Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2020 r., II FSK 1547/19

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2020 r., II FSK 1547/19

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, , po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Gl 1014/18 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od P. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 20 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Gl 1014/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 czerwca 2018 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

3 Strona skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania,, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:

4 1) naruszenie art. 133 § 1, art. 134 §1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") przez oparcie się przez Sąd na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organy podatkowe w sposób pełny, tj. z naruszeniem art. 121, 122, 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. -Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 800; tj. z 27.04.2018 r.; dalej jako "O.p."), co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 czerwca 2018 r., zamiast zastosowania środka w postaci uchylenia decyzji organu drugiej instancji w całości;

5 2) naruszenie art. 106 §3 p.p.s.a. polegające na nieprzeprowadzeniu dowodów wnioskowanych przez skarżącego, a niezbędnych do wyjaśnienia istotnych faktów, tj. naruszenie przepisu art. 188 w zw. z art. 229 O.p.

6 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

8 Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.

9 Ze względu na sposób sformułowania zarzutów zawartych we wniesionej skardze kasacyjnej, jak również ich uzasadnienie, celowe jest przypomnienie zasad dotyczących wymogów skargi kasacyjnej.

10 Otóż, zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednakże z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której w niniejszej sprawie nie stwierdzono.

11 Przepis art. 174 P.p.s.a. stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), lub naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).

12 Według postanowień art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przepisanym dla każdego pisma procesowego powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym zarzucane naruszenie przepisów polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny.

13 Zarzuty kasacyjne nieodpowiadające wskazanym warunkom uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę ich zasadności. Zaznaczyć należy, że Sąd nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych lub ich uzasadnienia.

14 Przypomnieć należy, iż z uwagi na wymogi formalne, które musi spełniać skarga kasacyjna, a także skutki niedochowania tych wymogów, w szczególności mających charakter konstrukcyjny i dotyczących podstaw kasacyjnych, wprowadzono przymus adwokacko-radcowski (w sprawach obowiązków podatkowych skargę kasacyjną sporządzić może także doradca podatkowy) w celu zapewnienia stronie niemającej odpowiedniego przygotowania prawniczego możliwość skutecznego wniesienia takiego sformalizowanego środka odwoławczego. Zatem profesjonalny pełnomocnik powinien dołożyć co najmniej należytej staranności przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, a więc nie tylko oprzeć ją na prawidłowych podstawach kasacyjnych, ale również uzasadnić wnoszone zarzuty w sposób klarowny, logiczny i czytelny. Tych cech nie można przypisać uzasadnieniu rozpoznanej skargi kasacyjnej.

15 W niniejszej sprawie jest to o tyle istotne, że autor skargi kasacyjnej zdawkowo odnosi się do kwestii mających elementarne znaczenie dla rozstrzygnięcia podjętego przez Sąd pierwszej instancji. Miast tego, w przeważającej mierze dosłownie powtarza dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie.

16 Tymczasem szereg kwestii został już przez Sąd pierwszej instancji wyjaśniony i prawidłowo oceniony. W sytuacji, gdy pełnomocnik nie wnosi do sprawy jakiejkolwiek nowej argumentacji, w wielu przypadkach odpowiedź WSA jawi się nie tylko jako prawidłowa, ale i jako wyczerpująca wszystkie wątpliwości strony.

17 Tak też nie został uzasadniony pierwszy z zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Na podstawie lektury uzasadnienia nie sposób wywieść w jakich konkretnie ustaleniach WSA naruszyć miał wskazane w tym zarzucie przepisy, i w jaki sposób Sąd ten dokonał nieprawidłowej aprobaty dla decyzji organów podatkowych, które miały naruszać stosowne, powołane przez stronę, artykuły Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu tego zarzutu opisano przebieg dotychczasowego postępowania bez wskazywania dokładnie gdzie pełnomocnik dopatruje się uchybienia, jakie zarzuca wyrokowi Sądu pierwszej instancji. Zauważyć można, że uzasadnienie skargi kasacyjnej, które liczy sobie 10,5 strony maszynopisu A4, w 9,5 poświęcone jest opisowi dotychczasowego postępowania w sprawie i przepisów znajdujących w niej zastosowanie. Pół strony stanowi uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, kolejne pół to dwa akapity rozwijające drugi z zarzutów skargi kasacyjnej.

18 Jeżeli chodzi o drugi z zarzutów skargi kasacyjnej, to oparty on został na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. (w powiązaniu z art. 188 oraz 229 O.p.). Wyjaśnić można, że przepis ten stanowi, iż sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Co do zasady nie jest zatem możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji, wydającym zaskarżoną decyzję (wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3208/18). Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a., nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz wyłącznie ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, a w konsekwencji, czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji określonych przepisów prawa materialnego.

19 Podnieść należy, że na s. 11-12 uzasadnienia skarżonego wyroku WSA wyjaśnił, że przedstawione przez stronę wnioski dowodowe nie służą w istocie wyjaśnieniu istotnych wątpliwości z punktu widzenia kontroli sądowej decyzji - Sąd podkreślił, że są one zbędne a przy tym spowodowałyby nadmierne przedłużenie postępowania w sprawie. Twierdzenia te nie zostały podważone w skardze kasacyjnej, i tutaj powtórzono wyrażane dotychczas stanowisko. Wyjaśnić można, że NSA podziela stanowisko WSA w przedmiotowym zakresie. Dodać należy, że strona nie wskazała konkretnych okoliczności, które miałyby wynikać z przedmiotowych dokumentów, a które miałyby służyć wykazaniu, iż niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez winy strony. Ogólne powołanie się na dokumentację znajdującą się w innych aktach, bez wskazania na to, jakie braki zawierają akta postępowania i w jaki sposób ich uzupełnienie wzbogaciłoby obraz zrekonstruowanego stanu faktycznego, nie może zasługiwać na aprobatę. Nie ma zarazem racji autor skargi kasacyjnej, gdy w ramach omawianego zarzutu pisze, że ustalenie właściwego momentu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości wymaga dowodu z opinii biegłego. Po pierwsze, ustawodawca nie przewidział takiego wymogu, po drugie, w niniejszej sprawie ustalenia w tym zakresie zostały wnikliwie przedstawione i uargumentowane przez Sąd pierwszej instancji. Ogólne wskazanie, że biegły ustaliłby ten moment inaczej, bez wyjaśnienia, dlaczego jego opinia miałaby się różnić od stanowiska przedstawionego przez organ, z którym zgodził się WSA, stanowi niedostateczne uzasadnienie omawianego zarzutu.

20 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.