Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2022 r., III FZ 209/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2022 r., III FZ 209/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 29 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 945/21 w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 31 marca 2021r. Nr SKO-Pod.4140-344/21 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018r. postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne"

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z 27 lipca 2021 r., I SA/Kr 945/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi M. G. (dalej: "skarżąca", "strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 31 marca 2021 r. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. W punkcie drugim orzeczenia zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

3 2. Jak wskazano w uzasadnieniu, strona w dniu 19 maja 2021r. nadała w placówce pocztowej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 31 marca 2021r. W dniu 28 czerwca 2021r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła odpowiedź na skargę organu, który wniósł o umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. w związku z uchyleniem zaskarżonej decyzji i wydaniem nowej w dniu 17 czerwca 2021r. (do odpowiedzi na skargę organ dołączył odpis decyzji z 17 czerwca 2021r.).

4 Umarzając postępowanie sądowoadministracyjne sąd pierwszej instancji wskazał na brzmienie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie organ skorzystał z instytucji autokontroli, przewidzianej w art. 54 § 3 p.p.s.a., poprzez wydanie nowego rozstrzygnięcia w sprawie, które w całości uwzględniło stanowisko skarżącej. W tej sytuacji, dalsze postępowanie sądowe stało się z bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie.

5 W zakresie zawartego w pkt II sentencji rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że znajduje ono oparcie w treści art. 201 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2, art. 209 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800, dalej: "rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie"), a na łączną kwotę 697 zł składa się 200 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika - adwokata oraz zwrot uiszczonej opłaty od udzielonego pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.

6 3. Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji w części obejmującej punkt drugi, tj. rozstrzygnięcie o kosztach postępowania sądowego, zarzucając naruszenie:

7 a) art. 230 § 1 w zw. z art. 231 zd. pierwsze w zw. z art. 216 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 535; dalej: "rozporządzenie w sprawie wysokości wpisu") poprzez ich niezastosowanie w sprawie i przyjęcie, że wpis od skargi jest wpisem stałym wysokości 200 zł, w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia była należność pieniężna co oznacza, że wpis miał charakter wpisu stosunkowego, taki został uiszczony przez skarżącą i winien być uwzględniony w rozstrzygnięciu o kosztach procesu w kwocie 457 zł;

8 b) § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie poprzez jego zastosowanie w sprawie, w sytuacji, gdy zastosowanie winien znaleźć § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 w/w rozporządzenia, a w konsekwencji zasądzenie na rzecz skarżącego wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł, podczas gdy przedmiotem sprawy była należność pieniężna w związku z czym wynagrodzenie pełnomocnika winno zostać zasądzone w kwocie 3600 zł.

9 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

10 Zażalenie jest niezasadne.

11 W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.), zaś zgodnie z art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Ich zwrot, zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a., przysługuje stronie skarżącej od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 p.p.s.a., czyli w sytuacji gdy organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględni skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (por. uchwała 7 Sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, postanowienie NSA z 6 kwietnia 2011, II FZ 84/11). Dotyczy to zarówno sytuacji uwzględnienia skargi przed jej przekazaniem do sądu ale po jej wniesieniu, jak i po skierowaniu skargi do sądu. Postępowanie sądowe zostaje bowiem uruchomione wniesioną za pośrednictwem organu skargą. Wprawdzie art. 201 § 1 p.p.s.a. nie dookreśla rodzaju kosztów, których dotyczy, to względy natury systemowej oraz celowościowej przemawiają za przyjęciem, że dotyczy on tak, jak art. 200 p.p.s.a. kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a nie tylko kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z 4 sierpnia 2009 r., II OZ 646/09; z 3 grudnia 2009 r., II OZ 1075/09; z 9 grudnia 2012 r., II FZ 525/09; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Strona nie może ponosić większych konsekwencji w przypadku uwzględnienia skargi przez organ, niż gdyby to samo stwierdził sąd.

12 Stosownie natomiast do art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

13 Przenosząc powyższe rozważania na okoliczności rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 54 § 3 powołanej wyżej ustawy i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne. W tym zakresie, z uwagi na brzmienie zażalenia, postanowienie sądu pierwszej instancji nie podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zażalenie strony kwestionuje jedynie wysokość zasądzonych kosztów postępowania. W ocenie skarżącej, ustalając wysokość tych kosztów należało uwzględnić, że wpisem należnym w rozpoznawanej sprawie jest wpis stosunkowy i w konsekwencji koszty pełnomocnika zależą od wartości przedmiotu sporu.

14 Kwestią o zasadniczym znaczeniu dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest więc ustalenie, czy wpisem należnym od wniesionej skargi był wpis stosunkowy, czy też stały, co ma wpływ, jak słusznie zauważył autor zażalenia, nie tylko na wysokość tej opłaty sądowej, ale również na kwotę wynagrodzenia pełnomocnika. Zgodnie z art. 231 p.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Stosownie zaś do art. 216 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia. Należy zauważyć, że użyte w tym przepisie sformułowanie "jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna", jest wyrażeniem nieostrym i stanowi pewnego rodzaju uproszczenie. Przedmiotem orzekania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest bowiem należność pieniężna, lecz legalność aktów, w których należności takie zostały określone lub ustalone. (por. A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz; Wolters Kluwer business, Warszawa 2009 r., s. 629). Dlatego pojęcie "przedmiot zaskarżenia" należy rozumieć szerzej, jako przedmiot postępowania objęty zaskarżonym aktem bądź czynnością, o którym mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. Prawodawca o wiele zręczniej wypowiedział się w tej kwestii w rozporządzeniu w sprawie wysokości wpisu, gdzie w § 1 wskazał, że "wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem" (por. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2005 r., I FZ 374/05, publik. CBOSA). Jednocześnie stosownie do treści § 2 ust. 5 wskazanego rozporządzenia wpis stały pobiera się w sprawach skarg dotyczących postanowień lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia, zmiany lub wygaśnięcia aktu bez względu na przedmiot sprawy.

15 W niniejszej sprawie przedmiotem skargi do sądu pierwszej instancji była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza K. z 25 listopada 2020 r. w sprawie uchylenia w całości decyzji z 24 stycznia 2018 r. ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018 r. w kwocie 9 846 zł i ustalenia wysokości tego zobowiązania w kwocie 25 074 zł. Decyzja ta niewątpliwie wydana została w wyniku wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną ustalającą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2018r. (postanowienie organu pierwszej instancji o wznowieniu postępowania - k. 5 akt adm.). Wbrew zatem twierdzeniom autora zażalenia, z uwagi na brzmienie § 2 ust. 5 rozporządzenia w sprawie wysokości wpisu, w niniejszej sprawie należny jest wpis stały w wysokości 200 zł.

16 W świetle art. 231 p.p.s.a., w rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia nie była zatem należność pieniężna, która wyznacza wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 216 p.p.s.a.), od której uiszcza się wpis stosunkowy, lecz była to inna sprawa, w której uiszcza się wpis stały i tym samym inna sprawa w rozumieniu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie. Ustalenie, że w sprawie należny jest wpis stały rzutowało bowiem zarówno na kwotę zasądzoną tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi, jak i – w konsekwencji - tytułem wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika – adwokata. Skoro bowiem zaskarżona decyzja podlega wpisowi stałemu, to wynagrodzenie pełnomocnika ustalane jest zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie.

17 Odnosząc się do treści zażalenia należało dodatkowo wyjaśnić, że istotna z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy oraz trafności wniesionego środka zaskarżenia pozostaje ocena kwestii wynagrodzenia pełnomocnika, z uwagi na fakt wydania zaskarżonej decyzji w trybie wznowienia postępowania. Zważywszy na to, że istotą tego rodzaju sprawy jest przede wszystkim badanie zaistnienia, bądź nie, przesłanek wznowienia postępowania, postępowanie to kwalifikuje się jako "inna sprawa" - tzn. do zakresu § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, a pozostałe kwestie są tylko konsekwencją tak przyjętych założeń (por. postanowienia NSA: z 28 lutego 2020 r., II FZ 49/20; z 29 października 2020 r., II FSK 3068/19).

18 Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zasądził wysokość wynagrodzenia dla pełnomocnika skarżącej w wysokości 480 zł oraz pozostałe koszty procesu, w tym wpis od skargi w kwocie 200 zł.

19 Z uwagi na powyższe zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nie narusza prawa, a tym samym braku jest podstaw do jego uchylenia, zaś przedmiotowe zażalenie należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.