Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2008 r., II FSK 1014/07
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2008 r., II FSK 1014/07Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędzia NSA: Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA del.: Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, Protokolant Katarzyna Pawłowska, po rozpoznaniu w dniu 29 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 1325/06 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 czerwca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz J. K. kwotę 2.234 (dwa tysiące dwieście trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1325/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 czerwca 2006 r., nr (...), w przedmiocie odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2000 r.
3 Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia 15 listopada 2005 roku, nr (...), Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. określił J. K. kwotę należnych odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej z tytułu zaliczek w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od września do grudnia 2000 r., w kwocie 22.258, 50 zł.
4 Pismem podatnik wniósł od wydanej decyzji odwołanie, zarzucając wydanie jej z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej, niezasadne wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów spółki "A." wydatków związanych z usługami świadczonymi na rzecz tej spółki przez W.B. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach firmy "P.", naruszenie zasad ogólnych postępowania podatkowego wyrażonych w treści art. 121 i 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., zwanej dalej w skrócie: Ordynacja podatkowa) oraz przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego.
5 Opisaną na wstępie decyzją z dnia 8 czerwca 2006 roku Dyrektor Izby Skarbowej w K., na podstawie art. 44 ust. 1, 3, 6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., zwanej dalej u.p.d.o.f.) oraz art. 53 a i art.233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu tejże decyzji wyjaśnił, że podatnik podniósł analogiczne zarzuty w toku postępowania odwoławczego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 czerwca 2006 r., nr (...) dotyczącego zobowiązania M. i J. K. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. Stwierdził, że popiera stanowisko i argumentację zawartą w decyzji wymiarowej.
6 W decyzji wymiarowej oceniono zarzut wydania decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej jako niezasadny, ponieważ zgodnie z obowiązującymi w tej materii przepisami, przy opodatkowaniu małżonków mających różne miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, jeżeli na ich wniosek podlegają oni łącznemu opodatkowaniu, właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania jednego z małżonków, wskazanego we wspólnym rocznym zeznaniu podatkowym. W takim wypadku właściwy miejscowo jest alternatywnie jeden z organów podatkowych, według miejsca zamieszkania jednego z małżonków. Sytuacja prawnopodatkowa obojga małżonków składających wspólne zeznanie podatkowe jest równa i brak jest jakichkolwiek podstaw do jej różnicowania tylko i wyłącznie w oparciu o kryterium samego wskazania w treści zeznania podatkowego poszczególnych osób jako : "podatnika" i "małżonka podatnika". Z uwagi zaś na fakt, iż jeden z małżonków – M.K. - zamieszkiwała i nadal zamieszkuje w miejscowości W., położonej na terytorium objętym zasięgiem działania Urzędu Kontroli Skarbowej w K., organem właściwym do przeprowadzenia postępowania i wydania decyzji z dnia 15 listopada 2005 roku był Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K., co wynika z treści art. 9a ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 roku o kontroli skarbowej (Dz.U. z 2004 r. Nr 8. poz. 65 ze zm.) w związku z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 7 grudnia 1998 roku w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów kontroli skarbowej. Organ zwrócił uwagę, że bezspornym pozostaje, iż w dniu wszczęcia postępowania kontrolnego oboje podatnicy zamieszkiwali w W., a zatem na terytorium objętym zasięgiem działania Urzędu Kontroli Skarbowej w K., a późniejsza zmiana miejsca zamieszkania pozostała bez wpływu na właściwość organu.
7 Odnośnie wskazanego w odwołaniu zarzutu w przedmiocie zakwestionowania wyłączenia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z kosztów uzyskania przychodów spółki "A." wydatków związanych z usługami świadczonymi na rzecz tej spółki przez W.B. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach firmy "P." organ odwoławczy - opierając się na zebranym w sprawie materiale dowodowym, stwierdził, iż usługi w zakresie doradztwa kapitałowego, badania rynku, akwizycji, promocji i reklamy oraz obsługi kontraktów i ich rozliczeń na terenie całego kraju, udokumentowane fakturami wystawionymi przez Przedsiębiorstwo "P." na rzecz spółki "A." w rzeczywistości nie zostały wykonane.
8 Organ uznał, że faktury wystawione przez firmę "P." na rzecz spółki "A." mające potwierdzać operacje gospodarcze, które w istocie nie miały miejsca, w świetle treści art. 22 ust. 1 ustawy o rachunkowości nie mogą być uznane za rzetelne, a w konsekwencji nie mogły być podstawą zapisów dokonywanych w dokumentacji księgowej spółki "A.", a wydatki udokumentowane tymi fakturami nie mogły zostać uznane za koszty uzyskania przychodów.
9 Powyższa decyzja została zaskarżona przez podatnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Podatnik zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 22 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez bezpodstawne wyłączenie poniesionych w celu uzyskania przychodów wydatków z kosztów podatkowych oraz naruszenie przepisów prawa, mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w zakresie postępowania podatkowego poprzez naruszenie art. 9 a ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy o kontroli skarbowej oraz § 4 ust. 2 i § 10 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie właściwości organów podatkowych, art. 121, art. 122, art. 180, art. 187 i art. 188, art. 191, art. 210 § 4, art. 212, art. 233 § 1 w związku z art. 237 i art. 239 Ordynacji podatkowej.
10 Uzasadniając złożoną skargę podatnik podniósł, iż postępowanie podatkowe prowadzone było przez niewłaściwy organ, a w efekcie zaskarżona decyzja wydana została przez organ niewłaściwy miejscowo w tej sprawie. Wskazał, że w niniejszej sprawie toczyły się dwa odrębne postępowania - kontrolne i podatkowe, a podatnik J.K. przed wszczęciem postępowania podatkowego zmienił miejsce zamieszkania. Tym samym Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K. stał się niewłaściwy miejscowo dla postępowania wszczętego w dniu 14 lutego 2003 roku. Podatnik wskazał, że właściwość miejscowa organów podatkowych winna być ustalona według miejsca zamieszkania tego z podlegających łącznemu opodatkowaniu małżonków, który we wspólnym zeznaniu podatkowym rocznym wskazany został jako "podatnik" a nie "małżonek podatnika" i w związku z tym postępowanie podatkowe odnoszące się do zeznania za rok 2000 winien był prowadzić Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W., jako właściwy w chwili wszczęcia postępowania dla "podatnika", tj. w dniu 14 lutego 2003 roku.
11 Podatnik w skardze wskazał nadto, że organ odwoławczy rażąco naruszył przepisy postępowania podatkowego, w szczególności w zakresie zebrania całego materiału dowodowego w sprawie oraz jego wszechstronnej oceny. W ocenie podatnika, organ odwoławczy nie dokonał analizy porównawczej umów zawieranych z kontrahentami, w których pośredniczyła firma "P." z umowami zawieranymi z kontrahentami bez jej udziału, zaniechał dokonania porównania zawieranych kontraktów pod względem ich korzystności dla "A." spółka cywilna, ograniczając się do streszczenia zawartych w nich postanowień. Podatnik podniósł, że w toku postępowania nie ustalono, czy procedury zawierania kontraktów ze wskazanymi kategoriami przedsiębiorców były zróżnicowane oraz czy tryb zawierania kontraktów, w których uczestniczyła firma "P." był na tyle skomplikowany, ze uzasadniał korzystanie z usług pośredników, oraz czy kontrakty zawieranie przy udziale firmy "P." zostały zawarte na korzystniejszych warunkach dla "A." i jaka była ich rzeczywista wielkość.
12 Naruszenie przez organ odwoławczy przepisów postępowania, zdaniem podatnika, wynikało również z zaniechania przesłuchania w charakterze świadków osób, o przesłuchanie których podatnik wnioskował w trakcie postępowania, a które w jego ocenie, posiadali wiedzę na temat okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, którzy ze strony kontrahentów spółki "A." brali udział w zawieraniu umów z udziałem W.B., a nadto osób, które brały udział w zawieraniu umów bez jego udziału.
13 Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną.
14 Wskazał, że kontrolowana decyzja, dotycząca odsetek od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres od miesiąca września 2000 r. do miesiąca grudnia 2000 r. - pozostaje w związku z rozstrzygnięciem merytorycznym w przedmiocie wysokości zobowiązania M. i J. K. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2000 r. Zarówno w odwołaniu, jak i następnie w skardze na decyzję wymiarową oraz na decyzję odsetkową strona skarżąca kwestionowała zasadność wyłączenia przez organy podatkowe z kosztów uzyskania przychodów za rok podatkowy 2000 "A." spółka cywilna wydatków związanych z usługami świadczonymi na rzecz tego podmiotu przez W. B. prowadzącego działalność gospodarczą w ramach firmy "P." w łącznej kwocie 582.003,00 zł., wynikającej z faktur o numerach : (...), wystawionych w oparciu o umowę współpracy z dnia 16 października 1996 roku w zakresie doradztwa kapitałowego, badania rynku, akwizycji, promocji i reklamy oraz obsługi kontraktów i ich rozliczeń na terenie całego kraju (szeroko rozumianego marketingu).
15 Sąd I instancji stwierdził, że podatnik przedstawił szereg dowodów mających na celu wykazania w świetle art.22 ust.1 u.p.d.o.f. zasadności poniesionych wydatków marketingowych. W ocenie Sądu, dowody te - prawidłowo dopuszczone i przeprowadzone w postępowaniu podatkowym przez organy - nie wykazały jednakże zasadności twierdzeń podatnika. Skarżący nie wykazał, jakie zmiany w zakresie działania prowadzonej przez niego spółki były wynikiem pracy W.B., w szczególności, że kontrahenci skarżącego nie potwierdzili uczestnictwa firmy "P." w nawiązywanych i prowadzonych transakcjach. Tymczasem, aby organ podatkowy mógł stwierdzić, że wydatek został poniesiony w celu uzyskania przychodu, musi być wyraźnie uwidoczniony efekt zawartych umów, w przedmiotowej sprawie, tych konkretnych umów zawartych przy udziale firmy "P.". W niniejszej sprawie strona skarżąca należycie nie udokumentowała i nie udowodniła poniesionych wydatków. Aby organ podatkowy mógł stwierdzić, że wydatek został poniesiony w celu uzyskania przychodu musi być uwidoczniony efekt zawartych umów, a same dokumenty faktur VAT dowodem takim nie są. W szczególności, że pozostałe dowody, w tym zeznania świadków wyraźnie wskazują, że udział firmy W.B. zawiązywaniu przez spółkę "A.". kontraktów cywilnoprawnych był w rzeczywistości fikcyjny.
16 Dalej Sąd I instancji wskazał, że ocena dowodów winna być wszechstronna, dokonana przez organ wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy i w związku z tym organy mają prawo odmowy dopuszczenia konkretnych dowodów w postępowaniu. Dlatego też, zdaniem Sądu I instancji, organy podatkowe nie naruszyły również art. 121 oraz art. 180, art. 187, art. 188, art. 191, art. 210 § 4, art. 212, art. 233 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem nie można postawić im zarzutu z niezasadnego niedopuszczenia środków dowodowych powołanych przez stronę, a mających, w jej ocenie, przyczynić się do wyjaśnienie sprawy, a to dowodu z zeznań : (...) - którzy ze strony kontrahentów "A." brali udział w zawieraniu umów z udziałem W. B., a nadto osób, które brały udział w zawieraniu umów bez jego udziału, a mianowicie : (...). Zdaniem Sądu, przeprowadzone w toku postępowania podatkowego dowody i ich ocena dokonana przez organy w sposób wystarczający i zupełny doprowadziły do wyjaśnienia istoty sprawy i pozwoliły na podjęcie zgodnej z prawem decyzji. Przeprowadzenie wnioskowanych dowodów - o których mowa powyżej, doprowadzić mogłoby jedynie do przedłużenia postępowania podatkowego, nie wnosząc równocześnie do sprawy żadnych nowych i istotnych dla jej rozstrzygnięcia elementów.
17 W uzasadnieniu wyroku za prawidłowe uznano także stanowisko organów podatkowych dotyczące ich właściwości w postępowaniu administracyjnym. W sprawie bezspornym było, w ocenie Sądu, że w dniu wszczęcia postępowania, oboje podatnicy zamieszkiwali w W., a zatem na terytorium objętym zasięgiem działania Urzędu Kontroli Skarbowej w K., a późniejsza zmiana miejsca zamieszkania jednego z nich pozostała bez wpływu na właściwość organu. Zarówno w roku podatkowym objętym kontrolą - 2000 r., jak i w dniu wszczęcia postępowania, to jest w dniu 2 grudnia 2002 r., organem właściwym miejscowo w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych małżonków K. był Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w K., który pozostawał właściwy aż do zakończenia postępowania podatkowego decyzją ostateczną.
18 Od powyższego wyroku J.K. wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i zarzucając, na podstawie art.174 pkt 1 i 2, art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."):
19 a) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
20 - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podstaw prawnych i przesłanek jakimi kierował się Sąd nie uwzględniając zarzutów strony skarżącej dotyczących naruszenia przepisów o właściwości miejscowej oraz dokonanie ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy wyłącznie na podstawie twierdzeń zawartych w decyzjach organów podatkowych przy pominięciu zarzutów, twierdzeń i dowodów podniesionych przez stronę;
21 - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz w zw. z art. 9a ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy o kontroli skarbowej poprzez oddalenie zaskarżonym wyrokiem skargi pomimo zaistnienia przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 czerwca 2006 r., nr (...) oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora UKS w K. z dnia 15 listopada 2005 r., nr (...) z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej;
22 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy w przedmiotowej sprawie decyzje organów podatkowych wydane zostały z naruszeniem następujących przepisów postępowania :
23 ▪ art.53 a Ordynacji podatkowej poprzez jego zastosowanie,
24 ▪ art. 121 Ordynacji podatkowej w wyniku działania organów w sposób nie budzący zaufania poprzez:
25 ▪ niedopuszczanie środków dowodowych powołanych przez stronę w toku postępowania,
26 ▪ nieuwzględnienie wniosków strony postępowania dotyczących uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych świadków,
27 ▪ arbitralne i wybiórcze posługiwanie się materiałem dowodowym,
28 - art. 122 Ordynacji podatkowej w wyniku naruszenia zasady prawdy obiektywnej poprzez obciążenie strony ciężarem dowodu w sprawie, nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, w tym w szczególności poprzez nieuwzględnienie istniejących w sprawie dowodów z dokumentów, zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, którzy posiadają wiedzę na temat negocjowania i zawierania umów handlowych przez spółkę A. oraz poprzez zaniechanie dokonania wszechstronnej analizy porównawczej umów zawieranych przez spółkę A.
29 - art. 180 Ordynacji podatkowej w wyniku nie dopuszczenia w sprawie wszystkich dowodów mogących przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, w szczególności istniejących w sprawie dowodów z dokumentów, oraz poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań (wymienionych w kasacji) świadków, którzy posiadają wiedzę na temat procedur negocjowania i zawierania umów przez spółkę A.
30 - art. 187 i 188 Ordynacji podatkowej w wyniku nie zebrania całego materiału dowodowego w sprawie i brak wszechstronnej oceny zebranego w sposób niepełny materiału, poprzez niedopuszczenie dowodu wnioskowanego przez stronę w odwołaniu oraz powierzchowną analizę dowodów, w których posiadaniu był organ prowadzący postępowanie i w wyniku tego naruszenie zasady prawdy obiektywnej, oraz zasady zupełności postępowania dowodowego,
31 - art. 190 Ordynacji podatkowej poprzez pozbawienie strony możliwości udziału w niektórych czynnościach dowodowych,
32 - art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez wadliwe ustalenie stanu faktycznego w wyniku pominięcia dowodów i tym samym oparcie rozstrzygnięcia na podstawie jedynie części zebranego materiału dowodowego, tj. z pominięciem dowodów z dokumentów oraz z pominięciem zeznań wnioskowanych przez podatnika świadków oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez wybiórcze i dowolne dokonanie oceny zeznań świadków,
33 - art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niewskazanie w decyzji przyczyn, dla których organ odmówił wiarygodności określonym dowodom, zwłaszcza w zakresie dowodów z dokumentów, zeznań świadków, którzy wskazywali na udział firmy P. w pozyskaniu kontraktów dla spółki A., czy nade wszystko w zakresie analizy umów handlowych zawartych przez A. z kontrahentami,
34 - art. 212 Ordynacji podatkowej poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach i twierdzeniach pozostających w sprzeczności z ustaleniami, twierdzeniami i zaleceniami zawartymi w poprzednio wydanych w sprawie decyzjach Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 maja 2004 r., nr (...), oraz z dnia 30 marca 2005 r., nr (...) pomimo związania organu podatkowego treścią poprzednio wydanych w sprawie decyzji podatkowych
35 - art. 233 § 1 w zw. z art. 237 i 239 Ordynacji podatkowej, poprzez brak rozstrzygnięcia w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 8 czerwca 2006 r., nr (...) w zakresie objętym zażaleniem na postanowienie organu I instancji z dnia 22 czerwca 2005 r., nr (...) zawartym w odwołaniu od decyzji organu I instancji, odmawiające przeprowadzenia wnioskowanych przez stronę dowodów, niezbędnych ze względu na rozszerzenie postępowania dowodowego o analizę procedur i umów zawieranych przez spółkę A. z kontrahentami;
36 b) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niezastosowanie art. 22 u.p.d.o.f., przejawiające się nie uznaniem za koszt uzyskania przychodów wydatków poniesionych przez stronę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą A. na rzecz firmy P. w związku z realizacją umowy "Umowa o współpracy".
37 Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
38 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, argumentując, jak w wydanych decyzjach i zaskarżonym wyroku.
39 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
40 Zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w obszarze kwestionowanej przez stronę skarżącą właściwości miejscowej organów postępowania administracyjnego jest niewątpliwie trafny i uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku.
41 Nie trzeba przypominać, że zagadnienie właściwości organów prowadzących postępowanie i rozstrzygających w indywidualnej sprawie administracyjnej posiada bardzo istotne znaczenie dla sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli legalności wykonywania administracji publicznej, ponieważ, na podstawie art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, do którego odwołuje się art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności takiej decyzji.
42 Pomimo to, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania Sądu I instancji w istocie rzeczy uchylają się od oceny sprawy w przywoływanym obszarze.
43 W tej części analizowanych rozważań Sąd I instancji nie powołuje jakiegokolwiek przepisu prawa. Oddalenie zarzutów strony w przedmiocie niewłaściwości miejscowej organów postępowania podatkowego nie posiada więc uzasadnienia prawnego, to jest przedstawienia, w odniesieniu do konkretnych przepisów obowiązującego prawa, przedmiotu i wyniku kontroli tego aspektu sprawy.
44 Gdyby nawet przyjąć, że oddalenie skargi oznaczało dorozumiane przyznanie przez Sąd I instancji racji organom podatkowym w kwestii ich właściwości miejscowej w postępowaniu administracyjnym, to zważyć należy, że argumentacja zaskarżonej decyzji wymagała w podnoszonym przedmiocie wnikliwego zbadania i analizy prawnej. Organy podatkowe a za nimi Sąd I instancji nie rozważyły bowiem problematyki właściwości miejscowej w relacji do przedmiotu niniejszego postępowania. W kontekście przepisów prawa sygnalizowanych w decyzjach administracyjnych uzasadnieniom wydanych decyzji oraz zaskarżonego wyroku brakuje przede wszystkim zastanowienia się niezbędnego dla odpowiedzi na pytanie – czy rozstrzygana w sprawie niniejszej odpowiedzialność w zakresie odsetek od zaległości podatkowej z tytułu zaliczek na podatek dochodowy na podstawie przepisów obowiązującego prawa realizowana jest i być może w ramach łącznego opodatkowania skarżącego i jego małżonki?
45 W wymienionym obszarze Sąd I instancji wypowiada się o podatnikach i o łącznie opodatkowanych małżonkach, nie bada i rozważa jednak przy tym : kto i dlaczego był stroną oraz adresatem zaskarżonej decyzji, w stosunku do kogo i w jakim przedmiocie zostało wszczęte postępowanie kontrolne, czy, a jeśli tak, to do jakich podmiotów, odnośnie spornych odsetek od zaległości podatkowych z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych wszczęte zostało postępowanie podatkowe oraz jakie znaczenie dla sprawy miało wydanie lub nie wydanie w tym zakresie postanowienia o wszczęciu postępowania, czy zaliczki na podatek dochodowy i wynikające z nich odsetki od zaległości podatkowej obciążały tylko skarżącego, czy też również jego małżonkę.
46 Zaniechania te, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dowodzą niezbicie, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej sporu prawnego o właściwość miejscową organów administracyjnych w sprawie nie spełnia jakichkolwiek wymogów czy też standardów wynikających z unormowania art. 141 § 4 p.p.s.a. Uchybienie to nie mogło zostać usunięte w postępowaniu kasacyjnym z uwagi na to, że dotyczył go trafny zarzut kasacyjny naruszenia odpowiedniego przepisu procedury sądowej. Ponadto, w realiach sprawy niniejszej, oznaczałoby to w praktyce badanie właściwości miejscowej w sprawie administracyjnej za organy podatkowe i za Sąd I instancji, do czego Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zobowiązany ani uprawniony.
47 Uchylenie zaskarżonego wyroku z przedstawionego i rozważonego powodu jest uzasadnione a ponadto wystarczające dla dalszego toku sprawy.
48 Jeżeli bowiem, po przeprowadzeniu analizy sprawy w kierunkach zasygnalizowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny, Sąd I instancji skonstatuje uzasadnioną prawnie niewłaściwość miejscową w kontrolowanym ponownie postępowaniu administracyjnym, stwierdzenie z tego powodu nieważności zaskarżonej decyzji nie będzie wymagało merytorycznego rozważenia innych zarzutów skarżącego.
49 Ponadto, w dniu wydania niniejszego wyroku, na tym samym posiedzeniu, ten sam skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego wydał wyrok w sprawie (sygn. akt) II FSK 1013/07 dotyczącej skarżącego (i jego skarżącej tam również małżonki), w którym rozpatrzył także inne niż w zakresie właściwości zarzuty przeciw wyrokowi Sądu I instancji rozstrzygającemu o decyzji podatkowej za rok podatkowy, w którym uiszczane być miały sporne niniejszym w aspekcie odsetek zaliczki na podatek dochodowy. Podkreślić należy, że zarzuty - te w odniesieniu do stanu faktycznego i zastosowania prawa materialnego w obu sprawach zasadniczo były takie same, natomiast niniejsza sprawa o odsetki od zaległości podatkowej z tytułu zaliczek na podatek dochodowy za rok 2000 jest w tym zakresie pochodna od sprawy określania wysokości zobowiązania podatkowego za ten rok podatkowy, chociaż nie przesądza to jeszcze a priori kwestii właściwości organów podatkowych, której, z ewidentny naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd I instancji w sprawie II FSK 1014/07 nie rozważył.
50 Z tych powodów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.
Powołane przepisy
- Ordynacja podatkowa, art. 121
- Ordynacja podatkowa, art. 122
- Ordynacja podatkowa, art. 180
- Ordynacja podatkowa, art. 187
- Ordynacja podatkowa, art. 188
- Ordynacja podatkowa, art. 190
- Ordynacja podatkowa, art. 191
- Ordynacja podatkowa, art. 210 (§ 4)
- Ordynacja podatkowa, art. 212
- Ordynacja podatkowa, art. 233 (§ 1)
- Ordynacja podatkowa, art. 237
- Ordynacja podatkowa, art. 239
- Ordynacja podatkowa, art. 247 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 141 (§ 4)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 145 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 185 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 203
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 44
Cytowane w
Cytowane w 3 orzeczeniach.