Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2023 r., III FZ 134/23

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2023 r., III FZ 134/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Paweł Borszowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 379/20 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi W.Ł. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1354/18 postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 21 grudnia 2022 r., sygn. III SA/Wa 379/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odrzucił zażalenie W.Ł. (dalej: Skarżący) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 maja 2021 r. o oddaleniu wniosku o wyłączenie starszego referendarza sądowego od orzekania.

3 W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż postanowieniem z 20 maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek Skarżącego o wyłączenie od orzekania starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Orzeczenie to zostało zaskarżone wniesionym w dniu 28 czerwca 2021 r. zażaleniem. Sąd pierwszej instancji podniósł również, iż zarządzeniem z 9 lipca 2021 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Pismem z 12 sierpnia 2021 r. Skarżący zaskarżył ww. zarządzenie zażaleniem, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 października 2021 r. oddalił. Zarządzeniem z 11 maja 2022 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 9 lipca 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Powyższe zarządzenie zostało doręczone Skarżącemu 8 czerwca 2022 r. W odpowiedzi na nie Skarżący wniósł pismem z 14 czerwca 2022 r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z dokumentacji księgowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynika, że Skarżący nie uiścił należnego wpisu sądowego od zażalenia. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie.

4 Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu niezgodność z prawem i naruszenie:

5 1. art. 245 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 211 § 1 p.p.s.a., poprzez uchybienie Sądu pierwszej instancji na okoliczność naruszenia interesu prawnego Skarżącego, albowiem wydano postanowienie z 23 sierpnia 2018 r. WSA w Warszawie o sygn. akt III SA/Wa 1354/18 i III SA/Wa 1355/18, którymi zwolniono Skarżącego z kosztów postępowania;

6 2. art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 231 k.p.c. poprzez uchybienie Sądu pierwszej instancji na okoliczność naruszenia interesu prawnego Skarżącego, albowiem naruszono zasadę domniemania, którego treścią jest uznanie określonego faktu, istotnego dla rozstrzygnięcia danej sprawy, za ustalony, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z zasad logiki i doświadczenia z innych, ustalonych już faktów.

7 Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie postanowienia WSA w Warszawie z 21 grudnia 2022 r. o sygn. III SA/Wa 379/20 w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub zmianę postanowienia WSA w Warszawie z 21 grudnia 2022 r. o sygn. III SA/Wa 379/20 oraz zasądzenie kosztów postępowania prawem przewidzianym na rzecz Skarżącego.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw dlatego podlegało oddaleniu.

10 Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W myśl art. 220 § 3 p.p.s.a., skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

11 Oceniając zaskarżone postanowienie z perspektywy powołanych przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odpowiada ono prawu.

12 Z akt postępowania Sądowego wynika, iż starszy referendarz sądowy prawomocnym postanowieniem z 16 marca 2021 r., sygn. akt III SPP/Wa 562/20 odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym w przedmiotowej sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z 13 marca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1354/18. Zarządzeniem z 9 lipca 2021 r. Sąd wezwał Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 20 maja 2021 r. oddalającego wniosek o wyłączenie starszego referendarza sądowego w wysokości 100 zł - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wobec oddalenia zażalenia na ww. zarządzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 października 2021 r. zarządzeniem z 11 maja 2022 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 9 lipca 2021 r. - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia. Ponadto poinformowano Skarżącego, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przerywa biegu do uiszczenia wpisu i nie chroni Strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania. Wezwanie doręczono Skarżącemu 8 czerwca 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 63 akt sądowych). Skarżący nie uiścił wpisu, natomiast złożył kolejny wniosek o prawo pomocy,

13 Zasadnie z uwagi na fakt, że we wskazanym w wezwaniu terminie opłata nie została uiszczona, WSA zobowiązany był - zgodnie z treścią art. 220 § 3 p.p.s.a. – odrzucić zażalenie. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych zdarzeniem, które zwalnia stronę od obowiązku uiszczenia wpisu jest złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W takim przypadku, po zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy w sposób niekorzystny dla skarżącego, skarżący wzywany jest do uiszczenia wpisu sądowego. Ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wywołuje już jednak skutków suspensywnych (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 159/09; z 24 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 444/10; z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10; z 26 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 66/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

14 Wyjaśnienia wymaga, że kwestia przyznania Skarżącemu prawa pomocy była przedmiotem rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, i nie zostało mu ono przyznane. W związku z tym zasadnie został on wezwany do uiszczenia wpisu sądowego.

15 Należy podkreślić, że ponowne wystąpienie przez Skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 536/13). Podkreślić trzeba, że ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy Sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że Skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Odmienne postępowanie Sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować może nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum.

16 Wskazać również należy, iż zwolnienie z wpisu sądowego w sprawie objętej skargą o wznowienie postępowania nie zwalnia Skarżącego z konieczności uiszczenia wpisu w postępowaniu ze skargi o wznowienie tego postępowania. Jest to bowiem odrębne postępowanie, które podlega odrębnej opłacie.

17 Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, gdyż art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.

18 Mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.