Ustawa o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 19 lutego 1993 r. o znakach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
Tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 816 [PDF]. Stan prawny na
Rozdział 1. Przepisy ogólne
Art. 1.
1. Znakami Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej są: #
1) orły wojskowe: #
a) orzeł wojsk lądowych, #
b) orzeł lotnictwa wojskowego, #
c) orzeł marynarki wojennej, #
d) orzeł wojsk specjalnych, #
e) orzeł wojsk obrony terytorialnej; #
2) sztandar jednostki wojskowej; #
3) znaki marynarki wojennej: #
a) bandera wojenna, #
b) proporzec marynarki wojennej, #
c) znak dowódcy okrętu; #
4) znaki lotnictwa wojskowego: #
a) szachownica lotnicza, #
b) flaga lotnisk (lądowisk) wojskowych; #
5) flagi rodzajów sił zbrojnych: #
a) flaga wojsk lądowych, #
b) flaga sił powietrznych, #
c) flaga marynarki wojennej, #
d) flaga wojsk specjalnych, #
e) flaga wojsk obrony terytorialnej. #
2. W Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej mogą być także używane inne znaki, niewymienione w ust. 1. #
3. Minister Obrony Narodowej może określić, w drodze rozporządzenia, inne znaki używane w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc pod uwagę specyfikę i tradycję poszczególnych rodzajów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, uhonorowanie najwyższych stopni wojskowych oraz potrzeby Ministerstwa Obrony Narodowej. #
4. Znaki, o których mowa w ust. 1 i 2, nie mogą być deformowane. #
Art. 2.
1. Znaki, o których mowa w art. 1, są używane wyłącznie w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. #
2. Minister Obrony Narodowej może wyrazić zgodę na używanie, w tym modyfikowanie, znaków, o których mowa w art. 1, poza Siłami Zbrojnymi Rzeczypospolitej Polskiej. #
3. Znaki Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pozostają pod szczególną ochroną prawa, przewidzianą w odrębnych przepisach dla godła, barw i hymnu Rzeczypospolitej Polskiej. #
Art. 3. Minister Obrony Narodowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób używania znaków Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 2, uwzględniając miejsce ich umieszczania, noszenia oraz sposób i okoliczności prezentowania podczas obchodów świąt narodowych i wojskowych.
Rozdział 2. Orły wojskowe
Art. 4. Orłami wojskowymi są orły ukształtowane przez tradycję siły zbrojnej narodowej.
Art. 5.
1. Orłem wojsk lądowych jest orzeł w koronie zamkniętej, ze wzniesionymi skrzydłami, głową zwróconą w prawo, siedzący na tarczy amazonek. #
2. Wzór orła wojsk lądowych zawiera załącznik nr 1. #
Art. 6.
1. Orłem lotnictwa wojskowego jest orzeł określony w art. 5, otoczony stylizowanymi skrzydłami husarskimi. #
2. Wzór orła lotnictwa wojskowego zawiera załącznik nr 2. #
Art. 7.
1. Orłem marynarki wojennej jest orzeł określony w art. 5, z umieszczoną na tarczy amazonek koloru niebieskiego złotą kotwicą i liną zwiniętą w kształcie litery „S”. #
2. Wzór orła marynarki wojennej zawiera załącznik nr 3. #
Art. 7a.
1. Orłem wojsk specjalnych jest orzeł określony w art. 5, siedzący na tarczy amazonek koloru czarnego. #
2. Wzór orła wojsk specjalnych zawiera załącznik nr 3a. #
Art. 7b.
1. Orłem wojsk obrony terytorialnej jest orzeł określony w art. 5, z umieszczonym na tarczy amazonek złotym Znakiem Polski Walczącej. #
2. Wzór orła wojsk obrony terytorialnej zawiera załącznik nr 3b. #
Rozdział 3. Sztandar jednostki wojskowej
Art. 8.
1. Sztandar jest znakiem jednostki wojskowej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Jest on symbolem sławy wojennej i tradycji oraz wierności, honoru i męstwa, których Ojczyzna wymaga od swych żołnierzy. #
2. Obowiązkiem żołnierza jest bronić i strzec sztandaru jednostki wojskowej. #
3. W razie utraty sztandaru wskutek słabości ducha bojowego, jednostka ulega rozformowaniu. #
Art. 9.
1. Prawo posiadania sztandaru przysługuje jednostkom liniowym wszystkich rodzajów sił zbrojnych oraz szkołom wojskowym. #
2. Jednostką liniową jest, w rozumieniu ustawy, samodzielna jednostka organizacyjna zdolna do prowadzenia walki zbrojnej lub zabezpieczenia bojowego działań. #
Art. 10.
1. Sztandar nadaje jednostce wojskowej Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Ministra Obrony Narodowej. #
2. Sztandar wraz z aktem nadania wręcza jednostce wojskowej Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej lub, w jego imieniu, Minister Obrony Narodowej bądź ich przedstawiciel. #
3. Wręczenie sztandaru odbywa się w formie uroczystej, ustalonej w ceremoniale wojskowym. #
Art. 11.
1. Sztandar – za zgodą Ministra Obrony Narodowej – może być ufundowany. #
2. W wypadku, o którym mowa w ust. 1, w akcie nadania sztandaru wymienia się fundatora. #
Art. 12. Sztandar znajduje się stale w jednostce wojskowej, a w czasie walki – w rejonie działań bojowych jednostki.
Art. 13. Sztandar składa się z płata, głowicy, drzewca i szarfy.
Art. 14.
1. Płatem sztandaru jest tkanina biała w kształcie kwadratu, po której obu stronach znajduje się krzyż kawalerski wykonany z tkaniny czerwonej. Barwy sztandaru są białe i czerwone, ustalone dla barw Rzeczypospolitej Polskiej. Jeden bok sztandaru wszyty jest w białą skórę przymocowaną do drzewca 7 gwoździami z białego metalu po każdej stronie płata (drzewca). Boki sztandaru, z wyjątkiem boku przytwierdzonego do drzewca, są obszyte frędzlą złotą. #
2. Na stronie głównej płata, pośrodku krzyża kawalerskiego, w czerwonym kręgu znajdują się dwie gałązki wawrzynu, ułożone w kształcie wieńca otwartego w górnej części, haftowane złotym szychem. Pośrodku wieńca jest umieszczony wizerunek orła białego, ustalony ustawą z dnia 9 lutego 1990 r. o zmianie przepisów o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 60) – z głową zwróconą do drzewca, haftowany srebrnym szychem; korona, dziób i szpony orła są haftowane złotym szychem. Pomiędzy ramionami krzyża kawalerskiego, w rogach płata, są umieszczone wieńce wawrzynu oraz w ich polach numer jednostki wojskowej, a w razie braku numeru – inicjały jej nazwy, haftowane złotym szychem. Wzór strony głównej płata sztandaru zawierają załączniki nr 4 i 4a. #
3. Na stronie odwrotnej płata, pośrodku krzyża kawalerskiego, znajduje się wieniec, taki jak na stronie głównej, w środku którego jest umieszczony w trzech wierszach napis „BÓG HONOR OJCZYZNA”, haftowany złotym szychem. Pomiędzy ramionami krzyża, w rogach płata, są umieszczone wieńce wawrzynu, takie jak na stronie głównej, a w ich polach mogą być umieszczone – za zgodą Ministra Obrony Narodowej – herby miejscowości i symbole związane z historią jednostki wojskowej oraz emblematy lub inicjały fundatorów sztandaru. Wzór strony odwrotnej płata sztandaru zawierają załączniki nr 5 i 5a. #
Art. 15.
1. Głowica sztandaru składa się z orła i podstawy, wykonanych z białego metalu. Korona, dziób i szpony orła są koloru złotego. #
2. Na przedniej ścianie podstawy jest umieszczony numer jednostki wojskowej lub jej inicjały. Wewnątrz podstawy jest umieszczony zminiaturyzowany akt nadania sztandaru. #
3. Wzór głowicy sztandaru zawierają załączniki nr 6 i 6a. #
Art. 16.
1. Drzewce sztandaru jest sporządzone z drewna toczonego. Drzewce jest dwudzielne, połączone tuleją z metalu białego. Na górnym końcu drzewca jest umieszczona głowica, na dolnym – stożkowate okucie z metalu białego. #
2. Na drzewcu mogą być umieszczane gwoździe pamiątkowe. #
Art. 17.
1. Szarfa o barwach Rzeczypospolitej Polskiej jest umieszczona na drzewcu poniżej podstawy z orłem po głównej stronie płata. Jej oba końce dochodzą do dolnego brzegu płata i są zakończone frędzlą koloru złotego, taką jak płat sztandaru. #
2. Na sztandarach jednostek wojskowych odznaczonych Orderem Wojennym Virtuti Militari lub Orderem Krzyża Wojskowego lub dziedziczących tradycje jednostek wojskowych odznaczonych tymi orderami szarfy ze wstęg tych orderów umieszcza się pod szarfą o barwach Rzeczypospolitej Polskiej. #
Rozdział 4. Znaki marynarki wojennej
Art. 18.
1. Bandera symbolizuje tradycje marynarki wojennej, męstwo, honor oraz gotowość załogi okrętu do obrony Ojczyzny i jej praw na morzu. #
2. Bandera podniesiona na jednostce pływającej jest znakiem przynależności tej jednostki do Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej. #
3. Bandera przysługuje jednostce pływającej od wcielenia w skład marynarki wojennej do skreślenia z jej składu. #
Art. 19. Orzeczenia (1)
1. Banderą wojenną jest prostokątny płat tkaniny o barwach Rzeczypospolitej Polskiej, zakończony dwoma trójkątnymi językami na wolnym liku. Pośrodku długości białego pasa, mierzonej od liku przydrzewcowego do wierzchołka wcięcia między językami, jest umieszczone godło Rzeczypospolitej Polskiej. #
2. Stosunek szerokości płata do jego długości wynosi 1:2,1. Głębokość wcięcia pomiędzy językami jest równa połowie szerokości płata. Stosunek wysokości godła do szerokości płata wynosi 2:5. #
3. Wzór bandery wojennej zawiera załącznik nr 7. #
Art. 20.
1. Proporzec marynarki wojennej, jako symbol męstwa i niezłomnego ducha bojowego załogi okrętu, nawiązuje do szczytnych dziejów i tradycji oręża polskiego na morzu. #
2. Proporcem marynarki wojennej jest prostokątny płat tkaniny o barwach Rzeczypospolitej Polskiej. Stosunek szerokości płata do jego długości wynosi 5:6. Pośrodku płata jest umieszczony krzyż kawalerski. Jego ramiona położone na białym pasie są koloru czerwonego, a ramiona położone na pasie czerwonym – białego. Pośrodku krzyża, w kręgu czerwonym, jest umieszczony wizerunek ręki z szablą. Ręka jest koloru cielistego, a szabla – koloru srebrnego, z żółtą rękojeścią. Ramię ręki jest ubrane w niebieski rękaw z żółtym przybraniem. Stosunek wysokości krzyża do szerokości płata wynosi 4:5. #
3. Wzór proporca marynarki wojennej zawiera załącznik nr 8. #
Art. 21.
1. Znak dowódcy okrętu symbolizuje tradycje marynarki wojennej oraz oznacza, że okręt jest dowodzony przez oficera marynarki wojennej i znajduje się w kampanii. #
2. Znakiem dowódcy okrętu jest wstęga o barwach Rzeczypospolitej Polskiej, zakończona dwoma trójkątnymi językami na wolnym liku. Przy przednim liku jest umieszczony krzyż kawalerski. Jego ramiona położone na białym pasie są koloru czerwonego, a ramiona położone na pasie czerwonym – białego. Stosunek szerokości wstęgi do jej długości wynosi 1:25. Stosunek wcięcia do długości wstęgi 1:3. Stosunek wysokości krzyża do szerokości wstęgi wynosi 4:5. #
3. Wzór znaku dowódcy okrętu zawiera załącznik nr 9. #
Rozdział 5. Znaki lotnictwa wojskowego
Art. 22.
1. Znakiem wojskowych statków powietrznych jest biało-czerwona szachownica lotnicza o barwach Rzeczypospolitej Polskiej, podzielona na cztery równe pola ze skrajami o naprzemiennych barwach. Stosunek szerokości skraju do długości krawędzi pola szachownicy lotniczej wynosi 1:5. #
2. Wzór szachownicy lotniczej zawiera załącznik nr 10. #
3. W przypadkach uzasadnionych wymogami bezpieczeństwa lub warunkami prowadzenia działań operacyjnych można używać szachownicy lotniczej w wersji o niskiej widzialności. W takim przypadku pola czerwone są zastąpione kolorem powierzchni, na którą jest nanoszona szachownica lotnicza, a pola białe – kolorem jaśniejszym od koloru tła dopasowanym pod względem kontrastu. #
4. Wzór szachownicy lotniczej w wersji o niskiej widzialności zawiera załącznik nr 10a. #
Art. 23.
1. Flagą lotnisk (lądowisk) wojskowych jest prostokątny płat tkaniny o barwach Rzeczypospolitej Polskiej. Pośrodku białego pasa jest umieszczone godło Rzeczypospolitej Polskiej. W części białego pasa, pomiędzy godłem Rzeczypospolitej Polskiej a brzegiem przydrzewcowym, jest umieszczona szachownica lotnicza. #
2. Stosunek szerokości płata do jego długości wynosi 5:8. Stosunek wysokości godła i szachownicy lotniczej do szerokości flagi wynosi 2:5. #
3. Wzór flagi lotnisk (lądowisk) wojskowych zawiera załącznik nr 11. #
Rozdział 6. Flagi rodzajów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej
Art. 24. Flagi rodzajów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej są ich znakami honorowymi, podnoszonymi w rejonach stacjonowania jednostek wojskowych, należących do danego rodzaju sił zbrojnych.
Art. 25.
1. Flagą rodzaju sił zbrojnych jest prostokątny płat tkaniny czerwonej o barwie Rzeczypospolitej Polskiej, zakończony dwoma trójkątnymi językami na wolnym liku. Stosunek szerokości płata do jego długości wynosi 1:2,1. #
2. Pośrodku płata flagi jest umieszczony wizerunek orła wojskowego, właściwy dla danego rodzaju sił zbrojnych. #
3. Wzory flag rodzajów sił zbrojnych zawierają załączniki nr 12–16. #
Rozdział 7. Przepisy szczególne, przejściowe i końcowe
Art. 26–27 (uchylone)
Art. 26. (pominięty)
Art. 27. (pominięty)
Art. 28. Traci moc dekret z dnia 9 listopada 1955 r. o znakach Sił Zbrojnych (Dz. U. poz. 315, z 1959 r. poz. 447 oraz z 1989 r. poz. 178).
Art. 29. Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.