Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2022 r., III FSK 193/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2022 r., III FSK 193/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Kr 415/20 w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie łączne zobowiązanie pieniężne za 2014 r. postanawia: oddalić wniosek.

Uzasadnienie

2 W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lutego 2021 r., I SA/Kr 415/20, skarżący A.S. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 7 lutego 2020 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy Z. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

3 Uzasadniając zgłoszone żądanie skarżący argumentował, że wykonanie decyzji podatkowej, która całkowicie bezzasadnie nakłada na stronę znaczne obciążenia finansowe, doprowadzi do wszczęcia egzekucji. W konsekwencji spowoduje to niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącego, której nie da się naprawić przez jednostkę samorządu terytorialnego w świetle możliwej zapaści gospodarczej.

4 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

5 Wniosek nie zasługuje uwzględnienie.

6 Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: Ppsa), zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przytoczony przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 193 Ppsa.

7 Biorąc pod uwagę treść sformułowanego w skardze kasacyjnej żądania, na tle niniejszej sprawy powstaje pytanie o dopuszczalność objęcia żądaniem wstrzymania wykonania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. W judykaturze można bowiem spotkać wypowiedzi kwestionujące taką możliwość z uwagi na kwalifikowanie danego aktu jako nie posiadającego waloru wykonalności (zob. np. postanowienia NSA z: 9 czerwca 2017 r., I FZ 109/17; 29 września 2016 r., I FZ 244/16; 1 grudnia 2011 r., I FZ 403/11 - treść orzeczeń dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query; dalej: CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszym postępowaniu podziela odmienne zapatrywanie obecne w orzecznictwie sądu odwoławczego, które wiąże przymiot wykonalności aktu nie tylko z możliwością jego realizacji w drodze egzekucji, ale analizuje je w szerszym kontekście aktów będących źródłem uprawnień, obowiązków czy zobowiązań bądź zakazów lub nakazów określonego zachowania (zob. np. postanowienie NSA z 22 stycznia 2021 r., I FSK 1457/20 i powołane tam orzecznictwo; CBOSA). Takie ujęcie pozwala przyjąć, że instytucja tymczasowej ochrony sądowej odnosi się również do postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. Akty te skutkują bowiem obowiązkiem uiszczenia należności podatkowej wpływając na sytuację prawnopodatkową podatnika (jego prawa i obowiązki).

8 Przechodząc do oceny złożonego w niniejszej sprawie wniosku zwrócić uwagę należy na - ugruntowany w orzecznictwie i akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu - pogląd kładący nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20; CBOSA). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zatem zawierać opis okoliczności decydujących o potrzebie zastosowania tymczasowej ochrony sądowej w danej sprawie. Hasłowe jedynie powoływanie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 Ppsa nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku strony. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może przy tym oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienia) wyklucza możliwość jego uwzględnienia.

9 W świetle powyższych uwag wniosek strony nie mógł odnieść zamierzonego przez nią rezultatu. Żądanie skarżącego nie zawierało w istocie jakiejkolwiek argumentacji (konkretnych danych, twierdzeń czy dokumentacji źródłowej) wskazującej na rzeczywiste ryzyko powstania znacznej szkody majątkowej w następstwie wykonania decyzji podatkowej. Zdawkowe i niczym nie poparte ogólne stwierdzenia, że wszczęcie egzekucji spowoduje niebezpieczeństwo uszczerbku w majątku w żaden sposób nie uprawdopodabniało zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa. Podstawy dla wstrzymania wykonania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nie mogły również stanowić polemiczne uwagi dotyczące rozstrzygnięcia podatkowego. Ocena prawidłowości decyzji podatkowej wykraczała bowiem poza granice postępowania wpadkowego i pozostawała bez wpływu na zasadność przyznania tymczasowej ochrony sądowej.

10 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 Ppsa