Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2024 r., III FSK 202/24

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2024 r., III FSK 202/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 903/22 w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 20 maja 2022 r., nr 2401-IEW1.4123.5.2022 UNP: 2401-22-110483 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J.P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 15 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 903/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 20 maja 2022 r., nr 2401-IEW1.4123.5.2022 UNP: 2401-22-110483 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) – dalej jako: "P.p.s.a".

3 Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła J.P. zaskarżając ten wyrok w całości.

4 Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a to art. 121 § 1, art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) – dalej jako: "O.p.", poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, a to w wyniku wydania decyzji orzekającej odpowiedzialność solidarną osoby trzeciej, pomimo, że podatnik w każdym miesiącu spłaca swoje zobowiązanie, nie wyzbywa się majątku oraz prowadzi aktywną działalność gospodarczą, przez co orzekanie o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej było nieuzasadnione, a przynajmniej przedwczesne; poprzez orzeczenie o odpowiedzialności solidarnej uczestniczki, pomimo że zobowiązania dotyczą okresu, w którym uczestniczka nie była wspólnikiem Spółki.

5 Stawiając powyższy zarzut skarżąca wniosła:

6 - na podstawie art. 176 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów obu instancji;

7 - na podstawie art. 176 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach

8 - na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. o zasądzenie kosztów (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.

9 Skarżąca oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.

10 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł i jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

12 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

13 Ze względu na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2024 r., poz. 935, - dalej jako: "P.p.s.a."). Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może badać sprawy w całokształcie jej okoliczności faktycznych i prawnych. Granice kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku wyznaczają wskazane przez stronę skarżącą naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego. Sąd kasacyjny nie może zastępować stron postępowania i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (zob. np. wyrok NSA z 16 lipca 2013 r., II FSK 2208/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować uzasadnienia zarzutów kasacyjnych pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną (zob. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2015 r., II FSK 1079/13).

14 Przedmiotem postępowania sądowoadministarcyjnego jest decyzja orzekająca o odpowiedzialności skarżącej jako wspólnika spółki cywilnej. Niemniej w podstawach kasacyjnych nie wskazano jako naruszonego, adekwatnego w tym zakresie przepisu prawa materialnego określającego przesłanki orzeczenia tej odpowiedzialności. Przytoczenie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności faktycznych, które w ocenie strony wyłączają jej odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki cywilnej bez przedstawienia właściwego wzorca normatywnego uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jakąkolwiek ocenę merytoryczną legalności zaskarżonego orzeczenia.

15 Uchybienie to nie może być konwalidowane poprzez zarzut naruszenia art. 121 § 1 i art. 122 O.p.

16 Zgodnie z art. 121 § 1 O.p. postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Wynikająca z art. 121 § 1 O.p. zasada zaufania obywateli do organów podatkowych nakłada na organ podatkowy obowiązek praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania, który wyraża się w dokładnym zbadaniu okoliczności sprawy, ustosunkowaniu się do żądań strony, oraz uwzględnieniu w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli. Aby zarzut ten mógł być skutecznie podniesiony w skardze kasacyjnej należy wskazać konkretne uchybienia organów podatkowych, relewantne w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono okoliczności faktyczne bez jakiegokolwiek ich powiązania z przepisem stanowiącym podstawę orzeczenia o odpowiedzialności wspólnika spółki cywilnej za jej zaległości podatkowe, w szczególności zaś nie wykazano aby uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy.

17 Według art. 122 O.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis art. 122 O.p. normuje zasadę prawdy materialnej. Zasada ta znajduje rozwinięcie w szeregu przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zatem do skutecznego podniesienia zarzutu naruszenia tego przepisu konieczne jest powiązanie z konkretną normą prawną regulującą postępowanie dowodowe. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I FSK 1538/19). Takiego powiązania brak jest zarówno w przytoczonej podstawie kasacyjnej jak i w jej uzasadnieniu.

18 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 108 § 4 O.p. Przepis ten stanowi, że egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna, odstąpiono od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych albo nie przystąpiono do egzekucji administracyjnej w wyniku uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania w toku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne.

19 Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, zatem nie mógł zostać naruszony.

20 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

21 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a.

22 Stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

23 Krzysztof Przasnyski Stanisław Bogucki Bogusław Woźniak