Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2018 r., II FSK 1583/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2018 r., II FSK 1583/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Małgorzata Wolf – Kalamala (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P[...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Sz 1339/15 w sprawie ze skargi P[...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 14 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 1.1. Wyrokiem z 2 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 1339/15) oddalił skargę P[...] S.A. z siedzibą w [W] – nazywanej dalej "Spółką", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 14 października 2015 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.

3 1.2. Stan sprawy Sąd pierwszej instancji przedstawił następująco. Prezydent Miasta [...] odmówił Spółce uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r. w zakresie, w jakim dotyczył on wiaty znajdującej się w [...] przy ulicy [...].

4 1.3. Po rozpoznaniu odwołania, wspomnianą na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na przyjęcie, że wspomniana wiata stanowiła budynek w rozumieniu art. 1a ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 ze zm.; dalej jako "u.p.o.l.").

5 W książce obiektu budowlanego wiaty magazynowej w danych technicznych zapisano, że stanowi ona budynek jednokondygnacyjny, niepodpiwniczony, o stalowej konstrukcji ścian, osłonach ścian blachą trapezową, stalowej konstrukcji dachu, instalacji elektrycznej. Ponadto w wynikach kontroli elementów konstrukcyjnych budynku zapisano, że fundamenty były stanu dobrego. Organ zaznaczył przy tym, że przegrody budynku mogą być wykonane z jakiegokolwiek materiału.

6 1.4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka podniosła zarzut naruszenia:

7 - art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej jako "O.p.") poprzez błędną analizę stanu faktycznego, dowolną ocenę materiału dowodowego i przyjęcie nieprawidłowych wniosków;

8 - art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.o.l. w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy w zw. z art. 72 § 1 O.p. poprzez niezasadne uznanie wiaty za budynek i w rezultacie odmowę stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości.

9 1.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę Spółki na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako "P.p.s.a.").

10 W ocenie Sądu pierwszej instancji, z protokołu oględzin, dokumentacji fotograficznej, książki obiektu budowlanego oraz informacji podanych w ewidencji gruntów i budynków wynikało, że wiato została wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz czy posiadała fundamenty. Tym samym spełniała wymogi przewidziane w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Sąd pierwszej instancji nie znalazł również podstaw aby uznać zasadność zarzutów naruszenia art. 187 § 1 i art. 191 O.p.

11 2.1 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. poprzez nieuchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, chociaż została ona wydana z naruszeniem art. 187 § 1 i art. 191 O.p. polegającym na błędnym przyjęciu, że wiata posiadała fundamenty i została wydzielona z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.

12 Pełnomocnik Spółki wskazał również na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 i 3 u.p.o.l. w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyznaniu racji organom podatkowym i uznaniu, że wiata wypełnia definicję budynku z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. i nie może być uznana za budowlę w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., a w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie.

13 Strona skarżącą wniosła o uchylenie wyroku i rozpoznanie skargi, jak również zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

14 2.2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

16 3.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna, dlatego podlega oddaleniu.

17 3.2. Spór w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy badany obiekty budowlany stanowi budowlę w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. W świetle tego przepisu aby dany obiekt budowlany uznać za budowlę musi on spełniał łącznie następujące przesłanki: być trwale związany z gruntem; być wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych; posiadać fundament i dach.

18 Należy przy tym sprecyzować, że w badanej sprawie chodzi o wiatę magazynową, składającą się ze słupów, blaszanych ścian i blaszanego dachu. Tak też wynika z protokołu oględzin, przywołanego w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku, oraz opisu przedstawionego przez Spółkę na stronie czwartej skargi kasacyjnej.

19 Zdaniem Spółki, konstrukcja wiaty nie pozwala stwierdzić, że odpowiada ona definicji budynku, zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Przede wszystkim w słupy nie zostały osadzone w fundamencie, tylko betonowych blokach o ograniczonym zasięgu, a przymocowana do tych słupów blacha nie jest związana z gruntem. Ponadto blachy tej nie można uznać za przegrodę budowlaną, ponieważ została przytwierdzona do stelażu wiaty w mało trwały sposób, nie przylega ani do gruntu ani do dachu wiaty, jak również nie jest wyrobem budowlanym.

20 3.3. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że ustawa o podatku i opłatach legalnych nie zawiera definicji legalnej pojęcia "fundamentów", ani nie odsyła w tym zakresie do żadnego innego aktu prawnego. Stąd też zasadnym jest odwołanie się do języka potocznego.

21 Na gruncie języka potocznego pojęcie to definiuje się jako "dolną część budowli lub innej konstrukcji osadzonej w ziemi" (www.sjp.pwn.pl). Natomiast w świetle dostępnej każdemu wiedzy z zakresu budownictwa, fundamentem jest element konstrukcyjny, którego zadaniem jest przenoszenie obciążeń na grunt, służący za podstawę trwałego posadowienia obiektów budowlanych, mogący zostać wykonany z różnych materiałów budowlanych. Parametry fundamentu oraz głębokość jego posadowienia w gruncie zależą od wielkości przenoszonych obciążeń, a te zaś zależą od wielkości i rodzaju konstrukcji (por. wyroki NSA z: 25 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 547/10; 14 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 440/12; 12 listopada 2015 r., II OSK 573/14; 25 sierpnia 2017 r., II OSK 2747/15; 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2122/14; dostępne na stronie www.orzecznia.nsa.gov.pl). Fundament, jako podstawa budynku, może zostać wykonany w różnych technikach, takich jak stopy fundamentowe, pływy, ławy, a co za tym idzie nie musi przybierać postaci ciągłej, wspierającej przeważającą powierzchnię ścian nośnych obiektu. W przypadku lżejszych konstrukcji – takich jak wiata składająca się z metalowego stelażu i przytwierdzonych do niego blaszanych ścian i dachu – wystarczającym może być zastosowanie pojedynczych bloków betonowych o charakterze punktowym.

22 W świetle powyższego, skoro – tak jak wskazuje pełnomocnik Spółki na stronie piątej skargi kasacyjnej – słupy wiaty zostały umocowane do gruntu na betonowych blokach, należy stwierdzić, że sporny obiekt posiada fundament w przedstawionym przez Naczelny Sąd Administracyjny znaczeniu.

23 3.4. W ustawie podatkowej brakuje również definicji pojęcia "przegrody budowlanej". Pojęcia tego nie można jednak interpretować poza kontekstem całej wypowiedzi, w której zostało ono użyte. Ustawodawca przewiduje bowiem, że przegroda budowlana ma wydzielać budynek z przestrzeni.

24 W związku z powyższym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przez przegrodę budowlaną należy rozumieć strukturę wydzielającą budynek z otaczającej go przestrzeni. Struktura ta nie musi być przy tym zupełnie jednolita i szczelna, mogą w niej bowiem znajdować się przejścia, otwory wentylacyjnej, okna, częściowo siatki. W wyroku z 25 września 2015 r. (sygn. akt II FSK 2086/13) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "pojęcia przegrody budowlanej, o którym mowa w art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., nie można zawężać do ściany w tradycyjnym rozumieniu tego słowa, ale należy objąć tą kategorią również takie elementy struktury budynku, jak np. filary, słupy czy kolumny, które w sensie konstrukcyjnym mogą pełnić tę samą funkcję co ściana, i które strukturalnie wydzielają budynek lub jego część z przestrzeni." Podobny pogląd Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił w wyrokach z: 11 maja 2016 r., sygn. akt II FSK 1581/15; 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2122/14; 21 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 150/15; 8 maja 2018 r., II FSK 779/16.

25 W wyrokach tych podkreśla się również funkcję, którą powinna pełnić przegroda, ustaloną zgodnie z przeznaczeniem budynku. W przypadku wiaty magazynowej, czyli obiektu będącego przedmiotem sporu, przegroda powinna w wystarczającej mierze zabezpieczać składowane w niej towary przez czynnikami zewnętrznymi i możliwością wejścia osób trzecich. Z powyższego wynika również, że – wbrew temu co wywodzi strona skarżąca – budynek nie musi być zamknięty w całym obrysie, a przegrody nie muszą szczelnie sięgać ziemi i dachu. Analizowany przepis nie stawia również wymogu, aby przegroda budowlana została wykonana z wyrobów budowlanych, chociażby dlatego, że nie zawiera odwołania do ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1570 ze zm.), zawierającej definicję tego pojęcia.

26 3.5. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.