Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., III FSK 441/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., III FSK 441/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A.s.c. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 384/18 w sprawie ze skargi A.s.c. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. s.c. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 384/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, oddalił skargę A.s.c., zwanej dalej jako "Skarżące", na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 24 stycznia 2018 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).

3 Skarżące działając przez pełnomocnika – radcę prawnego – zaskarżyły powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. z dnia 7 czerwca 2018 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), zwana dalej "p.p.s.a.", naruszenie przepisów prawa, które mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599), zwanej dalej "u.p.e.a.", art. 80 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599) i art. 6 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257), zwanej dalej "k.p.a.", polegające na pozbawieniu Skarżących możliwości zaskarżenia w rozsądnym ustawowym terminie dokonanych czynności egzekucyjnych związanych z zajęciem rachunku bankowego wobec przesłania do spółki informacji o zajęciu tego rachunku i tytułów wykonawczych dopiero po 9 miesiącach od dokonania zajęcia rachunku bankowego. Spowodowało to również naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności i zasady zaufania obywateli do organów państwa i pozbawiło w ogóle skarżące obrony przed zastosowanymi środkami egzekucyjnymi.

4 W oparciu o tak postawione zarzuty, pełnomocnik Skarżących, wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie; uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego zgodnie z obowiązującymi przepisami.

5 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Niniejsza sprawa, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej NSA, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na wyrażenie przez Prezesa Izby Finansowej NSA zgody na rozpoznanie sprawy poza kolejnością, wydłużenie w czasie okresu rozpoznania sprawy spowodowane ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną, a także brak możliwości technicznych przeprowadzenia w przyśpieszonym terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

8 Przed rozpoznaniem zarzutów skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że Skarżące formułując zarzuty skargi kasacyjnej wskazały na art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., jednakże nie określiły, czy chodzi o zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, czy też przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wymóg przytoczenia podstaw kasacyjnych oznacza także konieczność ich precyzyjnego określenia ze wskazaniem, czy chodzi o naruszenie przepisów prawa materialnego, przepisów postępowania, czy też obie te podstawy.

9 Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

10 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w pierwszej kolejności konieczne staje się wskazanie sposobu rozumienia art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. ustawodawca określił sposób dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia tych wierzytelności poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Normodawca określił kolejny obowiązek polegający na tym, że organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności zostaje dokonane zatem poprzez przesłanie do banku wskazanego zawiadomienia, przy czym wraz z tym prawodawca wprowadził obowiązek dla organu egzekucyjnego jednoczesnego wezwania banku, którego treść została określona w art. 80 § 1 u.p.e.a. zd. drugie.

11 Określenie sposobu dokonania czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zostało doprecyzowane w art. 80 § 2 u.p.e.a. poprzez wskazanie momentu dokonania tej czynności egzekucyjnej. Stosownie do tego unormowania zajęcie to jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w art. 80 § 1 u.p.e.a. Ustawowo wyrażony moment dokonania tej czynności egzekucyjnej normodawca wskazał jako chwilę doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Regulacje z art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. nie powodują wątpliwości interpretacyjnych co do sposobu dokonania tej czynności egzekucyjnej, jak również momentu jej dokonania, co wskazał również trafnie Sąd pierwszej instancji odwołując się także do wyroku NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 2184/15.

12 Stąd też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowy jest pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w przedmiocie charakteru prawnego art. 80 § 3 u.p.e.a. Zgodnie z tym unormowaniem organ egzekucyjny jednocześnie wraz z przesłaniem zawiadomienia ma obowiązek zawiadomić zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

13 Zarówno zatem wykładnia językowa wskazanych unormowań, jak również umiejscowienie art. 80 § 3 u.p.e.a. w konstrukcji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jest potwierdzeniem słuszności poglądu przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach co do charteru prawnego tej regulacji i braku konsekwencji prawnych w zakresie skuteczności dokonania zajęcia rachunku bankowego.

14 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo uznał zatem Sąd pierwszej instancji, że czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego jest zgodna z przepisami prawa i prawidłowo dokonana, gdyż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 13 stycznia 2017 r. zostało prawidłowo doręczone bankowi w dniu 19 stycznia 2017, a oceny tej nie zmienia późniejsze doręczenie Spółce zawiadomienia o zajęciu.

15 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 4 u.p.e.a., art. 80 § 3 u.p.e.a. i art. 6 i art. 8 k.p.a.

16 Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 §1 i art. 209 p.p.s.a.

17 Paweł Dąbek Paweł Borszowski (spr) Jolanta Sokołowska