Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r., II FSK 1312/12

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r., II FSK 1312/12

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi kasacyjnej Prokuratury Okręgowej w Gliwicach od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I SA/GL 838/11 w sprawie ze skargi Prokuratury Rejonowej w Wodzisławiu Śląskim na uchwałę Rady Gminy Godów z dnia 25 października 2010 r., nr XLIV/397/10 w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 27 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt I SA/GL 838/11, umorzył postępowanie wszczęte skargą Prokuratury Rejonowej w Wodzisławiu Śląskim na uchwałę Rady Gminy Godów z dnia 25 października 2010 r., nr XLIV/397/10 w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2011 r.

3 Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wspomniana uchwała weszła w życie w dniu 1 stycznia 2011 r. Rada Gminy w jej § 2 ustanowiła zwolnienia obejmujące:

4 "2) budynki lub ich części oraz grunty zajęte przez gminne jednostki organizacyjne i stowarzyszenia krzewienia kultury fizycznej i sportu, działające na mieniu gminnym;

5 3) budynki i grunty zajęte przez P. – za wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą;

6 4) budynki lub ich części oraz grunty związane z działalnością gospodarczą osób fizycznych w zakresie: szewstwa, naprawy maszyn rolniczych i sprzętu rolniczego, bednarstwa, wikliniarstwa, rymarstwa, wyrób mioteł, a także grunty zajęte pod boiska sportowe."

7 Prokuratura Rejonowa zaskarżyła uchwałę Rady Gminy, domagając się uchylenia § 2 pkt 2, 3 i 4 ze względu na to, że przewidziane w nich zwolnienia nie miały charakteru przedmiotowego lecz podmiotowy.

8 W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Rady Gminy przedstawił uchwałę z dnia 29 sierpnia 2011 r., nr X/67/11, zmieniającą zaskarżoną uchwałę, w ten sposób, że § 2 nadano następujące brzmienie:

9 "Zwalnia się z podatku od nieruchomości:

10 1) Grunty niesklasyfikowane oznaczone symbolem TR (tereny różne), TI (inne tereny komunikacyjne) i DR (droga) – za wyjątkiem zajętych na działalność gospodarczą;

11 2) Budynki lub ich części oraz grunty zajęte przez gminne jednostki organizacyjne i stowarzyszenia krzewienia kultury fizycznej i sportu, działające na mieniu gminnym;

12 3) Grunty zajęte pod boiska sportowe."

13 Zgodnie z § 4 uchwały z dnia 29 sierpnia 2011 r. wprowadzone zmiany obowiązywać miały od dnia 1 stycznia 2011 r.

14 W tym stanie rzeczy, sąd pierwszej instancji uznał, że wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania, o której jest mowa w art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Wskazując na orzecznictwo i doktrynę prawną sąd zauważył, że "inną przyczyną", do której odwołuje się art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., może być sytuacja, gdy zaskarżony akt przestaje obowiązywać – w szczególności, sąd nie może orzec o nieważności bądź niezgodności z prawem uchwały organu, stanowiącej akt normatywny, jeżeli przed wydaniem wyroku utraci ona moc prawną.

15 Odnosząc się do kwestii wprowadzenia zmiany w spornym paragrafie uchwały Rady Gminy, sąd wskazał na art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 197, poz. 1172 ze zm.), zgodnie z którym istnieje możliwość nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Tym samym, skoro zaskarżony paragraf obowiązywać miał od dnia 1 stycznia 2011 r., a następnie został on retroaktywnie zmieniony uchwała Rady Gminy z dnia 29 sierpnia 2011 r., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., postępowanie należało umorzyć.

16 Prokuratura Okręgowa w Gliwicach zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., polegający na umorzeniu postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, w sytuacji, gdy:

17 a) podniesiona przez sąd pierwszej instancji zmiana, po wniesieniu skargi zaskarżonego aktu prawa miejscowego w zakresie § 2 pkt 2 i 3, nie stanowi przeszkody w merytorycznym rozpoznaniu niezgodności uchwały z dnia 25 października 2010 r. z prawem i nie czyni postępowania bezprzedmiotowym;

18 b) postępowanie w zakresie stwierdzenia nieważności § 2 pkt 4 uchwały nie stało się bezprzedmiotowe z powodu zmiany aktu, albowiem to postanowienie uchwały nie zostało zmienione w noweli z dnia 29 sierpnia 2011 r., a jedynie otrzymało nowe znaczenie redakcyjne (§ 2 pkt 2)

19 Podniesiono ponadto zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 i art. 163 § 2 P.p.s.a., polegającą na zaniechaniu przez sąd wyjaśnienia w uzasadnieniu postanowienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w zakresie wywoływania skutków prawnych przez zaskarżoną uchwałę Rady Gminy, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

20 Prokuratura Rejonowa wniosła o uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

22 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

23 Sąd pierwszej instancji jako przyczynę umorzenia postępowania wskazał to, że uchwałą z dnia 29 sierpnia 2011 r. Rada Gminy dokonała nowelizacji zaskarżonej uchwały. Nowa uchwała – pomimo, że weszła w życie dopiero we wrześniu 2011 r. – obowiązywała od dnia 1 stycznia 2011 r., czyli z datą wsteczną. Tym samym zastąpiła ze skutkiem retroaktywnym nowelizowaną uchwałę. Rzecz jednak w tym, że § 2 pkt 2 uchwały z dnia 25 października brzmi identycznie jak § 2 pkt 2 uchwały ją nowelizującej. Tym samym, trzeba przyznać rację Prokuraturze Okręgowej, że w tym zakresie przedmiot zaskarżenia wciąż istnieje i wymaga merytorycznego rozpoznania.

24 Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił jednakże pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Co do zasady sąd pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowania z uwagi na wprowadzenie zmian w zaskarżonej uchwale – utrata mocy przez zakwestionowane postanowienia aktu prawnego czyni bowiem sprawę bezprzedmiotową. Ponadto, wbrew temu co podnosi Prokuratura Rejonowa, sąd pierwszej instancji w sposób jasny i obszerny uzasadnił powody, ze względu, na które zmiana zaskarżonej uchwały Rady Gminy czyni sprawę bezprzedmiotową.

25 Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach weźmie pod uwagę tożsamość treści § 2 ust. 2 uchwały Rady Gminy z dnia 29 sierpnia 2011 r. z § 2 ust. 2 uchwały Rady Gminy z dnia 25 października 2010 r.

26 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.