Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2005 r., FSK 1688/04

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2005 r., FSK 1688/04

Tekst

TEZY

1 Katalog zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, określony w art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ nie nosi charakteru zamkniętego /wyczerpującego/, gdyż obowiązują także inne zwolnienia od tego obowiązku ustanowione w przepisach szczególnych, jak na przykład w art. 86 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Powiatu P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2. czerwca 2004 r. I SA/Po 205/04 dotyczącego sprawy ze skargi Powiatu P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w P. z dnia 30 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia podjęcia z naruszeniem prawa uchwały zmieniającej uchwałę w sprawie budżetu powiatu na 2003 r. - uchyla zaskarżone postanowienie.

Uzasadnienie

3 Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2004 r. I SA/Po 205/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Rady Powiatu P. na rozstrzygnięcie nadzorcze Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w P. z dnia 30 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie uchwały Rady Powiatu zmieniającej uchwałę w sprawie budżetu powiatu na 2003 r.

4 W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że Rada Powiatu P. pismem z dnia 15 marca 2004 r. została wezwana do uiszczenia opłaty sądowej od skargi w kwocie 300 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca opłaty nie uiściła. W piśmie zaś z dnia 22 marca 2004 r. stwierdziła, że postępowanie sądowe w sprawie niniejszej jest wolne od opłat sądowych, zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał za niezasadne stanowisko zajęte przez skarżącą. Powołał się na przepis art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, który zdaniem Sądu zawiera wyczerpujący katalog zwolnień od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd wskazał, że wśród podmiotów zwolnionych od ponoszenia tych opłat nie zostały wymienione jednostki samorządu terytorialnego, w tym samorządów powiatowych.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził nadto, że zaskarżona w sprawie niniejszej uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej jest rozstrzygnięciem nadzorczym i skarga na nią podlega opłacie sądowej stałej w kwocie 300 zł, stosownie do przepisu par. 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/.

7 Wobec tego, że skarżąca ponownie wezwana do uiszczenia wpisu pismem z dnia 29 marca 2004 r. wpisu tego nie zapłaciła, Sąd odrzucił skargę na podstawie przepisu art. 220 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

8 W skardze kasacyjnej Powiat P., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżył w całości omówione postanowienie Sądu z dnia 2 czerwca 2004 r. Zarzucono temu orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 86 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym /Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1592 ze zm./ w związku z art. 199 powołanej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosownie do których postępowanie przed sądem administracyjnym w sprawach nadzoru nad działalnością powiatu jest wolne od opłat sądowych.

9 Skarżący Powiat wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

10 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że ocena prawna Sądu zawarta w zaskarżonym postanowieniu jest błędna i contra legem, gdyż art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Gdyby katalog zwolnień określony w art. 239 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak przyjęto w zaskarżonym postanowieniu był pełny, to wówczas nie byłoby możliwości stosowania przepisów szczególnych przewidujących zwolnienia. Niemożliwe byłoby zatem stosowanie art. 199 powołanej ustawy. Wykluczone byłoby również stosowanie art. 86 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym. Podniesiono, że przepisu tego nie uchylono, pomimo zmian w ustawie o samorządzie powiatowym dokonaną ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ oraz innymi ustawami.

11 Zdaniem skarżącego Powiatu potwierdzeniem tego, że art. 239 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera katalog zwolnień objętych tylko tą ustawą, jest art. 241 tej ustawy. Stanowi on, że zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie prawa, bez określenia zakresu zwolnienia, oznacza całkowite zwolnienie od obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Ma on zastosowanie do całego obowiązującego w Polsce prawa, a nie tylko do postanowień tej ustawy.

12 W odpowiedzi na skargę Regionalna Izba Obrachunkowa w P. wniosła o jej oddalenie, wskazując przy tym na niekonsekwencję skarżącego Powiatu, który uiścił wpis od skargi kasacyjnej

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Skarga kasacyjna jest zasadna.

15 Zaskarżone postanowienie oparte jest na stwierdzeniu, że przepis art. 239 cytowanej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera wyczerpujący katalog zwolnień od kosztów sądowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w katalogu tym wśród podmiotów zwolnionych od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, a więc i opłat sądowych, nie wymienia się organów samorządu terytorialnego, w sprawie niniejszej samorządu powiatowego.

16 Takie rozumienie powołanego przepisu prawa, zdaniem składu orzekającego, nie znajduje jednak oparcia w systemowej wykładni przepisów regulujących zagadnienie zwolnienia od kosztów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 86 w związku z art. 85 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym przewiduje bowiem, że jest wolne od opłat postępowanie sądowe, w tym też dotyczące rozstrzygnięć nadzorczych, do których zalicza się zaskarżona w sprawie niniejszej uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej. Takie ustalenie potwierdza brzmienie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./. W art. 56 tej ustawy dokonano wprawdzie zmiany ustawy o samorządzie powiatowym lecz nie dotyczyła ona wskazanego powyżej art. 86 określającego zwolnienie od opłat postępowania sądowego. Ten ostatni z wymienionych przepisów jest zatem przepisem nadal obowiązującym i nosi charakter przepisu szczególnego w stosunku do art. 239 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

17 Przedstawiona wykładnia przepisów ustawowych została potwierdzona w doktrynie prawa, czego przykładem jest pogląd wyrażony przez Jana Pawła Tarno w komentarzu "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" na str. 313 /Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004/, wedle którego pozostały w mocy przepisy szczególne przewidujące zwolnienie od kosztów sądowych. Przykładowo autor komentarza wymienił art. 100 ustawy o samorządzie gminnym i będący przedmiotem rozważań w sprawie niniejszej art. 86 ustawy o samorządzie powiatowym.

18 Podsumowując powyższe należy zatem stwierdzić, że katalog zwolnień od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, określony w art. 239 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nosi charakteru zamkniętego /wyczerpującego/, gdyż obowiązują także inne zwolnienia od tego obowiązku ustanowione w przepisach szczególnych, jak na przykład w art. 86 ustawy o samorządzie powiatowym.

19 Skoro zatem Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna w sprawie niniejszej zawiera usprawiedliwione podstawy należało orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w oparciu o przepis art. 185 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.