Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2009 r., II FSK 1165/08

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2009 r., II FSK 1165/08

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędziowie NSA Edyta Anyżewska, WSA del. Ludmiła Jajkiewicz, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 4/08 w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości straty za 2001 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od B. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w K. kwotę 450 (słownie: czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 4/08 oddalił skargę B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 31 października 2007 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r.

3 Z niespornego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca prowadziła wraz z J. B. działalność gospodarczą w spółce cywilnej "D." z siedzibą w T. w zakresie usług transportowych, sprzedaży materiałów budowlanych, drewnopodochodnych, surowca celulozowego, korowania drewna. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. określającą wobec skarżącej stratę poniesioną z prowadzonej działalności w wysokości 2.840,22 zł. Organy administracji uznały, że zostały zawyżone koszty uzyskania przychodów o opłaty za rozmowy telefoniczne z domowego telefonu w kwocie 641,43 zł, odpisy amortyzacyjne w kwocie 733,33 zł oraz zakupy na kwotę 122.709,45 zł, udokumentowane fakturami wystawionymi przez podmiot, który nie prowadził działalności gospodarczej tj. Z. W. Firma Handlowo Usługowa "B.".

4 W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że poza sporem w niniejszej sprawie jest zasadność wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów kwoty wydatków na rozmowy telefoniczne, a także odpisów amortyzacyjnych dokonywanych przez czas dłuższy niż okres całkowitego zamortyzowania poszczególnych środków trwałych. Natomiast sporna jest kwalifikacja kosztów zaliczonych przez wspólników "D." s.c. do kosztów podatkowych związanych z zakupem towarów i usług od firmy Z. W.. Sąd przywołał treść art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 90, poz. 416 ze zm., dalej: u.p.d.o.f. ).

5 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego słusznie organy administracji uznały, że skarżąca zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów koszty, które nie poniosła i które zostały wykazane fakturami nieodzwierciedlajacymi stanu faktycznego. W szczególności Sąd podkreślił, że wspólnicy nie przedstawili żadnych dowodów pozwalających na ustalenie, że istniała rzeczywista współpraca pomiędzy spółką a firmą Z. W.. Zdaniem Sądu świadczy o tym brak pisemnych ustaleń między podmiotami, dokonywanie płatności gotówką przekazywaną kierowcom, a w szczególności oświadczenie Z. W., iż nie prowadził działalności, nie wykonywał w jej ramach żadnych czynności (również ze spółką "D."), nie posiadał pieczątek, a także, że nie wystawił, ani nie podpisał żadnej faktury.

6 Sąd stwierdził, że nie jest zasadne twierdzenie strony, iż istnienie faktury dotyczącej zakupu towaru lub usługi jest wystarczającą przesłanką zaliczenia do kosztów podatkowych kwoty wynikającej z tej faktury. Uznał także, iż nie może przesądzić o tym fakt, że sprzedawca wymieniony w fakturze, zarejestrował działalność gospodarczą bowiem może on w ogóle nie rozpocząć jej prowadzenia (tak jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie) bądź wykazać udokumentowaną i uzasadnioną przerwę w faktycznym jej prowadzeniu.

7 Na powyższy wyrok skargę kasacyjną złożyła B. B. zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wniosła także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

8 Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez brak zastosowania art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. oraz niewłaściwe zastosowanie § 11 ust. 1 i 3 oraz § 12 ust. 1 i 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz.U. Nr 27, poz. 268 ze zm.) na skutek przyjęcia przez Sąd, że poniesione z tytułu działalności gospodarczej prowadzonej w ramach "D." s.c. wydatki na rzecz Z. W. w kwocie 122.709,45 zł nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów spółki, w szczególności z uwagi na ich nienależyte udokumentowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.

9 Skarżąca zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania tj.:

10 - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez brak wskazania przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zgodnie z którą to na skarżącej jako podatniku ciąży obowiązek udowodnienia, że istniejące w przedmiotowej sprawie ustalenia faktyczne uzasadniały przyjęcie stanowiska, że faktury VAT wystawione "D." s.c. przez firmę "B." dokumentowały rzeczywiste transakcje, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;

11 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. polegające na:

12 - bezpodstawnym przyjęciu, iż decyzja organu odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane w oparciu o wyczerpującą analizę całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.)), a ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, została dokonana na podstawie całego zebranego materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej);

13 - bezpodstawnym przyjęciu, iż po stronie skarżącej leżały szczególne obowiązki dowodowe w szczególności polegające na obowiązku wykazania faktycznej realizacji transakcji zrealizowanych przez "D." s.c. z firmą "B.";

14 - braku uwzględnienia skargi w wyniku pominięcia naruszenia przepisów postępowania podatkowego, jakich w toku tego postępowania dopuściły się organy podatkowe obu instancji tj. naruszenia przepisów art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 125 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 190 Ordynacji podatkowej poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej.

15 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazuje, że skarżąca udokumentowała dokonane z firmą należącą do Z. W. sporne transakcje fakturami VAT. Nieistotne przy tym jest, że umowy nie miały formy pisemnej ani to w jakiej postaci odbywała się zapłata za usługi. Skarżąca podkreśliła, że nie może ponosić odpowiedzialności za nierzetelność swoich kontrahentów.

16 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

18 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

19 Na wstępie należy przypomnieć, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie dokonuje się ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz jedynie sąd administracyjny ocenia, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, odpowiadające poczynionym ustaleniom.

20 Wynika to wprost z istoty postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażonej w przepisach art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2005 r., Nr 169, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a.

21 W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do kwalifikacji kosztów zaliczonych przez podatników do kosztów uzyskania przychodów, na które to koszty składały się wydatki związane z zakupem towarów i usług od firmy Z. W. – Firma Handlowo-Usługowa "B.".

22 Zgodnie z jedną z ogólnych zasad postępowania podatkowego jaką jest zasada prawdy obiektywnej, ustanowiona w art. 122 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe mają obowiązek podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe.

23 Według art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany podjąć czynności procesowe mające na celu zebranie całego materiału dowodowego i jego rozpatrzenie. Organ, rozpatrując materiał dowodowy, nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest uzasadnić z jakiej to robi przyczyny.

24 W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe uznały, że faktury VAT wystawione przez firmę "B." nie odzwierciedlają stanu faktycznego, że podatnicy B. i J. B. nie ponieśli wydatków udokumentowanych tymi fakturami. Za takim stanowiskiem przemawiały następujące okoliczności: sprzedawca Z. W. nie prowadził działalności gospodarczej bowiem nie składał deklaracji podatkowych, nie prowadził dokumentacji, nie zatrudniał pracowników, nie posiadał środków transportowych, którymi mógłby przewozić materiały do firmy skarżących. Z zeznań Z. W., złożonych w postępowaniu karnym, a włączonych do akt postępowania podatkowego, zgodnie z art. 181 Ordynacji podatkowej wynika, że nie prowadził on działalności gospodarczej, nie wystawiał i nie podpisywał żadnej faktury, nie zamawiał i nie posiadał pieczątek firmy, nie dokonywał żadnych transakcji z firmą skarżących, że otwarcie firmy dokonał za namową kolegów w okresie gdy nadużywał alkoholu.

25 Powyższe dowody i okoliczności sprawy z całą pewnością uzasadniały trafność wniosków wywiedzionych przez organy podatkowe o fikcyjności transakcji, na które opiewały przedmiotowe faktury VAT. Tym bardziej, że na żadnym etapie postępowania, zarówno przed organami podatkowymi, jak też przed Sądem, podatnicy nie przedstawili dowodów, które w najmniejszym stopniu podważałyby taką ocenę. Aby podważyć ocenę przedstawioną w wyroku, a wcześniej zakwestionować ustalenia organów podatkowych, nie wystarczy oponować przeciwko takiemu stanowisku sądu i organów podatkowych, ale konieczne jest wskazanie i uzasadnienie w skardze i skardze kasacyjnej swojego stanowiska. Polemika z dokonaną przez Sąd pierwszej instancji oceną ustaleń organów podatkowych nie stanowi podstawy skargi kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.

26 Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżony wyrok nie narusza przepisów prawa zarówno materialnego jak też procesowego, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wyraźnie wskazał jakie okoliczności i dowody uzasadniały zajęte stanowisko.

27 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

28 O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.