanowią infrastruktury portowej zgodnie z art. 2 pkt 4 ustawy o portach i przystaniach morskich. Spółka podniosła także naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 121 § 1, art. 122, art. 139, art. 187 § 1, art. 190, art. 207 i art.210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005 r. Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.) przez brak dokonania wnikliwej oceny zebranego w toku postępowania materiału dowodowego.

7 Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 października 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

8 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z decyzją ją poprzedzającą, zarzucają naruszenie przepisów:

9 - art. 121 § 1, art.122, art. 139, art. 187 § 1 i 3, art. 207 i art. 210 § 4 O.p. polegające na niewyjaśnieni wszystkich istotnych w sprawie okoliczności, błąd w ustaleniach faktycznych i nie odniesienie się do kwestii ogólnodostępności budowli i ich związku z funkcjonowaniem portu;

10 - art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., art. 2 pkt 4 ustawy o portach i przystaniach morskich, art. 92 i 217 Konstytucji RP poprzez odmowę zastosowania zwolnienia podatkowego do budowli infrastruktury portowej.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z dnia 29 lutego 2012 r., sygn.akt I SA/Gd 12/12, oddalił skargę.

12 Sąd podkreślił, że ze stanu faktycznego sprawy ustalonego i ocenionego przez organy nie wynika, że w analizowanym okresie podatkowym skarżąca była podmiotem, który na podstawie określonego tytułu prawnego wykonywał w ramach zarządzania portem zadania w postaci świadczenia usług związanych z korzystaniem z infrastruktury portowej w rozumieniu art. 2 pkt 4 w zw. z art. 7 ust 1 pkt 5 ustawy o portach i przystaniach morskich, ani, że usługi te na spornym nabrzeżu wykonywane były przez podmiot zarządzający portem. Usługi te świadczone były na podstawie umów zawartych ze Spółką przez dwie spółki portowe, w których udziałowcem był Z. S.A. jednocześnie założyciel tych spółek. Nie zmienia to jednak faktu, że obie spółki portowe są odrębnymi od głównego udziałowca osobami prawnymi prowadzącymi działalność na własny rachunek i we własnym imieniu. Spółki wykonują zadania związane z korzystaniem z infrastruktury portowej, nie są jednak podmiotem zarządzającym portem, dlatego też korzystanie przez nie z infrastruktury portowej nie może być traktowane jako świadczenie usług przez podmiot zarządzający portem.

13 Sąd wyjaśnił, że wbrew zarzutom skargi przedstawiona interpretacja nie prowadzi do wniosku, że zwolnieniem od podatku na podstawie art. 7 ust 1 pkt 2 u.p.o.l. objęte są tylko nieruchomości stanowiące własność podmiotu zarządzającego portem, ponieważ istotne jest to, czy nieruchomości te są wykorzystywane przez ten podmiot do wykonywania zadań określonych w art. 7 ust.1 pkt 5 ustawy o portach i przystaniach morskich, a nie to, czyją stanowią własność.

14 Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP sąd uznał je za bezzasadne. Za bezzasadne Sąd uznał także zarzuty naruszenia podniesionych w skardze przepisów ordynacji podatkowej, w tym zasad określonych w art. 122 i art. 187§ 1 O.p.

15 Spółka wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając mu na podstawie:

16 1. art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszeni prawa materialnego tj.:

17 a) art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.w zw. z art. 2 pkt 4 i art. 7 ust.1 pkt 5 ustawy o portach i przystaniach morskich polegające na jej błędnej wykładni poprzez uzależnienie możliwości skorzystania ze zwolnienia wskazanego w art. 7 ust.1 pkt 4 u.p.o.l. od faktycznego i bezpośredniego wykonywania usług związanych z korzystaniem z infrastruktury portowej przez podmiot zarządzający, co doprowadziło do wniosku, że zwolnienie zawarte w art. 7 ust 1 pkt 2 u.p.o.l. ma charakter podmiotowo-przedmiotowy, co nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., art.2 pkt 4 ustawy o portach i przystaniach morskich i art. 7 ust 1 pkt 5 tej ustawy.

18 b) Naruszenie art.7 ust.1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art.2 pkt 4 ustawy o portach i przystaniach morskich i § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 grudnia 2003 r. w sprawie określenia akwenów portowych oraz ogólnodostępnych obiektów, urządzeń i instalacji wchodzących w skład infrastruktury portowej dla każdego portu o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej oraz wydanego na jego podstawie załącznika nr 1 przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu świadczenia usług portowych przez podmiot zarządzający za niezbędny element definicji infrastruktury portowej, co stoi w sprzeczności z wydanym na podstawie art.5 ust. 2 a ustawy o portach i przystaniach morskich rozporządzeniem, które wymienia obiekty kwalifikowane jako elementy infrastruktury portowej bez względu na okoliczności świadczenia usług portowych przez podmiot zarządzający,

19 c) Art. 217 w zw. z art. 2 Konstytucji RP polegające na ich błędnej wykładni poprzez zdekodowanie z art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., art. 2 pkt 4 i art. 7 ust.1 pkt 5 ustawy o portach i przystaniach morskich pustej normy prawnej, która w praktycznie daje się zrealizować, co narusza zasady prawidłowej legislacji utrwalone w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego,

20 d) Art. 32 Konstytucji RP w zw. z art. 64 Konstytucji RP oraz art. 84 Konstytucji RP polegające na ich błędnej wykładni poprzez uznanie, iż norma zdekodowana w wyroku Sądu z przepisów art.7 ust.1 pkt 2 u.p.o.l., art.2 pkt 4 i art. 7 ust.1 pkt 5 ustawy o portach i przystaniach morskich nie narusza zasady równości opodatkowania, podczas, gdy zdaniem Spółki norma ta wprowadza nieproporcjonalne zróżnicowanie sytuacji podatników w podatku od nieruchomości w oparciu o kryteria mniemające odzwierciedlenia we wskazanych normach Konstytucji RP.,

21 e) Art.20 Konstytucji RP w zw. z art. 22 Konstytucji RP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na stworzeniu normy prawnej na podstawie art.7 ust.1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. zart.2 pkt 4 i art. 7 ust 1 pkt 5 ustawy o portach i przystaniach morskich, która bez uzasadnienia ogranicza swobodę działalności gospodarczej przez przyznanie prawnego monopolu świadczenia usług portowych podmiotom zarządzającym,

22 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tj. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

23 a) naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a., art. 141 § 4 i art. 134 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie skargi w granicach sprawy, polegające nieuwzględnieniu przez Sąd przepisu art. 5 ust 2 a ustawy o portach i przystaniach morskich oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia, przepisu art. 8 ust 1 ustawy o portach i przystaniach morskich; w wyniku nierozpoznania skargi w granicach sprawy w wyroku Sądu przedstawiono normę prawną pozostającą w sprzeczności z pozostałymi przepisami ustawy o portach i przystaniach morskich, w szczególności z art. 8 ust 1 tej ustawy oraz rozporządzeniem wydanym na podstawie przepisu art. 5 ust. 2 a tej ustawy. Uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w rezultacie tych naruszeń Sąd wydał wyrok oddalający skargę, pomimo tego, że istniały przesłanki jej uwzględnienia.

24 b) Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a., które polegało na nieuwzględnieniu przez Sąd , że postępowanie podatkowe zostało przeprowadzone z naruszeniem art. 121 § 1, art.122, art. 123, art.180 § 1, art. 187 § 1 O.p. polegającym na nieprawidłowej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego , pozbawieniu Spółki prawa do zapoznania się z całością zgromadzonego materiału dowodowego oraz pominięciu wniosku dowodowego Spółki, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustaleniu stanu faktycznego sprawy przez organy podatkowe, jak też zaakceptowania tego błędnie ustalonego stanu faktycznego przez Sąd ze względu na odmowę zastosowania normy prawa materialnego; uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w rezultacie naruszeń Sąd wydał wyrok oddalający skargę, mimo tego, że istniały przesłanki jej uwzględnienia.

25 Wskazując na powyższe naruszenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania

26 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

27 Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

28 Poza sporem pozostaje fakt, że skarżąca Spółka posiada wyodrębnioną część N. P. stanowiącą tzw. "N. C.", którego jest wieczystym użytkownikiem oraz znajdujące się na tym nabrzeżu budowle, których jest właścicielem. Również nie budzi zastrzeżeń zakwalifikowanie wyżej wymienionej nieruchomości do infrastruktury portowej.

29 Rozstrzygnięcia wymagała kwestia, czy fakt oddania budowli oraz zajętych pod nie gruntów, na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o odpłatne korzystanie z infrastruktury portowej oznacza, że podmiot zarządzający, którym jest Z. S.A. nie zarządza infrastrukturą portową i nie świadczy usług związanych z jej korzystaniem a tym samym, czy podatnik utracił prawo do zwolnienia z podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust.1 pkt 2 u.p.o.l.

30 Badając zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w zakreślonych przez skargę kasacyjną granicach należy wskazać, że w myśl art. 7 ust.1 pkt 2 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w 2005 r. zwolnieniu od podatku od nieruchomości podlegały budowle infrastruktury portowej, budowle infrastruktury zapewniającej dostęp do portów i przystani morskich oraz zajęte pod nie grunty.

31 Wobec tego, że ustawodawca w ustawie podatkowej nie zdefiniował pojęcia "infrastruktury portowej" należy odwołać się do definicji legalnej zawartej w art. 2 pkt 4 ustawy o portach i przystaniach morskich. W myśl art. 2 pkt 4 u.p.p.m. infrastruktura portowa jest zdefiniowana jako znajdujące się w granicach portu lub przystani morskiej akweny portowe oraz ogólnodostępne obiekty, urządzenia i instalacje związane z funkcjonowaniem portu przeznaczone do wykonywania przez podmiot zarządzający portem zadań, o których mowa w art.7 ust.1 pkt 5.

32 Zgodnie z przepisem art. 7 ust.1 pkt 5 u.p.p.m., do zadań tych należy świadczenie przez podmiot zarządzający portem usług związanych z korzystaniem z infrastruktury portowej. Stosownie do art. 7 ust.2 u.p.p.m., przedmiotem działalności przedsiębiorstwa podmiotu zarządzającego nie może być prowadzenie innej działalności gospodarczej niż ta, o której mowa w:

33 - ust.1 pkt 1 tj. zarządzanie nieruchomościami i infrastrukturą portową;

34 - ust. 1 pkt 5 świadczenie usług związanych z korzystaniem z infrastruktury portowej,

35 - ust. 1 pkt 6 – zapewnienie dostępu do portowych urządzeń odbiorczych odpadów ze statków w celu przekazania ich do odzysku lub unieszkodliwienia.

36 Zarządzanie, to zgodnie z jego językowym brzmieniem, wydawanie poleceń, kazanie coś wykonać, z punktu ekonomicznego - sprawowanie nad czymś zarządu, kierowanie czymś (Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, tom 4, str. 874).

37 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działanie polegające na wynajmowaniu, wydzierżawianiu, czy też zawieraniu innych umów o odpłatne korzystanie z infrastruktury stanowi czystą postać zarządzania.

38 Zaznaczyć należy, że na terenie M. podmiotem zarządzającym wszelkimi akwenami portowymi oraz obiektami, urządzeniami i instalacjami związanymi z funkcjonowaniem portu jest Zarząd M. utworzony i zorganizowany zgodnie z przepisami Rozdziału 4 ustawy o portach i przystaniach morskich. Oznacza to, że korzystanie ze zlokalizowanych na ternie portu instalacji i budowli, których właścicielem jest skarżąca Spółka, przez użytkowników infrastruktury portowej podlega administracji i kontroli Zarządu M.

39 Fakt podlegania administracji, koordynacji i kontroli infrastruktury portowej podmiotowi zarządzającemu portem czyli Zarządowi M. stanowi jedyną przesłankę do uznania tychże nieruchomości za infrastrukturę portową (niezależnie od osoby właściciela, czy też użytkownika wieczystego).

40 Reasumując należy stwierdzić, że skoro skarżąca spółka jest podatnikiem podatku od nieruchomości z tytułu użytkowania wieczystego gruntów oraz z tytułu własności zlokalizowanych na tymże gruncie budowli stanowiących ogólnodostępne obiekty, urządzenia i instalacje związane z funkcjonowaniem portu, przeznaczone do wykonania przez podmiot zarządu, a wyżej wymienione nieruchomości podlegają administrowaniu, koordynacji i kontroli podmiotu zarządzającego portem czyli Zarządowi M., to fakt oddania tychże budowli i zajętych pod nie gruntów, na podstawie umowy najmu, dzierżawy lub innej umowy o odpłatne korzystanie z infrastruktury portowej nie pozbawia podatnika zwolnienia z podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.

41 Fakt eksploatowania przedmiotowych nieruchomości przez skarżącą Spółkę jak też przez podmioty, którym skarżąca wydzierżawiała, wynajęła lub oddała do odpłatnego korzystania nie miało wpływu na okoliczność, że powyższa nieruchomość (określona w art. 7 ust.1 pkt 2 u.p.o.l.) przestała służyć podmiotowi zarządzającemu portem, do zadań o których mowa w art. 7 ust.1 pkt 5 u.p.p.m.

42 Dokonując powyższej kontroli legalności zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w całości stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 12 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 678/13.

43 Jak już wcześniej wskazano, podatnik wykazał, że spełnił przesłanki wymagane do skorzystania ze zwolnienia od podatku od nieruchomości, bowiem użytkownikiem wieczystym gruntów oraz właścicielem zlokalizowanej na nich infrastruktury portowej oraz, że podmiot zarządzający (Z. S.A.) wykonywał powyższe usługi-administrując, koordynując i kontrolując korzystanie z infrastruktury portowej.

44 Z tych względów Sąd w składzie rozpoznającym powyższą sprawę, nie podzielił stanowiska przewodniczącego przez NSA w wyrokach z dnia 5 sierpnia 2011 r., syg. akt. II FSK 434/10 i II FSK 434/10, w których Sąd zaakceptował stanowisko, iż podatnik nie wykazał że w 2003 r. i 2004 r. był podmiotem, który na podstawie określonego tytułu prawnego wykonywał w ramach zarządzania portem, zadania w postaci świadczenia usług związanych z korzystaniem z infrastruktury portowej, ani że usługi na spornym nadbrzeżu wykonane były przez podmiot zarządzający portem tj. Z. S.A. Zadania związane z korzystaniem z infrastruktury portowej wykonywały dwie spółki portowe na podstawie umów zawartych ze skarżącą Spółką.

45 Mając na uwadze, że spór dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

46 O kosztach orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.