Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2024 r., II FSK 1093/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2024 r., II FSK 1093/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Dumas (sprawozdawca), Sędziowie NSA: Małgorzata Wolf – Kalamala, Tomasz Zborzyński, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej żądania sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego wyłączenia od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Po 233/21 w sprawie ze skargi J. K. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 grudnia 2020 r., nr 0112-KDIL2-1.4011.779.2020.1.MKA w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: wyłączyć sędziego NSA Tomasza Kolanowskiego od orzekania w sprawie, o sygn. akt II FSK 1093/21, ze skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Po 233/21.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Po 233/21, po rozpoznaniu skargi J. K. uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 16 grudnia 2020 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz zasądził zwrot kosztów na rzecz strony skarżącej.

3 Na powyższe orzeczenie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, która w Naczelnym Sądzie Administracyjnym została w dniu 2 września 2021 r. zarejestrowana pod sygn. akt II FSK 1093/21. Na sędziego sprawozdawcę w dniu 13 maja 2024 r. został wyznaczony sędzia NSA Tomasz Kolanowski.

4 W dniu 13 lipca 2024 r. sędzia NSA Tomasz Kolanowski złożył żądanie jego wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. W podstawie swojego żądania sędzia przywołał art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a.") wskazując, że pomiędzy nim a skarżącym, J. K., występują więzi rodzinne.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

6 Przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące wyłączenia sędziego (art. 18-24 P.p.s.a.) przewidują wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.) oraz wyłączenie przez sąd - na żądanie sędziego lub na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.). Na mocy art. 193 P.p.s.a. przepisy te mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Zgodnie z treścią art. 19 P.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

7 Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na żądanie sędziego bądź na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy z zachowaniem bezstronności sędziowskiej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsze żądanie wyłączenie sędziego podziela stanowisko szeroko prezentowane w orzecznictwie, zgodnie z którym bezstronność, o której mowa w normie zawartej w art. 19 P.p.s.a. ma dwoisty charakter. Stanowi ona "niezbywalną cechę władzy sądowniczej", jednocześnie jednak inkorporuje indywidualną cechę sędziego, niezbędną kwalifikację do wykonywania czynności orzeczniczych (np. wyroki TK z: 27 stycznia 1999 r., sygn. K. 1/98; 26 czerwca 2006 r., sygn. SK 55/05; oraz orzeczenia ETPC z: 15 listopada 2001 r. w sprawie Werner przeciwko Polsce, skarga nr 26760/95; 25 lutego 1997 r. w sprawie Findlay przeciwko Wielkiej Brytanii, skarga nr 22107/93; 28 września 1995 r. w sprawie Procola przeciwko Luksemburgowi, skarga nr 14570/89; 8 lutego 2000 r. w sprawie McGonnell przeciwko Wielkiej Brytanii, skarga nr 28488/95). Zauważalne są zatem dwa wymiary bezstronności, charakteryzowane jako "bezstronność obiektywna" i "bezstronność subiektywna". Bezstronność subiektywna sprowadza się do tego, że sędzia musi posiadać wewnętrzne przekonanie o możliwości wydania wyroku bez faworyzowania jakiegokolwiek uczestnika postępowania (por. np. wyrok TK z 14.10.2008 r., SK 6/07, OTK-A 2008, nr 8, poz. 137). Istotą natomiast bezstronności obiektywnej jest "nie tylko to, by sędzia orzekający w sprawie zachowywał się zawsze rzeczywiście zgodnie ze standardami niezawisłości i bezstronności, lecz także by w ocenie zewnętrznej zachowanie sędziego odpowiadało takim standardom. Reguły wyłączenia sędziego służą bowiem budowie społecznego zaufania do wymiaru sprawiedliwości (...) przez usuwanie choćby pozorów braku bezstronności" (wyrok TK z 20 lipca 2004 r., sygn. SK 19/02; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 1970 r., sygn. akt II CO 18/69).

8 Z uwagi na powyższe, kierując się względami tzw. bezstronności obiektywnej i mając na celu usunięcie choćby pozorów braku bezstronności w sprawie, żądanie sędziego NSA T. Kolanowskiego wyłączenia go od orzekania w sprawie o sygn. akt II FSK 1093/21 ze skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Po 233/21, zasługuje na uwzględnienie. Na gruncie tej konkretnej sprawy należało przyjąć, że ma miejsce okoliczność tego rodzaju, która może wywołać, zwłaszcza u stron postępowania sądowego, uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego NSA T. Kolanowskiego. Stroną postępowania jest bowiem J. K., którego, zgodnie z oświadczeniem sędziego, łączą z sędzią T. Kolanowskim "więzy rodzinne" (k. 92 akt sądowych). Jednocześnie z analizy wniosku oraz akt sprawy nie wynika by były to relacje osobowe, o których mowa w art. 18 P.p.s.a., które uzasadniałyby wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy.

9 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 19 w związku z art. 22 § 1 i § 2 oraz art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.