Ustawa o Polskim Instytucie Ekonomicznym

Art. 1. Ustawa określa organizację i zadania Polskiego Instytutu Ekonomicznego, zwanego dalej „Instytutem”.

Art. 2.

1. Instytut jest państwową osobą prawną. #

2. Siedzibą Instytutu jest miasto stołeczne Warszawa. #

3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w drodze zarządzenia, nadaje Instytutowi statut, w którym określa organizację wewnętrzną oraz tryb pracy organów Instytutu, mając na względzie sprawne wykonywanie zadań przez Instytut oraz możliwość tworzenia oddziałów zamiejscowych Instytutu. #

Art. 3. Do zadań Instytutu należy:

1) inspirowanie, organizowanie i prowadzenie badań naukowych w zakresie nauk ekonomicznych i społecznych oraz przekazywanie ich wyników organom władzy publicznej; #

2) przygotowywanie analiz, ekspertyz i studiów prognostycznych z zakresu nauk ekonomicznych i społecznych; #

3) współpraca z polskimi i zagranicznymi instytucjami, ośrodkami nauki i osobami fizycznymi oraz promocja polskiej myśli analitycznej poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej; #

4) współpraca z jednostkami akademickimi i naukowymi, w tym zagranicznymi, w realizacji badań naukowych z zakresu nauk ekonomicznych i społecznych, na podstawie porozumień w celu pozyskiwania funduszy z realizacji badań, w tym z ich komercjalizacji; #

5) gromadzenie specjalistycznego księgozbioru i dokumentacji naukowej oraz organizowanie szkoleń w zakresie nauk ekonomicznych i społecznych; #

6) organizowanie seminariów i konferencji w celu prezentowania wyników badań z zakresu nauk ekonomicznych i społecznych; #

7) upowszechnianie wiedzy o stanie i tendencjach zmian sytuacji gospodarczej oraz rozwoju stosunków gospodarczych. #

Art. 4.

1. Nadzór nad Instytutem sprawuje minister właściwy do spraw finansów publicznych. #

2. (uchylony) #

3. Nadzór, o którym mowa w ust. 1, obejmuje nadzór nad: #

1) zgodnością działań Instytutu z przepisami prawa i statutem; #

2) realizacją przez Instytut zadań określonych w art. 3; #

3) prawidłowością wydatkowania środków publicznych. #

4. Kontrolę w ramach nadzoru przeprowadza się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 224). #

5. Dyrektor Instytutu i Rada Instytutu są zobowiązani do realizacji zaleceń pokontrolnych wydanych w ramach realizacji nadzoru. #

6. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ma prawo wglądu do dokumentów Instytutu i może żądać niezbędnych informacji od Dyrektora Instytutu. #

Art. 5.

1. W skład Instytutu mogą wchodzić oddziały zamiejscowe, w tym utworzone poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jako wyodrębnione jednostki organizacyjne. #

2. Organizację oddziału zamiejscowego i zakres jego zadań określa regulamin oddziału nadany przez Dyrektora Instytutu. #

Art. 6. Organami Instytutu są:

1) Dyrektor Instytutu; #

2) Rada Instytutu. #

Art. 7.

1. Dyrektora Instytutu powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw finansów publicznych, po zasięgnięciu opinii Rady Instytutu. #

2. Dyrektor Instytutu powołuje nie więcej niż trzech swoich zastępców i wyznacza zakres ich zadań. Dyrektor Instytutu odwołuje zastępców Dyrektora Instytutu. #

3. Minister właściwy do spraw finansów publicznych odwołuje Dyrektora Instytutu w przypadku: #

1) rezygnacji ze stanowiska; #

2) zaprzestania spełniania wymagań, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 4–6. #

4. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może w każdym czasie odwołać Dyrektora Instytutu. #

5. W przypadkach, o których mowa w ust. 3 i 4, minister właściwy do spraw finansów publicznych powierza zastępcy Dyrektora Instytutu lub innej osobie pełnienie obowiązków Dyrektora Instytutu do czasu powołania nowego Dyrektora Instytutu. #

Art. 8.

1. Dyrektorem Instytutu może być osoba, która: #

1) korzysta z pełni praw publicznych; #

2) posiada wykształcenie wyższe magisterskie; #

3) posiada co najmniej 3-letnie doświadczenie w zarządzaniu oraz doświadczenie zawodowe w zakresie zadań Instytutu określonych w art. 3; #

4) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe; #

5) nie została ukarana zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi, o którym mowa w art. 31 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 104); #

6) w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. nie pracowała i nie służyła w organach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. z 2024 r. poz. 273 i 834) oraz nie współpracowała z tymi organami. #

2. Przed powołaniem na stanowisko Dyrektora Instytutu osoba powoływana składa oświadczenie o spełnieniu wymagań, o których mowa w ust. 1, a w przypadku osób urodzonych przed dniem 1 sierpnia 1972 r. – także oświadczenie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944–1990 oraz treści tych dokumentów, albo informację, o której mowa w art. 7 ust. 3a tej ustawy. #

3. Wymagania, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się do zastępców Dyrektora Instytutu. #

Art. 9.

1. Powołanie, o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2, stanowi nawiązanie stosunku pracy na podstawie powołania w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878 i 1222). #

2. Wynagrodzenie Dyrektora Instytutu ustala minister właściwy do spraw finansów publicznych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2136). #

3. Wynagrodzenie zastępców Dyrektora Instytutu ustala Dyrektor Instytutu, po zasięgnięciu opinii Rady Instytutu. #

Art. 10.

1. Do zadań i obowiązków Dyrektora Instytutu należy w szczególności: #

1) kierowanie pracami Instytutu; #

2) reprezentowanie Instytutu na zewnątrz; #

3) zapewnienie funkcjonowania i ciągłości pracy Instytutu; #

4) podejmowanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy; #

5) powoływanie i odwoływanie dyrektorów oddziałów zamiejscowych Instytutu; #

6) opracowywanie rocznego planu działania Instytutu; #

7) opracowywanie projektu rocznego planu finansowego Instytutu; #

8) opracowywanie rocznego sprawozdania finansowego Instytutu; #

9) sporządzanie rocznego sprawozdania z działalności Instytutu; #

10) sprawowanie zarządu nad mieniem Instytutu; #

11) prowadzenie gospodarki finansowej Instytutu; #

12) rozliczanie dotacji otrzymanych z budżetu państwa. #

2. Dokumenty, o których mowa w ust. 1 pkt 6–9, Dyrektor Instytutu przedstawia do zatwierdzenia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. #

Art. 11.

1. Do zadań Rady Instytutu należy: #

1) opiniowanie, na wniosek ministra właściwego do spraw finansów publicznych, kandydatów na stanowisko Dyrektora Instytutu; #

2) opiniowanie projektów rocznych planów finansowych oraz projektów rocznych planów działalności Instytutu; #

3) opiniowanie sprawozdania finansowego Instytutu oraz sprawozdania z rocznej działalności Instytutu; #

4) wyrażanie opinii w sprawach dotyczących działalności Instytutu, przedstawionych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Dyrektora Instytutu lub z własnej inicjatywy. #

2. Rada Instytutu ma prawo wglądu do dokumentów Instytutu i może żądać niezbędnych informacji od Dyrektora Instytutu. #

Art. 12.

1. W skład Rady Instytutu wchodzi siedmiu członków powoływanych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. #

2. W skład Rady Instytutu wchodzą: #

1) przedstawiciel Prezesa Rady Ministrów; #

1a) przedstawiciel ministra właściwego do spraw finansów publicznych; #

2) przedstawiciel ministra właściwego do spraw gospodarki; #

3) cztery osoby powoływane na okres kadencji. #

3. Kadencja członków Rady Instytutu, o których mowa w ust. 2 pkt 3, trwa 4 lata. #

4. Członkostwa w Radzie Instytutu nie można łączyć z zatrudnieniem w Instytucie. #

Art. 13.

1. Minister właściwy do spraw finansów publicznych odwołuje członków Rady Instytutu w przypadku: #

1) rezygnacji ze stanowiska; #

2) zaprzestania spełniania wymagań, o których mowa w art. 14 pkt 1 i 3. #

2. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może w każdym czasie odwołać członka Rady Instytutu, o którym mowa w art. 12 ust. 2 pkt 1 i 2. #

3. W przypadku upływu kadencji, odwołania albo śmierci członka Rady Instytutu minister właściwy do spraw finansów publicznych powołuje nowego członka Rady. #

Art. 14. Członkiem Rady Instytutu może być osoba, która:

1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw publicznych; #

2) wyróżnia się wiedzą i doświadczeniem zawodowym w zakresie zadań Instytutu określonych w art. 3; #

3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. #

Art. 15. Członkom Rady Instytutu za udział w posiedzeniach przysługują należności z tytułu podróży służbowych w wysokości i na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 77⁵ § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy.

Art. 16.

1. W celu wykonywania ustawowych zadań, w szczególności tworzenia dokumentów, o których mowa w art. 3 pkt 2, Instytut może żądać przekazywania, w szczególności od Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Narodowego Funduszu Zdrowia, ministra właściwego do spraw finansów publicznych i jednostek organizacyjnych mu podległych oraz przez niego nadzorowanych oraz innych organów władzy publicznej, posiadanych danych statystycznych niezbędnych do wykonywania tych zadań, z wyłączeniem danych osobowych oraz danych objętych innymi tajemnicami prawnie chronionymi. #

2. Podmioty, o których mowa w ust. 1, mają obowiązek przekazać Instytutowi dane statystyczne, o których mowa w ust. 1, bez zbędnej zwłoki, na podstawie wniosku o ich udostępnienie, mając na uwadze przepisy prawa lub postanowienia umów albo ustalenia pomiędzy Instytutem a podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia danych. #

3. Dane statystyczne mogą być udostępniane w postaci elektronicznej. Instytut może określić format przekazywanych danych, z zastrzeżeniem przepisów wydanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1557). #

4. Instytut zapewnia poufność i rozliczalność udostępnionych danych statystycznych na zasadach określonych w przepisach regulujących działalność podmiotów, o których mowa w ust. 1. #

Art. 17. Przychodami Instytutu są:

1) coroczne dotacje podmiotowe z budżetu państwa, przeznaczone na pokrycie bieżących kosztów działalności Instytutu określonej w art. 3; #

2) dotacje celowe z budżetu państwa przeznaczone na: #

a) realizację zadań, o których mowa w art. 3, #

b) współfinansowanie realizacji programów finansowanych z udziałem środków europejskich; #

3) środki finansowe pochodzące z funduszy Unii Europejskiej; #

4) przychody z tytułu krajowych i międzynarodowych projektów i programów badawczych; #

5) przychody z tytułu działalności gospodarczej, o której mowa w art. 18; #

6) odsetki od środków zgromadzonych na rachunkach bankowych Instytutu, chyba że przepisy odrębne lub umowa, na podstawie której Instytut otrzymał środki, stanowią inaczej; #

7) zapisy, spadki i darowizny; #

8) przychody z innych tytułów. #

Art. 18.

1. W zakresie niezbędnym do należytego wykonywania zadań określonych w art. 3 Instytut może prowadzić działalność gospodarczą w zakresie realizacji tych zadań, w szczególności przez komercjalizację wyników prowadzonych badań oraz działalność wydawniczą, szkoleniową i wynajem pomieszczeń i biur. #

2. Działalność gospodarcza Instytutu podlega wyodrębnieniu pod względem finansowym i rachunkowym z działalności, o której mowa w art. 3. #

3. Działalność gospodarcza, o której mowa w ust. 1, nie może być finansowana z dotacji podmiotowej z budżetu państwa. #

4. Dochód z działalności gospodarczej, o której mowa w ust. 1, służy wyłącznie realizacji zadań Instytutu określonych w art. 3. #

Art. 19.

1. Instytut prowadzi samodzielną gospodarkę finansową na podstawie planu finansowego, ustalanego w układzie zadaniowym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530 i 1572). #

2. Projekt planu finansowego na następny rok budżetowy opracowuje Dyrektor Instytutu, z uwzględnieniem terminów określanych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dla materiałów do projektu ustawy budżetowej. #

3. Podstawę gospodarki finansowej Instytutu w okresie od dnia 1 stycznia do dnia zatwierdzenia planu finansowego Instytutu przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych stanowi projekt tego planu, zaopiniowany przez Radę Instytutu. #

4. Roczny plan finansowy Instytutu obejmuje w szczególności: #

1) planowane przychody, w tym dotacje, o których mowa w art. 17 pkt 1 i 2; #

2) planowane koszty; #

3) planowane wydatki inwestycyjne; #

4) stan środków obrotowych na początek i koniec roku; #

5) planowany przyrost lub spadek środków obrotowych na początek i koniec roku; #

6) źródła pokrycia planowanego niedoboru przychodów w stosunku do kosztów. #

Art. 20.

1. Tworzy się następujące fundusze Instytutu: #

1) fundusz statutowy; #

2) fundusz rezerwowy; #

3) zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; #

4) inne fundusze, jeżeli obowiązek ich utworzenia wynika z odrębnych przepisów. #

2. Zysk netto Instytutu powiększa fundusz rezerwowy. #

3. Stratę netto Instytutu pokrywa się z funduszu rezerwowego. #

4. Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzy się na zasadach określonych w ustawie z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 288). #

Art. 21.

1. Roczne sprawozdanie finansowe Instytutu podlega badaniu przez firmę audytorską. #

2. Wyboru firmy audytorskiej do badania rocznego sprawozdania finansowego Instytutu dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych. #

3. Dyrektor Instytutu przedstawia ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych do zatwierdzenia, zaopiniowane przez Radę Instytutu, roczne sprawozdanie finansowe Instytutu, wraz ze sprawozdaniem z badania. #

Art. 24.

1. Z dniem wejścia w życie ustawy likwiduje się Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowy Instytut Badawczy. #

2. Czynności związane z likwidacją Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowego Instytutu Badawczego wykonuje Dyrektor Instytutu w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. #

3. Bilans zamknięcia Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowego Instytutu Badawczego staje się bilansem otwarcia Instytutu. #

Art. 25. Z dniem wejścia w życie ustawy tworzy się Instytut.

Art. 26.

1. Z dniem wejścia w życie ustawy: #

1) składniki majątkowe i niemajątkowe Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowego Instytutu Badawczego przejmuje Instytut; #

2) należności i zobowiązania Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowego Instytutu Badawczego stają się należnościami i zobowiązaniami Instytutu. #

2. Instytut jest zwolniony z podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług z tytułu przejęcia składników, o których mowa w ust. 1 pkt 1. #

3. Instytut nie ponosi opłat sądowych w zakresie związanym z przejęciem składników, o których mowa w ust. 1 pkt 1. #

Art. 27.

1. Z dniem wejścia w życie ustawy: #

1) dyrektor Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowego Instytutu Badawczego staje się Dyrektorem Instytutu; #

2) ustaje członkostwo dotychczasowych członków Rady Naukowej Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowego Instytutu Badawczego; #

3) pracownicy Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowego Instytutu Badawczego stają się pracownikami Instytutu. #

2. Stosunki pracy z pracownikami, o których mowa w ust. 1 pkt 3, wygasają po upływie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, jeżeli przed upływem 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nie zostaną im zaproponowane nowe warunki pracy i płacy albo w razie nieprzyjęcia nowych warunków pracy i płacy. #

3. W terminie 2 tygodni od otrzymania propozycji nowych warunków pracy i płacy pracownik składa oświadczenie woli o przyjęciu albo odmowie przyjęcia propozycji. Niezłożenie oświadczenia woli uważa się za przyjęcie propozycji. #

4. W przypadku wygaśnięcia stosunków pracy na podstawie ust. 2 pracownikom przysługują świadczenia przewidziane dla pracowników, z którymi stosunki pracy rozwiązuje się z powodu likwidacji pracodawcy. #

Art. 28. Do czasu zakończenia likwidacji Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur – Państwowego Instytutu Badawczego Instytut działa na podstawie projektu planu finansowego opracowanego przez Dyrektora Instytutu.

Art. 29.

1. W latach 2018–2027 maksymalny limit wydatków budżetu państwa będących skutkiem finansowym realizacji zadań wynikających z ustawy wyniesie: #

1) 2018 r. – 15 000 000 zł; #

2) 2019 r. – 15 000 000 zł; #

3) 2020 r. – 15 000 000 zł; #

4) 2021 r. – 15 000 000 zł; #

5) 2022 r. – 15 000 000 zł; #

6) 2023 r. – 15 000 000 zł; #

7) 2024 r. – 15 000 000 zł; #

8) 2025 r. – 15 000 000 zł; #

9) 2026 r. – 15 000 000 zł; #

10) 2027 r. – 15 000 000 zł. #

2. Organem monitorującym wykorzystanie limitu wydatków, o których mowa w ust. 1, jest minister właściwy do spraw finansów publicznych. #

3. W przypadku zagrożenia przekroczenia limitu wydatków, o których mowa w ust. 1, zostanie zastosowany mechanizm korygujący polegający na ograniczeniu wydatków związanych z kosztami funkcjonowania Instytutu. #

4. Organem właściwym do wdrożenia mechanizmu korygującego, o którym mowa w ust. 3, jest minister właściwy do spraw finansów publicznych. #

Art. 30. W 2018 r. do czasu otrzymania dotacji, o której mowa w art. 17 pkt 1, działalność Instytutu jest finansowana z rezerwy ogólnej Rady Ministrów.

Art. 31. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.